II SA/Kr 2305/02

WyrokWSA w Krakowie2006-06-23

Skład orzekający: Małgorzata Brachel -Ziaja, Renata Czeluśniak, Grażyna Firek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji powinien zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli Skarb Państwa zbył ją na rzecz osoby trzeciej, zamiast od razu odmówić zwrotu?
Ratio decidendi
Organ administracji, stwierdzając przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (zbędność na cel wywłaszczenia), powinien zawiesić postępowanie, jeśli nieruchomość została zbyta osobie trzeciej. Odmowa zwrotu z powodu braku władania Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jest nieprawidłowa, jeśli nie poprzedza jej próba usunięcia przeszkody prawnej lub zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sporu cywilnoprawnego.
Stan faktyczny
A. B. wnioskowała o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która pierwotnie miała służyć celom budowlanym, a następnie była użytkowana jako plac ćwiczeń wojskowych. Organy administracji odmówiły zwrotu, argumentując, że nieruchomość została zbyta przez Agencję Mienia Wojskowego na rzecz Giełdy Rolno-Ogrodniczej "M." S.A. i nie stanowi już własności Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, uchylając zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Grażyna Firek Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2006r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody z dnia 1 sierpnia 2002r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. B. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania . Decyzją z dnia 1.08. 2002 r., znak: [...], Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz. U. Nr 46, poz. 543 z 2000 r/ i art. 138 par 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. B., od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...].07.2002 r., znak: [...], orzekającej o odmowie zwrotu części działki nr [...] i części działki nr [...] położonej w M. gm. Wielka Wieś w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej l.kat. [...], o pow. 0,1358 ha, położonej w b gm, kat. M. na rzecz A. B. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje : wnioskiem z dnia [...].03.2000 r. A. B., jako poprzednia właścicielka wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej parcelę 1. kat. [...] b. gm. M. wystąpiła o jej zwrot do Starosty Powiatu jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W toku postępowania wyjaśniającego Starosta ustalił, iż przedmiotowa parcela przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].10.1970 r., Nr [...] w trybie ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12. 03. 1958 r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem na cele budownictwa zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, o lokalizacji szczegółowej Nr: [...] z dnia [...].08.1965 r. Biorąc pod uwagę materiał dowodowy pochodzący z okresu wywłaszczenia, Starosta Powiatu uznał, iż wywłaszczona parcela wraz z innymi przeznaczona została pod urządzenie placu ćwiczeń zabezpieczającego proces szkolenia wojsk Garnizonu. Obiekt wojskowy - plac ćwiczeń "[...]" utworzony został przez władze miasta w zamian za zlikwidowany obiekt i plac ćwiczeń "[...]" w związku z realizacją na jego terenie wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego. W czasie dokonanych przez organ I instancji oględzin nieruchomości wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela stanowi teren niezabudowany , porośnięty wysoką trawą oraz samosiejkami krzewów i drzew. Nie mniej jednak był on użytkowany przez Wojsko Polskie zgodnie z treścią decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]. 04. 1969 r., Nr [...] zmieniającą za zgodą stron powołaną wyżej pierwotną decyzję o lokalizacji szczegółowej, Nr [...]. W aktualnym operacie ewidencji gruntów cześć działki nr [...] o pow. 0,1678 ha oraz część działki nr [...] o pow. 1,9743 ha, odpowiadającej wywłaszczonej, a położonych w M. gm. W. wydzielono z działki nr [...] o pow. 2,220 ha. Starosta ustalił ponadto, że umową notarialną z dnia [...].04.2001 r. Nr Rep A [...], Agencja Mienia Wojskowego, przeniosła własność działki nr [...] , na rzecz Giełdy Rolno -Ogrodniczej M. SA. Wobec powyższego decyzją nr [...], z dnia [...].05.2002 r., Starosta Powiatu orzekł o odmowie zwrotu parceli gruntowej l.kat. [...], o pow. 0,1358 ha, położonej w b. gm. Kat. M., na rzecz poprzedniej właścicielki, podkreślając w uzasadnieniu swojej decyzji, że przedmiotowa nieruchomość nie stanowi aktualnie własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, a zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można orzec o zwrocie nieruchomości nawet zbędnej na cel wywłaszczenia, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie mają jej w swoim władaniu. Skoro nieruchomość została zadysponowana poprzez jej zbycie umową cywilno-prawną na rzecz osób trzecich, to roszczenie poprzedniego właściciela o jej zwrot staje się bezskuteczne, a tym samym wnioskowana do zwrotu parcela nie może być zwrócona. