II SA/Kr 2294/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Piotr Lechowski Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2002r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. zasądza od Wojewody M. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów. Decyzją z dnia [...] 2002r. (Nr[...]) utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2002 r. [...] o odmowie przyznania J. K. od dnia [...] 2001r. prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu niespełnienia warunków określonych w art. 37 "j" ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałania bezrobociu (Dz. U. z 2001 Nr 6 poz. 56 z późn. zm.). Opisane wyżej decyzje organów obu instancji zostały wydane na tle następującego stanu faktycznego, przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji: J. K. zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy w K. w dniu [...] 2001 r. jako osoba bezrobotna do zasiłku, który był wypłacony w okresie od [...] 2001 r. do [...] 2002 r. Wnioskiem z daty [...] 2001 r. wystąpił o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. . Szczegółowa analiza przedłożonej dokumentacji, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozwoliła wg organów przyjąć za wykazany przez J. K. okres uprawniający do zasiłku wynoszący 29 lat 8 miesięcy 3 dni, w tym 4 lata 7 miesięcy i 28 dni pracy w warunkach szczególnych. Przepis art. 37 "j" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w/w - obowiązujący do 31 grudnia 2001 r. uzależniał przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego od spełnienia warunków do przyznania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz dodatkowo posiadania okresu uprawniającego do emerytury, jeżeli równocześnie wykazany zostanie okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet, 30 lat dla mężczyzny, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Okoliczność, iż skarżący wykazał tylko 29 lat 8 miesięcy 3 dni okresu uprawniającego do zasiłku wyklucza zdaniem organów możliwość przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, a tym samym bez istotnego znaczenia dla wyników postępowania jest postępowanie dowodowe w zakresie uznania wykonywania pracy w warunkach szczególnych w szerszym wymiarze niż to wynika z złożonych do akt świadectw. Zdaniem organu odwoławczego nawet przyjęcie, iż powołani świadkowie potwierdzą wskazane we wniosku dowodowym okoliczności, nie byłoby wystarczające dla uznania słuszności tezy dowodowej. W szczególności okoliczności, których dotyczyć mają zeznania świadków nie są poparte żadnym formalnym dokumentem, co według organu wyklucza wiarygodność tych zeznań, jak również ewentualnych zeznań wnioskodawcy. W skardze na decyzję Wojewody M. wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. domagał się jej uchylenia wskazując na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W szczególności według skarżącego naruszony został art. 37 "l" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r), poprzez nie doliczenie do okresu uprawniającego do zasiłku okresu aktualnie pobranego zasiłku (tj. od [...] 2001 do [...] 2001 r). Nie negując wyliczeń organu dotyczących stażu pracy po odliczeniu okresu urlopu bezpłatnego, skarżący domagał się doliczenia okresu, w którym przysługiwał mu zasiłek dla bezrobotnych, co pozwala na wykazanie ponad 30 letniego okresu uprawniającego do zasiłku wymagane art. 37 "j" ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, gdyż jego zdaniem organ winien przesłuchać wnioskowanych świadków, a także jego samego jako stronę, co do okoliczności potwierdzających wykonywanie przez niego zatrudnienia w warunkach szczególnych; lub wezwać go (w trybie art. 97 kpa), aby wystąpił z odpowiednim powództwem do sądu powszechnego. Nie było podstaw do uznania za bezprzedmiotowe postępowania zmierzającego do wykazania przez skarżącego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, gdyż w tym czasie obowiązywały przepisy zezwalające na dochodzenie w drodze powództwa o ustalenie tych uprawnień przed sądem powszechnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie trzeba stwierdzić, że organy w uzasadnieniu podjętych decyzji w ogóle ustosunkowały się do kwestii doliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okresu pobierania przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący pobierał zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] 2001 r. Przepis art. 37 "l" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu regulujący kwestię zaliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego okresu aktualnie pobranego zasiłku, podlegał szeregu nowelizacjom. Przepis ten (art. 37"l") w wersji w jakiej znalazł się (po zmianach) w tekście jednolitym ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ogłoszonym w dniu 30.01.2001 r (Dz. U. Nr 6 poz. 56) wprowadza zasadę, iż do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego nie zalicza się okresu aktualnie pobieranego zasiłku. Ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 89 poz. 973) dokonana została między innymi nowelizacja omawianego art. 37 "l" , z mocą wsteczną - od 1.01.2001 r, polegająca na "przywróceniu" zapisu pozwalającego na zaliczenie do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego (lub świadczenia przedemerytalnego) okresu aktualnie pobieranego zasiłku. Zapis ten obowiązywał do wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154 poz. 1793 - dalej zwana ustawą nowelizującą). Zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej (w brzmieniu nadanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r sygn. akt K 19/02 - Dz. U. z dnia 12 kwietnia 2005 r Nr 59 poz. 517) osoby, które przed dniem wejścia w życie w/w nowelizacji (tj. 1.01.2002 r) spełniły warunki do nabycia praw do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Taką dotychczasową zasadą obowiązującą do 31.12.2001 r. była między innymi zasada wynikająca z art. 37 "l" ust. 2 dotycząca zaliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, okresu aktualnie pobieranego zasiłku. Z tego powodu organy winny przy ocenie uprawnień J. K. uwzględnić okres pobieranego zasiłku dla bezrobotnych - co najmniej do daty obowiązywania tego przepisu. Pominięcie tego okresu stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez uchybienie przepisom art. 37 "l" ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 11 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej. Słuszności nie można odmówić także zarzutom skargi w zakresie uchybień dotyczących postępowania przed organem. W prawdzie organ odwoławczy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1994 r I PZP 4579 OZAP i US 6/1995 poz. 74, z której wynikało jednoznacznie, że pracownikowi nie przysługuje roszczenie przeciwko zakładowi pracy o ustalenie wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach w celu uzyskania zasiłku dla bezrobotnych(...) lecz dochodzenie tych uprawnień powinno odbywać się w postępowaniu przed organami administracyjnymi o przyznanie zasiłku, to jednak żadnego postępowania w tym kierunku organy nie przeprowadziły. Argument, iż postępowanie mające na celu ustalenie okresu pracy w warunkach szczególnych w zakresie nie udokumentowanym świadectwem przewidzianym w przepisach Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43), jest bezprzedmiotowe ze względu na nie wykazanie przez skarżącego 30 letniego okresu uprawniającego do zasiłku, został przez organ przedwcześnie sformułowany, gdyż nie został przy ustalaniu tego okresu uwzględniony art. 37 "l" ust 1 w/w. Niezrozumiała jest zawarta w uzasadnieniu decyzji ocena ewentualnych zeznań świadków i skarżącego. Zakłada ona bowiem konieczność dyskredytacji wartości tych dowodów, bez ich przeprowadzenia. Pominięcie dowodu z zeznań świadków i strony tylko wówczas byłoby dopuszczalne, gdyby organ uznał tezę dowodową za dostatecznie wykazaną innymi środkami dowodowymi. W przeciwnym wypadku należy stwierdzić, iż pominięcie tych dowodów stanowiło uchybienie treści art. 77 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu organy wezmą pod uwagę powyższe wskazania dotyczące zastosowania w rozpatrywanym przypadku art. 37 "l" ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jego brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001 r. Ponadto po tak dokonanym ustaleniu okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, uwzględnieniu przy ponownym rozpoznaniu podlega treść postanowienia Kolegium Kompetencyjnego Sądu Najwyższego z dnia 10.07.2002 r III KKO 2/02 opublikowane w OSNP/2003/14/345). Rozstrzygając spór o właściwość pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy a Sądem Rejonowym w J. o ustalenie okresu pracy w warunkach szczególnych Kolegium Kompetencyjne Sądu Najwyższego ustaliło, że właściwym do rozpoznania jest Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w J. Uchylenie art. 37 "j" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w) nie pozbawiło pracownika zainteresowanego stwierdzeniem wykonywania pracy w warunkach szczególnych, prawa wystąpienia na podstawie art.189 kpc z powództwem o ustalenie, jeżeli ma w tym interes prawny. Opisane wyżej postanowienie Kolegium Kompetencyjnego Sądu Najwyższego upoważnia organ do działania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a w związku z tym do wezwania skarżącego na ,mocy art. 100 § 1 kpa do wystąpienia w oznaczonym terminie do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co odpowiada dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" oraz lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Z tego względu i na mocy powołanego przepisu sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o kosztach na podstawie art. 200 wyżej powołanej ustawy procesowej.