II SA/Kr 231/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia, iż Wójt Gminy C. udzielił żądanej informacji p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek W. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla W. Z. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu [...] stycznia 2008 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek W. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 listopada 2007 roku stwierdzającego nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w przedmiocie stwierdzenia, iż Wójt Gminy C. udzielił żądanej informacji. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną S. Z. oraz córką D. Z. Ich miesięczny dochód wynosi 2.008 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 830 zł, świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 730 zł oraz dochody córki z tytułu "opieki" w wysokości 448 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Dom, w którym zamieszkuje stanowi własność córki. D. Z. jest także właścicielką nieruchomości rolnej o areale 0,91 ha. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jego żona jest sparaliżowana, cierpi na cukrzycę i ciśnienie. Skarżący jest również schorowany, przeszedł zawał serca i ma problemy z ciśnieniem. Na lekarstwo dla żony wydaje miesięcznie 250 zł, a za swoje lekarstwa płaci kwotę 200 zł. Ponadto ponosi wydatki na energię elektryczną w wysokości 200 zł, węgiel 1.500 zł rocznie, wodę 150 zł, wywóz śmieci 10 zł, gaz 50 zł miesięcznie. Wykonując wezwanie referendarza sadowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy W. Z. nadesłał przekazy pocztowe potwierdzające wysokość świadczeń uzyskiwanych przez członków gospodarstwa domowego za miesiąc styczeń 2008 roku, zaś jako potwierdzenie wysokości miesięcznych wydatków skarżący przesłał kserokopie następujących dokumentów: decyzji Wójta Gminy C. – nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2007 z dnia [...] lutego 2007 roku wraz z dowodem wpłaty podatków, faktury z dnia [...] grudnia 2007 roku za wywóz śmieci, faktur z dnia [...] lutego 2008 roku za zakup leków, polisy ubezpieczeniowej z dnia [...] stycznia 2008 roku, faktury z dnia [...] lutego 2007 roku za usługi kominiarskie, odcinków dotyczących płatności za składkę ubezpieczeniową, odcinków opłat za wywóz śmieci oraz odcinków opłat za energię elektryczną. Skarżący oświadczył jednocześnie, że nie posiada rachunku za wodę, gdyż nie został jeszcze dostarczony przez inkasenta, a na cena butli gazu wynosi 45 zł – butla wystarcza na jeden miesiąc. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia [...] grudnia 2002 r., [...]). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2005 r. (sygn. akt [...]) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący W. Z. pobiera bowiem miesięczne dochody w wysokości 837,48 zł netto. Stałymi dochodami dysponują także pozostali domownicy skarżącego – żona oraz córka. Łączna wysokość dochodów rodziny wynosi 2.036,46 zł. Orzekający uznał zatem, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm). Biorąc jednak pod uwagę fakt, że skarżący jest osobą starszą, schorowaną i znaczną część dochodów zmuszony jest przeznaczać na zakup lekarstw oraz leczenie własne oraz żony - należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru mogłoby stanowić dla niego zbyt duże obciążenie finansowe. Dlatego w tym zakresie orzekający przychylił się do wniosku skarżącego i ustanowił dla niego adwokata w ramach prawa pomocy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).