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. B. zarzucając naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniosła, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż żadne obiekty budownictwa nie powstały na tym terenie. Grunt leży odłogiem do dnia dzisiejszego, a nowe przeznaczenie nieruchomości tj. budowa giełdy rolniczo-ogrodniczej - jest niezgodne z pierwotnym celem wywłaszczenia. O ile by przyjąć nawet, że celem wywłaszczenia miał być plac ćwiczeń wojskowych, to obecnie uległ on likwidacji. Nieruchomość stała się więc zbędna na cel wywłaszczenia i podlega zwrotowi na rzecz byłego, wywłaszczonego właściciela. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania A. B., powołując przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy w wypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze - nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. W obecnym stanie prawnym zachowuje nadal aktualność teza zawarta w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1994 r.,/III ARN 22/94 /OSNAP 1994/7/108/ stosownie do której " Organ administracji rządowej orzekając o zwrocie nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r.. Nr 30, poz. 127 ze zm.) powinien zbadać nie tylko przesłanki zwrotu nieruchomości, określone w tym przepisie, ale także aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości powstały po wywłaszczeniu i rozważyć, czy nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi". Jeżeli zatem, jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, działka nr [...] położona w M. gm. W., która w części odpowiada wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] b. gm, kat. M. stanowi aktualnie własność Giełdy Rolno - Ogrodniczej "M." S.A., to okoliczności tej nie można pominąć rozważając kwestię zwrotu nieruchomości w kontekście art. 136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślenia zdaniem Wojewody wymaga fakt, iż możliwości zwrotu nieruchomości, stanowiących własność osób trzecich, są szczególnie ograniczone. Za trafny i znajdujący oparcie w literaturze należy uznać pogląd w myśl, którego nie można orzec o zwrocie nieruchomości, choćby nawet zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli jej właścicielem, aktualnie w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot, nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego Warunkiem bowiem dokonania zwrotu nieruchomości jest władanie nią przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, co jest zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23.09.1993 r. IIIAZP 13/93, II SA/Kr 2479/97. Fakt zadysponowania przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wywłaszczoną nieruchomością poprzez jej zbycie umową cywilno - prawną na rzecz osób trzecich powoduje, że roszczenie o zwrot nie mogło być uwzględnione. Likwidacja placu ćwiczeń, nie czyni nieruchomości zbędnej gdyż cel wywłaszczenia został definitywnie spełniony. Zamiana działek pomiędzy podmiotem na rzecz którego nastąpiło wywłaszczanie, a Wojskiem Polskim nastąpiła za zgodą stron tej czynności i na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, nr [...] z dnia 24.04.1969 r., a więc jeszcze przed dokonaniem wywłaszczenia. W tej sytuacji skoro brak było podstaw do uwzględnienia wniosku, to decyzja organu i instancji jest trefna. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. B. nie precyzując wniosków, zakwestionowała zasadność decyzji Wojewody. Uważa ona. iż została oszukana podwójnie. Pierwszy raz przy wywłaszczeniu. Działka bowiem została wywłaszczona pod cele budowlane. Później okazało się że wywłaszczone tereny użytkuje Wojsko jako plac ćwiczeń. Działka nigdy nie została zabudowana. Kiedy plac ćwiczeń stał się niepotrzebny, a działka zbędna dla Wojska, to Agencja Mienia Wojskowego zamiast oddać właścicielom teren, który został przymusowo od nich wykupiony za grosze, rozporządziła się wywłaszczoną nieruchomością oddając ją jako udział Giełdzie Rolno -Ogrodniczej M. S.A. Wojewoda próbuje udowodnić że Agencja Mienia Wojskowego miała prawo z pominięciem praw byłych właścicieli; oddać przedmiotowy teren Spółce. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podnosząc jedynie, że zarzuty zawarte w skardze nie mają wpływu na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż nie może zostać zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub Gmina . Właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Giełda Rolno - Ogrodnicza "M." S.A. i w takiej sytuacji właściwy organ administracji nie może wydać decyzji o zwrocie nieruchomości poprzedniemu właścicielowi choćby uznał, że stały się one zbędne na cel wywłaszczenia. Skarżąca natomiast w związku z naruszeniem art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu może żądać przed sądem powszechnym odszkodowania lub stosownie do art. 58 k.c. uznania umowy, której wykonanie czyni roszenie całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynieniem jej roszenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, za bezskuteczną wobec podmiotów żądających zwrotu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 par 1 ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271/ sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Stosownie do treści art. 134 par 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Zarzutom skargi nie można odmówić słuszności. W toku postępowania zwrotowego doszło do naruszenia przepisów art. 136 ust, 2 u.g.n., co przyznaje organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę odsyłając skarżącą na drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, a nadto doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. art. .6, 7, 8, 9, 12, 77, 97 par 1 pkt 4 k. p. a., które miało wpływ na wynik sprawy gdyż nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy; Skarb Państwa przejął od A. B. w trybie ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, z dnia [...].10.1970 r., Nr: [...] r., nieruchomość stanowiącą działkę ozn. 1. kat [...] o pow 0,1358 ha położoną w M. gm. W. W., jako niezbędną na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...], z dnia [...].08.1965 r., wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PWRN, co zresztą jest okolicznością bezsporną. Wnioskującą wywłaszczenie była Dyrekcja Inwestycji Miejskich, a właścicielką wywłaszczanej działki była A. B. Z treści powołanej w decyzji o wywłaszczeniu, decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] określającej bliżej cel wywłaszczenia wynika, iż na wywłaszczonym terenie była planowana budowa magazynów , a adresatem tej decyzji jest Dyrekcja Budowy Osiedli. Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].04.1969 r. Nr [...] całość terenu objętą decyzjami lokalizacyjnymi Nr [...] i Nr [...] przeniesiono na Wojsko Polskie, które użytkowało ten teren jako "plac ćwiczeń". Bezsporną jest też okoliczność, że przedmiotowa wywłaszczona działka nr [...], o pow. 0,1358 ha w obecnej ewidencji gruntów odpowiada części działek nr [...] i nr [...] wydzielonych z działki nr [...] pół. w M. gm. W. Na wywłaszczonej działce nigdy nie został realizowany cel wywłaszczenia w postaci budowy magazynów, pozostała ona niezabudowana, a była użytkowana jako plac ćwiczeń "[...]". W dniu [...]. 03. 2000 r., A. B. złożyła do Starosty Powiatu wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia . 1. kat [...] o pow. 1358 m2, obj. Kw [...]. W toku postępowania zwrotowego, aktem notarialnym z dnia [...].04.2001 r., Nr Rep. A Nr [...], Skarb Państwa - Agencja Mienia Wojskowego - przeniósł własność niezabudowanej nieruchomości, składającej się m.in. z przedmiotowej działki ozn. wówczas działki nr [...], na rzecz Giełdy Rolno -Ogrodniczej "M." SA. Na tle powyższych bezspornych okoliczności trzeba stwierdzić, że w toku postępowania zwrotowego nie były przestrzegane zasady wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarte w dziale III, rozdział 6 tej ustawy. I/ Przepis art. 136 ust, 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, statuuje zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone. Wynikające wprost z ustawy uprawnienie podmiotowe poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powstaje wówczas gdy stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie mą przy tym żadnych ograniczeń czasowych dla tego roszczenia. W świetle powołanego przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. zbędność wywłaszczonej nieruchomości (na cel wywłaszczania), stanowi materialnoprawną przesłankę jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. W związku z czym należało przy zastosowaniu reguł wynikających z przepisów zawartych w art, 137 ust. 1 i 2 u.g,n. ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez Skarb Państwa , a tym samym czy istnieje (lub nie) przesłanka jej zwrotu. Przy czym cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle stosownie do przepisu art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Trzeba tu zauważyć, że w świetle bezspornych okoliczności związanych z wywłaszczeniem, konkretny cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jest oczywisty. Wynika on wprost z decyzji o wywłaszczeniu " na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...].08.1965 r. wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej". Decyzja o lokalizacji szczegółowej zawiera dookreślenie celu wywłaszczenia: "budowa magazynów". Jest oczywistym, że cel ten nigdy nie został zrealizowany. Działka pozostała niezabudowana. W okresie od wywłaszczenia była faktycznie wykorzystywana jako "plac ćwiczeń - [...]" przez Wojsko, dla którego także stała się zbędna, co potwierdza wyzbycie się jej własności na rzecz innego podmiotu prowadzącego działalność o charakterze komercyjnym. II/ Wywłaszczenie jest szczególną instytucją prawa polegającą na odjęciu przymusowym właścicielowi prawa do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli jest ona niezbędna dla określonych celów publicznych, których inaczej nie można zrealizować. Dlatego też wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego zawarta w przepisie art. 136 ust. 1 u. g. n. stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, /por. T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" - Warszawa 2004, s. 171 - 174 / III/ Istota zakazu przeznaczania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele, niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. 1 u.g n. pod rządami której Skarb Państwa przeniósł własność nieruchomości na rzecz Giełdy Rolno - Ogrodniczej "M." S.A. - polega na tym, że w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ jest obowiązany zawiadomić poprzedniego właściciela tej nieruchomości (wywłaszczonego) lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując go jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Taki obowiązek wynika z art. 136 ust. 2 u. g. n., a nie został zrealizowany w tym postępowaniu. Bezsporną bowiem jest okoliczność, że skarżący nie został zawiadomiony o zamiarze wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele komercyjne, nie pozostające w żadnym związku z celem wywłaszczenia. Nie uzyskano stanowiska skarżącego, czy jest on zainteresowany odzyskaniem nieruchomości na zasadach określonych wart. 139 i 140 i 141 u. g. n., a więc w szczególności z jednoczesnym dokonaniem rozliczeń, o których mowa w ust. 2 art. 140 tego przepisu. Dopiero wówczas bowiem, jeżeli uprawniony do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie złożył wniosku o jej zwrot lub jej części w terminie 3 miesięcy od otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości poprzedniego właściciela wygasa i wówczas ustaje zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do treści przepisu 136 ust. 5 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, /por. też T. Woś: "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" Warszawa 2004, s. 171-174/. Przepis art. 136 ust. 1 u.n.g. jest normą o charakterze imperatywnym w konsekwencji czego czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu wynikającego z tego przepisu jest nieważna (art. 58 k.c.). Dostrzegł to organ odwoławczy wskazując wnioskodawczyni możliwości prawne zaspokojenia jej roszczenia o zwrot nieruchomości sprowadzające się od zgłoszenia żądania przez sądem powszechnym; odszkodowania lub uznania stosownie do art. 58 k.c. umowy niweczącej uprawnienie poprzedniego właściciela żart. 136 ust. 3 u.g.n. za bezskuteczną wobec niego, w tej nowej sytuacji,' gdy Skarb Państwa wyzbył się przedmiotowej nieruchomości na rzecz innego podmiotu tj. Giełdy Rolno-Ogrodniczej M. SA. IV/ Nie może zostać jednak zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli te pomioty zbyły wywłaszczoną nieruchomość nie może być ona zwrócona. Jednakże istniejący stan prawny tej nieruchomości nie oznacza, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzanego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u g.n. przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, może wydać decyzję odmawiającą takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. -zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § 1 k. p. a) Wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno powyższych przepisów, przepisu art.7 k.p.a, jak i postanowień art. 136 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taka jest bowiem konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. /T, Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" s. 235 /. W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy administracyjne orzekające w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości naruszyły powyższe przepisy prawa materialnego oraz przepisy o postępowaniu, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania w sprawie. Naruszyły też drastycznie główne zasady postępowania administracyjnego zawarte w przepisach art. 6, 7, 8, 9 i 12 k.p.a., a w szczególności zasadę praworządności (art. 6), zasadę prawdy obiektywnej (art. 7), zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8) zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 ) Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 lit. "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylając decyzje obu instancji wydane w ramach postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło