II SA/Kr 229/17

WyrokWSA w Krakowie2018-01-18

Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski, Sędzia WSA Jacek Bursa, Sędzia WSA Krystyna Daniel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 1989 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości, mimo zarzutów o rażące naruszenie prawa i brak udziału współwłaściciela w postępowaniu?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, aby prawidłowo zweryfikować, czy przy wydawaniu pierwotnej decyzji z 1989 r. miało miejsce kwalifikowane naruszenie prawa, stanowiące przesłankę do stwierdzenia jej nieważności, w szczególności w kontekście braku udziału współwłaściciela w postępowaniu. Brak udziału strony w postępowaniu nie jest sam w sobie podstawą do stwierdzenia nieważności, ale może być podstawą do wznowienia postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1989 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym brak zapewnienia czynnego udziału współwłaścicielki w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że brak udziału strony nie jest przesłanką nieważności, a pozostałe zarzuty nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji. WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego do oceny zarzutów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2016 r. i zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi I. J. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących I. J. i M. M. kwotę 660 zł (sześćset sześćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 sierpnia 2016r., działając na zasadzie art. 16 ust. 1 -4 ustawy z 22 kwietnia 1959r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz. U. 1968r., Nr 36, poz. 249 ze zm. wyn. z Dz. U. 1990r., Nr 34, poz. 198) w związku z art. 156 § 1, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 23) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r., nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. F. , oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 412 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z 10 sierpnia 1989r., nr [...] Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. Lwh [...] KW [...], l. kat. [...] o pow. 412 m2 zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. F. , stanowiącej własność P. J. , córki S. i A. z G. w 1/2 części, nieznanej z miejsca pobytu oraz E. P. w 1/2 części, nieznanego z miejsca pobytu. Wnioskiem z 24 maja 2012r. A. G., J. F. i H. F. zwrócili się o stwierdzenie nieważności w/w decyzji. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, a to art. 10 §1 k.p.a., gdyż właścicielem nieruchomości była w 1/2 P. J., poprzedniczka prawna wnioskodawców i nie zostało jej zapewnione podstawowe prawo do czynnego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji. Ponadto podstawą wydania decyzji był art. 16 ust. 1-4 ustawy o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków z 22 kwietnia 1959r. Zastosowanie przedmiotowej podstawy prawnej było jedynie pozorne, a sposób ustalenia, iż remont wykonany w budynku przy ul. F. przekraczał 50% wartości technicznej budynku niewiarygodny i nie uwzględniał rynkowej wartości nieruchomości w chwili wydawania decyzji, a także zamortyzowania przeprowadzonych remontów oraz pożytków odnoszonych przez zarządcę nieruchomości z których to remont był przeprowadzany. W dniu 4 listopada 2014r. kolegium, w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanego do sygn. II SA/Kr 66/14, wszczęło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r., nr [...] Kolegium wyjaśniło, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozważając w kontekście tego przepisu wniosek, organ wskazał, że brak prawidłowej reprezentacji stron w postępowaniu nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Brak udziału strony w postępowaniu jest natomiast przesłanką do ewentualnego wznowienia postępowania, co nie jest przedmiotem wniosku. Ponadto ustawa z 22 kwietnia 1959r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków przewidywała możliwość dokonania przez organ gospodarki mieszkaniowej remontów kapitalnych i zabezpieczających budynków, ulepszeń w wyposażeniu technicznym, ich odbudowy i przebudowy (art. 2 cyt. ustawy), oraz przebudowę, rozbudowę, nadbudowę lub remont, a także rozbiórki budynków lub ich części, jeżeli zachodziła konieczność uporządkowania na terenie miasta zespołu budowlanego dawnej zabudowy. W wypadku dokonania remontów, przebudowy, nadbudowy itp. ze środków państwowych, ustawa przewidywała możliwość przejęcia wyremontowanego, odbudowanego, bądź przebudowanego budynku na rzecz Skarbu Państwa. Określała też zasady na jakich mogło nastąpić przejęcie. Organ podkreślił, iż ustawodawca odmiennie uregulował zasadę przejęcia obiektów przy dokonywaniu prac budowlanych