II SA/Kr 228/17

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z dnia 24 listopada 2016 r. znak : [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącej M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych II) oddalić wniosek skarżącej M.B. o ustanowienia adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 listopada 2016 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 1.449 zł. Skarżąca jest współwłaścicielką w ½ części domu oraz działki o pow. 15 a. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny, bowiem nie stać ją na poniesienie kosztów opłaty sądowej i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Co miesiąc ponosi ona koszt dojazdu do pracy - karta na kwotę 100 zł, opłaty za telefon – 50.00 zł, leki 80 zł miesięcznie, środki czystości – 70 zł, opłata za energię elektryczną – 101,46 zł, zł, opłata za wodę – 52.60 zł ( za 3 miesiące), za wysyłkę listów poleconych – 21,80 zł. Pozostała cześć dochodu przeznacza na zakup żywności i spłatę pożyczek. Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopię następujących dokumentów i rachunków: informacji z dnia 3 kwietnia 2017 r. o opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalonym w wysokości 10 zł miesięcznie, bilet miesięczny – 100,00 zł, odcinki opłat za energię elektryczną – 101,46 zł, faktura VAT za wodę – 52,60 zł (za trzy miesiące), faktura VAT z kwietnia 2017 r. na usługi pocztowe na łączną kwotę – 21,80 zł , 3 faktury VAT z marca 2017 r. na zakup leków na łączną kwotę- 40.99 zł oraz 2 faktury VAT na zakup leków z kwietnia 2017 r. na łączną kwotę 35,97 zł. Skarżąca wskazała także, iż poniosła koszty sądowe w innych zainicjowanych przez siebie postępowaniach przed WSA w Krakowie. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy dołączonych do wniosku dokumentów orzekający uznał, iż skarżąca nie wykazała skutecznie, iż spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie je od ponoszenia kosztów sądowych. Z przedstawionych przez skarżącą kserokopii faktur i rachunków wynika w sposób nie budzących wątpliwości, iż gospodarstwa domowego nie prowadzi sama. Świadczą o tym dokonywane przez nią m in. opłaty za media przypadku rachunku za energię elektryczną, wskazana kwota 101,46 zł z pewnością nie dotyczy deklarowanego przez skarżącą gospodarstwa jednoosobowego. Jest to zdaniem orzekającego istotne biorąc pod uwagę, iż skarżąca w każdym z licznie prowadzonych postępowań sądowych podkreśla, że jest osobą ubogą, uzyskuje najniższe krajowe wynagrodzenie, gospodarstwo domowe prowadzi sam i nie może liczyć na niczyją pomoc. Będąc w takie sytuacji skarżąca czyniłaby znaczne oszczędności w prowadzonym przez siebie gospodarstwie domowym a z przedłożonych rachunków ten fakt nie wynika. Daje to uzasadnione wątpliwości zdaniem orzekające co do tego, że nie prowadzi ona gospodarstwa domowego sama, lecz z innymi osobami, których dochodów nie ujawnia. Orzekający pragnie podkreślić, iż przedstawione rachunku wskazują na realne zużycia a nie prognozy czy opłaty abonamentowe. Łączne koszty miesięcznych wydatków uznanych przez orzekającego za konieczne zamykają się kwotą 336,99 zł ( energia, woda, bilet miesięczny leki). Orzekający zwraca uwagę, iż skarżąca przedstawia szereg rachunków, które nie mają charakteru koniecznych wydatków - opłaty za papier, znaczki pocztowe, za usługi pocztowe, powtarzające się wydatki na zakup środków czystości w wysokiej kwocie, których comiesięczny zakup nie jest konieczny Również deklarowana kwota przeznacza na zakup leków nie znajduje potwierdzenia w przedłożonych fakturach. W opinii orzekającego skarżąca stara się zawyżyć ponoszone wydatki konieczne. Skarżąca nie wykazuje dodatkowych obciążeń budżetu miesięcznego. Analizując wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należy mieć na uwadze, iż wymóg ponoszenia kosztów sądowych zmusza każdą stronę postępowania inicjującą postępowanie sądowe do zastanowienia się nad celowością składania nieracjonalnych i bezprzedmiotowych skarg, a w konsekwencji ponoszenia kosztów sądowych. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych odpowiadających ich przeznaczeniu. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego, jednak nie może umknąć uwadze, że prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem społecznym danego prawa, czyli zgodnie z celem na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę ( por. Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i prawo, Nr 11/2007). Orzekający nie przychylił się także do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przy ustanawianiu pełnomocnika z urzędu należy mieć na uwadze przede wszystkim aktualną sytuację materialną strony oraz charakter toczącej się sprawy. Orzekający w związku z wątpliwościami jakie zrodziły się po analizie przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie jest w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, uważa też, że na tym etapie postępowania sądowego udział pełnomocnika z urzędu nie jest konieczny. Przemawia za tym fakt, iż skarżąca wykazuje doskonałą orientację w przedstawianych okolicznościach faktycznych sprawy, sprawne sformułowanych żądania a także na braku skomplikowanej materii sprawy. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. Wobec faktu, iż orzekający uznał, iż skarżąca nie wykazała skutecznie, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wniosek oddalił. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).