II SA/Kr 23/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2015 r. wniosku A. O. o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 listopada 2014 r. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. O. o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 listopada 2014 r. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.825 zł miesięcznie. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 86 m2 w W., mieszkanie o pow. 41 m2 w K.. Z uwagi na fakt, iż podane przez skarżącą informacje dotyczące jej stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające, referendarz działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 4 lutego 2015 r. wezwał skarżącą do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania dodatkowych informacji. W odpowiedzi na wezwanie sądu, skarżąca w piśmie z dnia 16 lutego 2015 r. oświadczyła, iż nie jest w stanie w tak krótkim terminie dokonać rozliczenia z uwagi na wiek oraz stan zdrowia. Do pisma dołączyła dwie karty informacyjne z leczenia szpitalnego – z 2013 r. i 2014 r., a także odcinek wpłaty za gaz na kwotę 1.086,16 zł. Oprócz tych informacji skarżąca nie udzielił odpowiedzi na żadne inne pytanie zawarte w wezwaniu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie wniosła też o przedłużenie terminu do złożenia kompletnych wyjaśnienie. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 23/15 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza. Skarżąca wskazała, iż "skonsumowała wszystkie wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270) zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winna była przekonać Sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala na uznanie jej za osobę zasługująca na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż dochody skarżącej wynoszą 1825 zł. Stałe miesięczne opłaty związane z eksploatacją, zgodnie z tym co podała skarżąca wynoszą: telefon 45 zł, gaz w zimie 1100 zł, woda 140 zł (nie podano za jaki okres), "światło" 58 zł, czynsz ( w tym zimna woda) wraz z funduszem remontowym 358,29 zł, śmieci 7 zł. Skarżąca ponosi również opłaty podatkowe w wysokości 63 zł miesięcznie. Stałe opłaty miesięczne wynoszą więc ok. 623 zł. Nie podważając wiarygodności oświadczeń skarżący dotyczących, ponoszonych wydatków, Sąd pragnie zauważyć, iż na pozostałe wydatki dysponuje skarżąca kwotą ok. 1202 zł. Suma to pozawala na poniesienie koniecznych wydatków w zakresie wskazanym przez skarżąca oraz kosztów profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Ponadto Sąd nie stracił z pola widzenia, iż skarżąca jest posiadaczką domu o pow. 86 m2 w W. i mieszkania o pow. 41 m2 w K.. Zdaniem Sądu o ile posiadanie jednej nieruchomości zabezpieczającej potrzeby mieszkaniowe danej osoby, nie sposób uznać za przejaw luksusu, to jednocześnie osobę posiadająca dwie nieruchomości nie można uznać za osobę ubogą, a tylko takie osoby mają prawo do prawa pomocy w postaci profesjonalnego pełnomocnika, którego koszty ponosi Skarb Państwa. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.