podjętych na podstawie art. 2 omawianej ustawy, a inaczej określił zasadę tego przejęcia przy dokonywaniu prac przy budynkach wchodzących w skład zespołów budowlanych dawnej zabudowy wymagających uporządkowania (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy remontowej). Sporna decyzja, została wydana w oparciu o przepis art. 16 ust. 1 -4 ustawy. Z treści uzasadnienia faktycznego decyzji wynika, iż prowadzony w latach 1986 - 1989 nakładem środków państwowych remont kapitalny budynku przy ulicy F. został wykonany za kwotę 114 973, 71 złotych. Powyższa kwota przekracza 50 % wartości technicznej budynku ustali w elaboracie szacunkowym sporządzonym w roku 1989 przez biegłego mgr inż. J. L.. W judykaturze oraz doktrynie prawa administracyjnego ugruntowane jest stanowisko w kwestii wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa". Przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Kwestia wadliwego postępowania prowadzącego do wydania decyzji nie może być rozpatrywana prze pryzmat art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem przepis ten dotyczy wady zawartej w samej decyzji. Tymczasem podstawa prawna decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r. nr [...] została przywołana adekwatnie do rozstrzygnięcia, natomiast ocena względów słuszności pozostaje poza zakresem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Dla oceny przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji punktem odniesienia jest stan faktyczny i prawny z chwili jej podjęcia. Ponadto kolegium stwierdziło, że decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r. nr [...] nie zawiera również żadnej z pozostałych wad, powodujących usunięcie jej z obrotu jako decyzji nieważnej. Została ona bowiem wydana przez organ właściwy, była podstawa prawna do jej wydania, była ona pierwszą decyzją w sprawie, a zatem sprawa nie była rozstrzygnięta uprzednio inną decyzją ostateczną, była ona właściwie skierowana i wykonalna, jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego kara oraz nie posiadała innej wady. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli: A. G., J. F. , I. J. i M. M. zarzucając, że bezpodstawnie uznano, że brak udziału właściciela w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed kierownikiem Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] nie stanowi o nieważności decyzji, podczas gdy art. 3 i art. 4 ustawy z 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków mieszkalnych w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania przedmiotowej decyzji (po nowelizacji z 1968 r.) przewidywał aktywny udział właściciela w tego typu postępowaniach. Właściciel miał prawo oświadczyć, że sam wykona roboty remontowe, zaś w przedmiotowej sprawuje nie wykazano, żeby właściciel nieruchomości miał prawo uczestniczenia w przewidzianej ustawą procedurze, a w szczególności w oględzinach nieruchomości. Za nieważnością decyzji z powodu nie brania udziału w postępowaniu przez właściciela przemawia również niezastosowanie procedury określonej w art. 16 ust. 2 ustawy poprzez uniemożliwienie właścicielowi uiszczenia wierzytelności państwa. Rażące naruszenie prawa dotyczyło również art. 16 pkt 1, 2 i 3 albowiem nie ustalono wartości budynku przed rozpoczęciem robót budowalnych. Zatem przyjęcie, że koszt tych robót przekroczył 50% wartości technicznej budynku było nieuprawnione. Wreszcie odwołujący zarzucili, że Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] nie był uprawniony na gruncie art. 16 pkt 2 ustawy do wydania decyzji. W piśmie z 20 września 2016r. odwołujące uzupełniły wniosek, wskazując na naruszenie procedury wynikającej z art. 2 i 3 ustawy o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków mieszkalnych. Podały, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej i takie stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 12 marca 2015r., sygn.. akt II SA/Kr 96/15. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 grudnia 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 156 § 1, art. 159 § 1 i art. 126 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Dalej wyjaśnił, że brak prawidłowej reprezentacji strony lub stron w prowadzonym poprzednio postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji, nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Brak udziału strony w postępowaniu jest natomiast przesłanką do ewentualnego wznowienia postępowania, co nie jest przedmiotem wniosku. Z kolei zarzuty naruszenia art. 3 i art. 4 ustawy z 22 kwietnia 1959r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków mieszkalnych w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania przedmiotowej decyzji (po nowelizacji z 1968r.) polegający na braku udziału właściciela w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed kierownikiem Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] i brak zastosowania procedury określonej w art. 16 pkt 1, 2 i 3 cyt. ustawy przez uniemożliwienie właścicielowi uiszczenia wierzytelności Państwa, także nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Jak już wskazano, podstawą wydania w/w decyzji organu I instancji był art. 16 ust. 1-4 ustawy o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków z 22 kwietnia 1959r. Kolegium ponownie wskazało, że argumenty wnioskodawców nie zasługują na uwzględnienie. Stwierdziło również, że decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r., nr [...] nie zawiera również żadnej z pozostałych wad, powodujących usunięcie jej z obrotu jako decyzji nieważnej. I. J. i M. M. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 grudnia 2016r. domagając się jej uchylenia oraz stwierdzenia nieważności Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r. nr [...], a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: -naruszenie prawa materialnego, a to art. 3 i 4 ustawy z 22 kwietnia 1959r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków mieszkalnych –po nowelizacji oraz art. 16 pkt 1, 2 i 3 cyt. ustawy przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że organ administracyjny uprawniony był do przeprowadzenia procedury określonej tymi przepisami przy nienależytej reprezentacji nieobecnego współwłaściciela, -naruszenia prawa procesowego, a to art. 156 § 1 ppkt 2 k.p.a. i nieuwzględnienie, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 2 i 3 ustawy remontowej, - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skarżące wskazały, że decyzja z 10 sierpnia 1989r. nr [...] została wydana bez podstawy prawnej albowiem nie istnieje przepis prawny pozwalający organowi gospodarki mieszkaniowej na podjęcie decyzji o ustaleniu rodzaju i rozmiaru planowanych robót. Przepisy art. 2 i 3 ustawy remontowej wymagały wydania przez organ uznający - po przeprowadzeniu oględzin - potrzebę przeprowadzenia robót wymienionych w art.2, zawiadomienia skierowanego do właściciela budynku, rodzaju i rozmiarze planowanych robol za uprzednim jego zawiadomieniem o terminie oględzin. Z kolei przepis art. 3 ustawy remontowej przewidywał możliwość wydania decyzji na jej podstawie tylko wyraźnie określonej tym przepisem sytuacji tj. kiedy właściciel budynku oświadczył w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia, że wykona roboty remontowe we własnym zakresie, a wówczas wykonanie robót ze środków państwowych mogło nastąpić gdy właściciel ich nie rozpoczął lub nie zakończył w wyznaczonym terminie lub prowadził je w sposób sprzeczny z zasadami techniki budowlanej lub w sposób opieszały wykluczający zakończenie robót w wyznaczonym terminie. Tak sytuacja nie miała miejsca w rzeczywistości, co w konsekwencji oznacza, że została wydana bez podstawy prawnej. Analogiczne stanowisko prawne w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie II SA/Kr/96/15. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) i art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) - zwaną dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), przy czym warunkiem wyeliminowania decyzji (postanowienia) z obrotu prawnego jest stwierdzenie, że naruszenia te mogły mieć (lub miały) istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 grudnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z 22 sierpnia 2016r., którą organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r., nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. F. , oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 412 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Decyzja ta wydana – zgodnie z powołaną w niej podstawą prawną została na podstawie art. 16 ust. l -4 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (dalej w skrócie ustawa remontowa). Skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Na wstępie podnieść należy, że zaskarżona decyzja została wydana w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej adecyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego, co jednak nie wyklucza konieczności zebrania i rozpatrzenia prawidłowo zgromadzonego materiału pozwalającego na ustalenie czy w sprawie zachodzą pozytywne lub negatywne przesłanki do stwierdzenia nieważności kwestionowanej w tym postępowaniu decyzji. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcami żądającymi stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1989 r. są spadkobiercy P. J. – współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości. Legitymacja skarżących wynika z przedłożonego do akt administracyjnych sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydz. [...] z dnia [...] marca 2016 r. W postanowieniu tym wskazano, że strony skarżące są spadkobiercami wywłaszczonej P. K. z domu S. (córce S. vel S. i A. z G. , która była w dacie wydania decyzji z 10.08. 1989 r. współwłaścicielka ˝ nieruchomości zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym przy ul. F. w K., a która zmarła w dniu [...] sierpnia 1993 r. w [...]. W sprawie nie jest kwestionowana tożsamość P. K. i P. J. ze S. córki S. i A. z G. . Zgodnie z przepisem art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi uszczegółowienie zasady prawdy obiektywnej z art. 7 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania, a następnie rozpatrzenia prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy spoczywa na organie administracji publicznej, i nie może być przerzucany na stronę. Ciężar dowodu spoczywa na organie. Jeżeli zatem strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić, zgodnie natomiast z treścią art. 75 § 1 Kpa, jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Odnosząc się do okoliczności rozpoznawanej sprawy trzeba w pierwszym rzędzie trzeba wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a dokładnie uwierzytelnioną kserokopię wnioskowanej do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 10 sierpnia 1989r., nr [...], którą orzeczono o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej przy ul. F. w K. oraz o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 19.517,398 zł. Z decyzji tej wynika, że w budynku przy ul. F. w latach 1986-1989 wykonywany był remont kapitalny nakładem środków państwowych w kwocie 114.973,71 zł, powyższa kwota przekroczyła 50% wartości technicznej budynku ustalonej w elaboracie szacunkowym sporządzonym przez mgr. inż J. L. oraz, że miała być doręczona PGM [...] w K. oraz Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. przy ul. B. . Decyzja ta została pozyskana przez Kolegium w dniu 23 kwietnia 2013 r. z Rejonowego Sądu dla [...], Wydział [...]. Poza tym w przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się załącznik nr 1 do protokołu zdawczo odbiorczego z [...].09. 1997r. dotyczący .przekazania dyspozycji części przedmiotowego budynku stanowiącą własność Gminy K., który nie ma istotnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Należy wskazać, że Kolegium orzekające w przedmiotowej sprawie zwracało się co prawda po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności o nadesłanie całości akt sprawy zakończonych ww. decyzją do Urzędu M. K. (pismem z 17.08. 2012 r. ) do Zarządu Budynków Komunalnych (pismem z 20.11. 2012 r.) i do Archiwum Akt Nowych w W. (pismem 3 .01. 2013 r.), to jednak nie pozyskało innych dokumentów istotnych dla sprawy. W tych okolicznościach Kolegium prawidłowo ustaliło strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 10 sierpnia 1989 r. i zadowoliło się pozyskaniem decyzji z 10 sierpnia 1989 r., uznając, że jest to wystarczające dla stwierdzenia, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu takie rozstrzygnięcie należy uznać, za co najmniej przedwczesne, gdyż organ nie dysponując materiałem dowodowym – poza ww. decyzją - nie mógł prawidłowo zweryfikować czy przy wydawaniu decyzji z 10 sierpnia 1989 r. miało miejsce kwalifikowane naruszenie prawa, stanowiące przesłankę stwierdzenie jej nieważności, czy też nie doszło do takiego naruszenia. O ile w realiach rozpoznawanej sprawy zasadniczo można było przyjąć, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności wymienione w treści i art. 156 § 1 pkt. 1 ,3 - 7 K.p.a. (ze względu na upływ czasu, o którym mowa w art. 156 § 2 Kpa ), to trudno było uznać, że organ dysponował materiałem dowodowym do stwierdzenia, że kwestionowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Trzeba także zauważyć, że wnioskowana do stwierdzenia nieważności decyzja z 10.08. 1989 r. była decyzją stwierdzającą przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej ówcześnie jako parcela l .kat. [...] przy ul. F. jednak nie podano w niej podstawy prawnej przeprowadzonego remontu , jakkolwiek zgodnie z treścią ustawy remontowej możliwe były różne tryby jego przeprowadzenia w zależności od tego czy remontowany budynek znajdował się w zespole budowlanym dawnej zabudowy wymagającym uporządkowania (art. 6 i 7 ustawy remontowej) czy też nie (art. 2, 3, 4 i 16 ww. ustawy). W decyzji powołano jedynie art. 16 ustawy wskazując, iż miał on zastosowanie. Kolegium, jakkolwiek nie dysponowało innymi dokumentami poza decyzją z 10. 08. 1989 r. zawierającą w dodatku niepełne i lakoniczne uzasadnienie, - w uzasadnieniu skarżonej decyzji w sposób dowolny wskazało, że wnioskowana do stwierdzenia nieważności decyzja nie posada żadnej wady, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Ustalenie takie dokonane mimo braku akt sprawy wywłaszczeniowej, a także innych materiałów dowodowych należy uznać zatem przedwczesne. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę winien bowiem podjąć wszelkie niezbędne działania i przeprowadzić dowody zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w takim zakresie jak jest to potrzebne do jej rozstrzygnięcia .z uwzględnieniem jej specyfiki, a zatem także nadzwyczajnego trybu - jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Obowiązkiem organu jest zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a więc taki, gdy w przeświadczeniu tego organu wszelkie możliwości dowodowe zostały już wykorzystane. Oczywiście wnioskodawca również dbając o swoje interesy winien wykazać aktywność w celu rozstrzygnięcia sprawy, a także w miarę posiadanej wiedzy wskazywać znane środki dowodowe, jednakże – co należy podkreślić - nie zwalnia to organu orzekającego od obowiązku gromadzenia dowodów. W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu należało poszukiwać istotnych dowodów także w tych archiwach, do których organ nie zwracał się. Ponadto, skoro podjęte działania nie umożliwiły bezpośredniego zgromadzenia innych dokumentów, należało przeprowadzić dowody z zeznań osób, które mogłyby umożliwić pośrednio pozyskanie dalszych dowodów związanych ze sprawa np. byłych urzędników Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...], być nawet może rzeczoznawcy majątkowego. Upływ czasu jaki upłynął od wydania decyzji nie oznacza, że organ powinien zrezygnować z poszukiwania osób, które mogą się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Nadto należy wskazać, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1989 r. w związku z trudnościami w zgromadzeniu akt sprawy, jako aktualne należy przedstawić stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, zgodnie z którym w postępowaniu administracyjnym dopuszcza się także przeprowadzenie w drodze analogii na podstawie przepisów procedury cywilnej (art. 716-729 Kpc) - postępowania zmierzającego do odtworzenia akt, które zaginęły lub uległy zniszczeniu (por. wyroki NSA w Warszawie z 25 lutego 1999 r. IV SA 2064/96, Lex nr 46816, wyrok WSA z Gorzowa z 19. 07. 2006 r. sygn. akt II SA/Go 25/06 ). Jeśli organ nie odnalazł dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to powinien przeprowadzić postępowanie odtworzenie treści tych dokumentów, a przynajmniej ich istotnych fragmentów. Organ winien bowiem podjąć wszelkie możliwe działania umożliwiające szczegółowe wyjaśnienie sprawy. Stosownie bowiem do treści przepisów art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ wyczerpująco pełnego materiału dowodowego – pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Kolegium nie uczyniło zadość wymaganiom ww. przepisów postepowania i mimo zaniechania czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący wskazują na rażące naruszenie przepisów art. 3 i 4 ustawy z 22. 04. 1959 o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz.U. 1968, nr 36, poz. 2449 ) przez organ, który prowadził postępowanie zakończone wydaniem decyzji z 10 sierpnia 1989 r. W ocenie Sądu szczególny tryb postępowania nieważnościowego nie uprawnia do wydania decyzji bez dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie prowadzącym do ustalenia czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie doszło do naruszenia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tym miejscu należy podkreślić, że z analizy samej decyzji z 10 sierpnia 1989 r. nie można przesądzić czy pozbawienie właścicieli nieruchomości zabudowanej budynkiem przy ul. F. w K. zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa tj. jest którego skutki są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządność, przy czym należy mieć na uwadze, że nie każde, ale jedynie rażące naruszenie prawa uzasadnia stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji. I tak brak uczestnictwa stron w postępowaniu nie wywołuje skutków nieważności wydanej decyzji, gdyż pozbawienie strony udziału w postępowaniu administracyjnym daje bowiem podstawę tej stronie do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § l pkt 4 kpa, nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zobligowany jest podjąć czynności zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku, a następnie na podstawie dokonania wszechstronnej jego oceny Konkludując stwierdzić, należy, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkowało jej uchyleniem. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 660 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżące wpisu i kwota 460 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżące.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło