II SA/Kr 2260/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. ze skargi D. B. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 15 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzającą je orzeczenie organu pierwszej instancji Orzeczeniem z dnia 15 lipca 2003 r. [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska po rozpoznaniu odwołania poborowego D. B. od orzeczenia Terenowej [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] .2003 r. w sprawie uznania wyżej wymienionego za zdolnego do służby wojskowej kategoria "A" na podstawie art. 127 § 1 i 138 kpa w związku z § 24 ust. 4, § 30 ust.4 oraz §§ 31 i 32 rozporządzenia MON z 10.06.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992 r. Nr 57 poz. 278 z późn. zm.) -utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, że w związku z powstałymi wątpliwościami co do aktualnego stanu zdrowia w aspekcie stopnia zdolności do służby wojskowej, organ II instancji skierował orzekanego do Wojskowego Szpitala Klinicznego celem przeprowadzenia konsultacji neurologicznej i dokonania opisu dostarczonych radiogramów. W trakcie procesu orzeczniczego przeprowadzonego w I instancji badany przedłożył następujące dowody: kartę informacyjną Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala MSWiA w [...] z dnia [...] .2000 r. (rozp. Zespół da Costa -zaburzenia czynnościowe układu krążenia), kartoteki wraz z załącznikami (skierowania, wynik Echa 2D, karta zabiegów rehabilitacyjnych) oraz cztery zaświadczenia lekarskie z Poradni Neurologicznej, Kardiologicznej i Rehabilitacyjnej Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Zarządu Służby Zdrowia MSWiA w [...] oraz wynik badania EMG z Okręgowego Szpitala Kolejowego w [...]. W związku z przedkładanymi dowodami leczenia organ I instancji skierował orzekanego do [...] Szpitala Wojskowego w [...] celem przeprowadzenia konsultacji kardiologicznej neurologicznej i ortopedycznej, w wyniku których rozpoznano jak w zaskarżonym orzeczeniu. Po analizie całości dostępnych dowodów orzeczniczo-lekarskich skład orzekający RWKL w [...] stwierdził, że wcześniejsze orzecznictwo w sprawie określenia zdolności do czynnej służby wojskowej pob. B.D. zostało zakończone ostatecznym orzeczeniem RWKL [...] Nr [...] z dnia [...].2002 r. uznającym orzekanego za zdolnego do służby wojskowej kat."A", na które nie złożył skargi w ustawowym trybie. Aktualne postępowanie orzecznicze wdrożone zostało na wniosek zainteresowanego, zgłaszającego pogorszenie stanu zdrowia. W przedłożonej kartotece leczenia internistycznego wpisy z 2002 r. nie zawierają opisu skarg pacjenta a jedynie adnotacje "wiotki przedni płatek mitramy" oraz zalecenia leczenia pod postacią suplementacji mikroelementów i witamin. Konsultacja kardiologiczna i badanie echokardiograficzne zlecone przez TWKL [...]. wykluczaj ą zmiany patologiczne w zakresie struktur serca i układu krążenia. Jest to zgodne z wynikiem hospitalizacji w Oddziale Wewnętrznym Szpitala MSWiA [...]. z dnia [...].2000 r. i pozwala rozpoznać u orzekanego co najwyżej zaburzenia czynnościowe układu krążenia, które nie upośledzaj ą sprawności ustroju. Dalej organ stwierdza, że orzekany przedłożył również kartotekę leczenia reumatologicznego z powodu okresowych dolegliwości bólowych ze strony kręgosłupa i głowy. Żadnych badań diagnostycznych (w okresie od ostatnich orzekań wojskowych komisji lekarskich) nie wykonano (brak osobnych wyników). Pacjent odbył jeden cykl zabiegów rehabilitacyjnych w okresie [...]. -[...]. .2002 r. Orzekany przebył dnia [...].2002 r. uraz ręki lewej. Badanie EMG (elektromiograficzne) z dnia [...]..2002 r. wykazało przewodzenie czuciowe i ruchowe kończyny górnej lewej w granicach normy. Konsultacja neurologiczna zlecona przez TWKL [...]. wykazała migreno podobne bóle głowy co w świetle wcześniejszych ustaleń organów orzeczniczych potwierdza naczynioruchowy charakter objawów, które jako odczucia subiektywne nie powodują upośledzenia funkcji ustroju w aspekcie zdolności do odbycia czynnej służby wojskowej. Specjalista neurolog rozpoznał również przebyty uraz gałęzi nerwu promieniowego bez upośledzenia funkcji dłoni lewej. Badanie rtg kręgosłupa Th- L-S zlecone przez TWKL [...]. nie wykazało żadnych zmian patologicznych poza wykładnikami przebytej, poronnej postaci choroby Scheuermanna kręgosłupa piersiowego. Jest to choroba wieku rozwojowego i u osoby dorosłej jest stanem przebytym i nie postępującym. Powyższy wynik badania jak i konsultacja neurologiczna zlecona przez RWKL w [...]. WSzK [...].potwierdza w pełni ustalenia dokonane przez komisje lekarskie w trakcie wcześniejszego postępowania orzeczniczego w sprawie zdolności do odbycia czynnej służby wojskowej. Oceniając całość dostarczonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, organ II instancji aktualnie nie znalazł podstaw do zmiany kwalifikacji orzeczniczej - kategoria "A". Ponadto podkreślono, że określone w cyt. rozporządzeniu MON kategorie zdrowia (§ 1 pkt 1) nie precyzują jakości zdrowia lub choroby, ale wyznaczają stopień zdolności do służby wojskowej. I tak kategoria zdrowia "A" nie oznacza, że poborowy jest zdrowy, ale że posiadane przez niego schorzenia, dolegliwości bądź ułomności nie upośledzają zdolności do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Niniejsze orzeczenie, podkreśla organ, nie zamyka poborowemu drogi do ubiegania się o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, poborowy może zwrócić się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o skierowanie go do właściwej komisji lekarskiej w celu ustalenia aktualnego stanu zdrowia, jeżeli w stanie jego zdrowia nastąpiły istotne zmiany. Na powyższe orzeczenie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D. B. Skarżący podniósł, że zrobiono mu dużą ilość prześwietleń, a na koniec zagubiono zdjęcia i mimo jego samopoczucia nie odczytano prawidłowo jego schorzenia i nie stwierdzono przyczyny boli, które odczuwa. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...].wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonego orzeczenia. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z mocy z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) do rozpoznania skargi wniesionej przed 1 stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Jak to wynika z przepisów art.23 pkt 2 i art.26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. nr 4 poz. 16 z późn. zm.), treścią orzeczenia komisji lekarskiej jest określenie zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej i ustalenie kategorii zdolności. Jak to wynika z przepisów art.23 pkt 2 i art.26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. nr 4 poz. 16 z późn. zm.), treścią orzeczenia komisji lekarskiej jest określenie zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej i ustalenie kategorii zdolności. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art.26 ust.3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rada Ministrów miała określić, w drodze rozporządzenia, skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz zasady przeprowadzania badań lekarskich. Z kolei na podstawie delegacji przewidzianej art.26 ust.4 ustawy, Minister Obrony Narodowej miał określić kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz zasady zaliczania do poszczególnych kategorii. Zgodnie zaś z przepisami rozporządzenia wykonawczego z dnia 10.VI.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57 poz. 278) czynności komisji lekarskiej obejmują badania lekarskie poborowego i określenie jego stanu zdrowia a następnie ustalenie jego zdolności do czynnej służby wojskowej przez zakwalifikowanie go do odpowiedniej kategorii zdrowia na podstawie przesłanek szczegółowo określonych w rozporządzeniu i załączniku do niego. Orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do określonej kategorii komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. (Dz. U. Nr 57 poz.278 z późn. zm.). Jak wynika z § 10 ust.2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 6 marca 2000 r., komisja lekarska dokumentuje badanie stanu zdrowia poborowego w księdze orzeczeń lekarskich, w której odnotowuje się wyniki badania poborowego, wyniki badań specjalistycznych ora informacje, które wynikają z zaświadczeń lekarskich i innych dokumentów przedstawionych przez poborowego. Komisje lekarskie są organami administracji publicznej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wykonują zadania z zakresu administrowania rezerwami osobowymi do celów powszechnego obowiązku obrony (art.5 § 2 pkt 3 kpa w zw. z art. 1 pkt 2 kpa). Orzeczenie komisji określające zdolność poborowego do służby wojskowej jest niewątpliwie aktem skierowanym do adresata na zewnątrz układu organów administracji, wywołującym określone skutki prawne dla konkretnie oznaczonego podmiotu prawnego, skoro z ustaleniem stanu zdrowia poborowego i określeniem jego zdolności do służby wojskowej łączy się bezpośrednio obowiązek obrony i wynikający z niego obowiązek odbycia służby wojskowej. Wynika to wyraźnie z przepisu art.4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, który łączy powstanie tego obowiązku między innymi z przesłanką zdrowia (por. wyrok NSA z dnia 28.X.1992 r. sygn. Sa/Wr ONSA 1994/1/23). Powyższe wskazuje, że orzeczenia komisji lekarskich w tych sprawach są decyzjami administracyjnymi. To z kolei sprawia, że do postępowania przed komisjami lekarskimi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2.03.2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 16 poz.205) oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.VI.1992 r. nie stanowią wyłącznej regulacji postępowania. Rozporządzenie z dnia 6 marca 2000 r. w rozdziale o trybie postępowania komisji lekarskich nie zawiera przepisów dotyczących wymogów jakim powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Dlatego też uzasadnienie orzeczeń komisji lekarskich winno odpowiadać przesłankom określonym w art.107 kpa. W myśl tego przepisu uzasadnienie decyzji zawierać musi wskazanie dowodów na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie orzeczenia nie zawierające wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szczególnie w razie zaistnienia rozbieżności rozpoznań wynikających z dokumentów poborowego i wynikami badań wykonanych na zlecenie organów wojskowych, jest wadliwe. Konieczność sporządzenia szczegółowego uzasadnienia (z pominięciem w tym miejscu wymogów określonych w art. 107 kpa) wynika również ze specyfiki rozstrzygnięć w tych sprawach. Pamiętać bowiem należy, że orzeczenie jest skierowane do strony, nie mającej z reguły wiedzy medycznej, a jego legalność ocenia Sąd, który również wiadomości specjalnych w dziedzinie medycyny nie posiada. Kontrola Sądu nie może zatem dotyczyć poprawności samej konkluzji komisji co do rozpoznania lekarskiego, ale z natury rzeczy sprowadza się do zbadania poprawności postępowania organu i oceny jego rozumowania poprzedzającego ustalenie rozpoznania. Wreszcie wskazać należy na treść przepisu art.75 kpa. Statuuje on otwarty system środków dowodowych, nie przyznając żadnemu z wymienionych dowodów pierwszeństwa czy wyższej rangi. Z normy tej wynika doniosła konsekwencja. Jeżeli organy administracji przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia badania własne, obowiązane są do podania przyczyn nieuwzględnienia pozostałych dowodów. Wobec powyższego kognicja sądu administracyjnego obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia poborowego, a w szczególności czy badania stanu zdrowia były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określania, zdolności do czynnej służby wojskowej. Obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest również dokonanie oceny zgodności uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia z wymogami art.107 kpa. Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przedstawione akta administracyjne nie zawierają oryginałów wyników badań, lecz ich nieczytelne kserokopie, co uniemożliwia prawidłową kontrolę, w szczególności Sąd nie może stwierdzić czy wszystkie dokumenty przedłożone przez skarżącego zostały wzięte pod uwagę, zwłaszcza, iż zarzuca on zagubienie przez organy orzekające zdjęć rentgenowskich, z których jak twierdzi wynika jego schorzenie. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy przepisy wprowadzające.