II SA/Kr 2236/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec AWSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2004 r sprawy ze skargi K. "[...]" Sp z o.o. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 20 czerwca 2001 r Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Uzasadnienie. [...] Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w [...] w dniu [...] marca 2001r. wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u p. S. D. choroby zawodowej - zespół wibracyjny postać naczyniowo-nerwowa. Rozpoznanie choroby było następstwem przeprowadzonych badań palestezjometrycznych próby oziębieniowej, konsultacji chirurgiczno-ortopedycznej, neurologicznej, zdjęć rtg. W uzasadnieniu powołano się także na analizę charakterystyki stanowiska pracy sporządzoną przez pracodawcę oraz wywiad epidemiologiczny przeprowadzony przez PIS w [...] . W dniu [...] marca 2001 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wszczął postępowanie w powyższej sprawie. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że p. S. D. w okresie od [...] września 1993 r. do [...] maja 1999 r. zatrudniony był na Wydziale Obróbki Plastycznej K. "[...]" sp. z o.o. na stanowisku: szlifierz ostrzarz, a poprzednio w latach 1982-1993 w F. M. "[...]" na stanowisku hartownik, oczyszczacz mechaniczny, szlifierz ostrzarz. W środowisku pracy p. D. występował hałas, drgania miejscowe oraz zapylenie. W okresie zatrudnienia p. D. zakład pracy nie przeprowadził badań środowiska pracy w zakresie drgań mechanicznych, jednakże materiał dowodowy, a w szczególności protokół z rozprawy administracyjnej pozwolił na ustalenie, że praca szlifierza wykonywana była przy użyciu kilkunastu rodzajów szlifierek z różnymi rodzajami tarcz oraz kamienia szlifierskiego. Powyższe ustalenia dały organowi I instancji podstawy do wydania w dniu [...] maja 2001r. decyzji nr [...] o stwierdzeniu u p. S. D. choroby zawodowej zespołu wibracyjnego postać naczyniowo-nerwowa. Od decyzji tej wniósł odwołanie zakład pracy K. "[...]" Sp. z o.o. zarzucając, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej oparte zostało na wynikach badań konsultacyjnych ortopedycznych, w których stwierdzono że "obraz może odpowiadać zespołowi wibracyjnemu", zatem w ocenie skarżącego jedynie na podejrzeniach o tę chorobę. Ponadto zarzuca, że w kartach badań okresowych brak jest zapisów sugerujących objawy zespołu wibracyjnego w trakcie zatrudnienia. Odwołujący zarzuca ponadto, że organ I instancji pominął treść Wytycznych Metodologicznych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych wydanych przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Organ II instancji rozpatrując odwołanie nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i decyzją z dnia [...].06.2001r., nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Dokonując oceny narażenia p. D. na wibrację miejscową przyjęto cały okres zatrudnienia w narażeniu na drgania mechaniczne wytwarzane przez urządzenia pneumatyczne stosowane od obróbki mechanicznej w procesie technologicznym wynoszące w latach 1982-1999 - 6 godzin dziennie. Charakterystyka stanowiska pracy w sposób nie budzący wątpliwości dowodzi, że p. D. w okresie zatrudnienia wykonywał pracę w warunkach narażenia na wibrację. Rozpoznania choroby dokonała jednostka służby zdrowia upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych. Wytyczne Metodologiczne w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, na które powołuje się odwołujący nie wiążą jednostki służby zdrowia rozpoznającej choroby zawodowe, a tym bardziej organu prowadzącego postępowanie w tej sprawie. Powyższe uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Na decyzję tą wniósł skargę pracodawca K. "[...]" Sp. z o.o.. W skardze tej podnosi, że organy Inspekcji Sanitarnej pominęły fakt przebywania p. D. na długotrwałym zasiłku chorobowym w okresie zatrudnienia, co ograniczyło w czasie pracę wykonywaną na stanowisku szlifierza. Skarżący podnosi ponadto, że na stanowisku hartownika, oczyszczacza mechanicznego nie występowały drgania mechaniczne zarówno miejscowe, jak i ogólne. Zarzuty podniesione w skardze dotyczą także treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez [...] Ośrodek Medyny Pracy, a w szczególności, że zostało ono oparte na wynikach konsultacji neurologicznej oraz ortopedycznej wskazujących jedynie - zdaniem skarżącego - na prawdopodobieństwo występowania choroby - zespołu wibracyjnego, jak również, że w orzeczeniu lekarskim powołano się na wywiad epidemiologiczny, który był przeprowadzony dopiero 2 miesiące później oraz charakterystykę stanowiska pracy, która nie wskazuje występowania wibracji. Zarzucono również błędne przyjęcie narażenia na wibrację przez okres 17 lat, podczas gdy jako szlifierz ostrzarz S. D. był zatrudniony łącznie 9 lat 5 miesięcy i 21 dni. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że w zawarte w niej wywody nie znajdują uzasadnienia. W zebranym w sprawie materiale dowodowym choroba zawodowa rozpoznana została przez jednostkę służby zdrowia upoważnioną po myśli §7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych do jej orzeczenia. Organy Inspekcji Sanitarnej zobowiązane są w toku prowadzonego postępowania do ustalenia, czy w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia wywołujące rozpoznaną choroby. Organ I instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustalił fakt występowania w środowisku pracy p. D. czynnika szkodliwego dla zdrowia, jakim była wibracja miejscowa. Wprawdzie zakład pracy nie dysponuje wynikami badań określających ich natężenie w okresie zatrudnienia p. D., jednakże okoliczność ta dla tej jednostki chorobowej nie ma aż tak istotnego znaczenia. Dla jej rozpoznania wystarczy ustalenie występowania w środowisku pracy wibracji miejscowej, co zostało dowiedzione. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie może odnieść się do zarzutów podniesionych w skardze dotyczących wyników konsultacji ortopedycznej przeprowadzonej na wniosek [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] , ponieważ wyniki te były pomocne przy wydaniu orzeczenia lekarskiego o istnieniu choroby zawodowej i są jedynie zdaniem Inspektora potwierdzeniem trafności wydanego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie, oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 16 wykazu chorób zawodowych wymieniono "zespół wibracyjny". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. W niniejszej sprawie przeprowadzone przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w [...] badania doprowadziły do wydania w dniu [...] marca 2001r. orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu u p. S. D. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo-nerwowej. Rozpoznanie choroby było następstwem przeprowadzonych badań palestezjometrycznych próby oziębieniowej, konsultacji chirurgiczno-ortopedycznej, neurologicznej, zdjęć rtg. Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 7 cyt. wyżej Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzekające w sprawie organy administracyjne uznały to orzeczenie lekarskie za wiarygodne, opierając na nim swoje rozstrzygnięcia o istnieniu choroby zawodowej. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające (m.in. wyniki pomiaru wibracji za rok 1999, ustalenia poczynione na rozprawie administracyjnej) wykazało, że w środowisku pracy S. D. występował hałas i wibracja. Ustalono zatem, że S. D. pracował w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie. Zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia. Biorąc zatem pod uwagę treść § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.), z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 10 tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej. Należy bowiem przyjąć istnienie domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531). Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut wadliwego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jako niewystarczającego do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. W szczególności niezasadny jest zarzut skarżącego, że przyjęto narażenie na drgania mechaniczne na stanowisku hartownika oczyszczacza mechanicznego, podczas gdy na tym stanowisku nie występowały drgania mechaniczne zarówno miejscowe, jak i ogólne. W toku postępowania administracyjnego organ administracyjny ustalił (por. protokół rozprawy adm. z dnia [...] .04.2001r.), że w okresie zatrudnienia na stanowisku hartownika bywały czasowe narażenia na drgania (sporadyczne - jako praca zastępcza - zeszlifowywanie rur - ok. 1 godz. na zmianę). Nieprawdziwy jest zatem zarzut skargi, organ administracyjny bowiem nie przyjął, że na stanowisku hartownika występowały drgania mechaniczne, lecz że w czasie zatrudnienia na tym stanowisku S. D. okresowo wykonywał w zastępstwie inne czynności, które odbywały się w warunkach narażenia na drgania. Podkreślenia przy tym wymaga, że poza sporem w niniejszej sprawie było, że S. D. narażony był w środowisku swej pracy na drgania mechaniczne. Spór dotyczył jedynie okresu i wielkości tego narażenia. W ocenie narażenia organy administracyjne prawidłowo wzięły pod uwagę rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, spełniając dyspozycję §1 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Przyjęto cały okres zatrudnienia - zarówno w F. M. "[...]", jak i K. "[...]", uwzględniono współistniejące czynniki szkodliwe oraz wzięto pod uwagę wrażliwość osobniczą organizmu. Wszystkie te elementy wskazują na istnienie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a rozpoznaną chorobą zawodową. Bezzasadne w ocenie Sądu są także pozostałe zarzuty skargi, w szczególności dotyczące tego, że organy Inspekcji Sanitarnej pominęły fakt przebywania p. D. na długotrwałym zasiłku chorobowym w okresie zatrudnienia, co ograniczyło w czasie pracę wykonywaną na stanowisku szlifierza. Także ten zarzut nie obala zdaniem Sądu istnienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami istniejącymi w środowisku pracy a stwierdzonym schorzeniem zawodowym. Należy bowiem wziąć pod uwagę wrażliwość osobniczą organizmu, która nawet przy stosunkowo krótkotrwałym narażeniu może wywołać chorobę zawodową. Trzeba przy tym dodać, że sam skarżący przyznaje w skardze, że okres narażenia na drgania wynosił prawie 10 lat. Trudno to uznać za okres zbyt krótki do zaistnienia objawów choroby zawodowej. Bezzasadny w ocenie Sądu jest także zarzut skargi dotyczący braku przeciwwskazań lekarskich w trakcie zatrudnienia Pana S. D. do wykonywania pracy. Także ten zarzut nie obala istnienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami występującymi w środowisku pracy a stwierdzonym schorzeniem zawodowym. Bezzasadny jest również podniesiony w skardze zarzut dotyczący treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez [...] Ośrodek Medyny Pracy-Poradnię Chorób Zawodowych w [...] , a w szczególności, że zostało ono oparte na wynikach konsultacji neurologicznej oraz ortopedycznej wskazujących jedynie - zdaniem skarżącego - na prawdopodobieństwo występowania choroby - zespołu wibracyjnego. Podstawą wydania decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie było bowiem orzeczenie lekarskie wydane przez ten Ośrodek, które w swej treści zawiera jednoznaczne stwierdzenia dotyczące istnienia choroby zawodowej, powołane natomiast orzeczenie lekarskie zawierające stwierdzenie o prawdopodobieństwie występowania choroby a więc nie dające co do tego pewności, było jedynie wynikiem konsultacji poprzedzających badanie przez Ośrodek Medycyny Pracy i dokonanie przez niego rozpoznania. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego powołania się w orzeczeniu lekarskim [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] .03.2001r. na wywiad epidemiologiczny, którego w dniu wydawania tego orzeczenia jeszcze nie było oraz charakterystykę stanowiska pracy, która nie wskazuje występowania wibracji, należy stwierdzić, że rzeczywiście jest to wada postępowania, niemniej jednak w ocenie Sądu nie może być ona kwalifikowana jako mogąca mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To orzeczenie lekarskie oparto przede wszystkim na wynikach przeprowadzonych badań lekarskich, przy uwzględnieniu przedłożonej dokumentacji. W chwili wydawania tego orzeczenia w posiadaniu Ośrodka Medycyny Pracy były bowiem inne dokumenty wskazujące na zagrożenia w środowisku pracy, w szczególności Wyniki pomiaru wibracji w K. [...] sp. z o.o. z 1999r. doręczone wraz z informacją, że wcześniejszych pomiarów wibracji nie było, ale czas ekspozycji we wcześniejszym okresie był dłuższy ze względu na większą produkcję oraz pracę w soboty, a okresowo i w niedziele (k. 10-12). Wskazana zatem wada nie mogła wywrzeć istotnego wpływu na treść wydanych w sprawie decyzji. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.