II SA/Kr 232/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2005r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 grudnia 2001r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpłatności z tytułu pobytu dzieci w placówce wychowawczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Kierownik Działu Pomocy Dzieciom Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] października 2001 r., nr [...] działając na podstawie § 3 uchwały nr XXXIII/228/91 Rady Miasta Krakowa z dnia 14.10.1991 r. w sprawie utworzenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie zmienionej uchwałą nr XIII/107/99 Rady Miasta Krakowa z dnia 17.03.1999r., art.10a pkt 7, art.33k ust.4, 5, 6 i 7 w zw. z art.47a ust.l oraz art.55b ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (t.j. z 1998r. Dz.U. nr 64, poz.414 z późn. zm.) uchwały nr LXX/600/01 Rady Miasta Krakowa z dnia 31.01.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej zapewniającej całodobową opiekę oraz art.104, art.107 i art.108 k.p.a., zwolnił częściowo M. Ł. z obowiązku ponoszenia odpłatności z tytułu pobytu dzieci: R. Ł., Ł. Ł. i W. Ł. w Domu Dziecka nr [...] w K. i ustalając za ich pobyt w tej placówce na kwotę 120 zł. Jednocześnie ustalono kwotę 40 zł jako wysokość miesięcznej opłaty z tytułu pobytu w/w dzieci w Domu Dziecka nr [...] w K. począwszy od miesiąca października 2001 r. W pozostałym zakresie odstępując od żądania zapłaty kwoty miesięcznego zobowiązania. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż na podstawie art.33k ust.4 ustawy o pomocy społecznej, za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą rodzice dziecka, do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na ich utrzymanie. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż dzieci: R. Ł., Ł. Ł. i W. Ł. przebywają w Domu Dziecka nr [...] w K., zaś średnie wydatki bieżące ponoszone na utrzymanie dziecka w tej placówce wynoszą miesięcznie 2089 zł. W myśl art.33 ust.7 ustawy o pomocy społecznej oraz uchwały nr LXX/600/01 Rady Miasta Krakowa z dnia 31.01.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej zapewniającej całodobową opiekę wysokość zwolnienia z opłat zależna jest od dochodu rodziny osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat. W przypadku M. Ł. prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe, łączny dochód rodziny wynosi 662,29 zł miesięcznie, zaś kryterium dochodowe wyznaczone ustawowo wynosi 691 zł. "Osiągane przez Pani rodzinę dochody przekraczają zatem kryterium dochodowe i mieszczą się w przedziale od 100% do 150% kryterium." Dlatego "po zastosowaniu częściowego zwolnienia z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, miesięczna wysokość Pani zobowiązania z tytułu odpłatności za pobyt każdego dziecka w placówce wynosi 40 zł, zaś wysokość zobowiązania łącznia na trójkę dzieci wynosi miesięcznie 120 zł." Ponieważ jednak skarżąca jest w trudnej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej oraz sama pokrywa opłaty mieszkaniowe i ponosi duże koszty w związku z leczeniem organ I instancji uznał, iż ponoszenie miesięcznej odpłatności w wysokości 120 zł stanowiłoby nadmierne obciążenie finansowe dla rodziny skarżącej i dlatego ustalił kwotę miesięcznej opłaty na kwotę 40 zł. Skarżąca odwołała się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podnosząc, że nie posiada dochodu wymienionego w zaskarżonej decyzji, a jej dochód w miesiącu październiku 2001 r. wyniósł 318,16 zł. Równocześnie podniosła, iż jest osobą chorą i matką 6 dzieci. Uważa zatem ,że decyzja organu I instancji jest dla niej bardzo krzywdząca. Decyzją z dnia 28 grudnia 2001r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art.138 § l pkt l k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium jasno omówiło podstawy prawne nałożonego obowiązku uiszczenia 40 zł miesięcznie za pobyt trójki dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Obszernie i szczegółowo wyjaśniając ich zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podzielając w swych konkluzjach stanowisko organu I instancji. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., skarżąca przedstawiła swoją sytuację zdrowotną i rodziną. Uważa także, że jest dyskryminowana. W kolejnych pismach procesowych z [...].01.2002r., [...].02.2002r., [...].02.2002r. i [...].11.2005r. skarżąca podtrzymała swoją skargę podkreślając, że nie otrzymywała dochodów w wysokości wymienionej w zaskarżonej decyzji. Otrzymywała jedynie rentę w wysokości 450 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z brzmieniem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Zasada ta ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny jest upoważniony jedynie do kontroli zgodności z prawem zaskarżonych do niego aktów (art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r., Dz.U. nr 153, poz. 1269 prawo o ustroju sądów administracyjnych) i dlatego kontroli sądu podlega wyłącznie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., tryb jej wydania oraz zastosowane przy jej wydawaniu przepisy prawa. Poza kontrolą sądu, jego badaniem i zainteresowaniem leżą wszelkie inne zarzuty i argumenty skarżącej, które to argumenty nie odnoszą się do prawidłowości ustalenia przez organy administracji publicznej stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy. Odnośnie określenia przedmiotu sprawy jednoznacznie należy stwierdzić, że jej przedmiotem było ustalenie wysokości opłaty miesięcznej za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Podstawowym obowiązkiem rodziców względem swoich dzieci jest ich utrzymywanie i wychowywanie, a więc i ponoszenia kosztów z tym związanych. Obowiązek ten znalazł swój wyraz również w regulacji ustawowej zawartej w art.33k ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z 29.11.1990r. Wskazano tam, iż za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie, rodzice dziecka. Opłatę, o której mowa w ust. 4, ustala się w drodze decyzji administracyjnej, (ust.6 art.33k cyt. ustawy). W tym kontekście w całości podzielić należy postępowanie organów administracji publicznej i argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Nałożony obowiązek uiszczania 40 zł opłaty miesięcznej za pobyt 3 dzieci (!) w placówce opiekuńczo-wychowawczej, gdzie średnie wydatki bieżące na utrzymanie l dziecka wynoszą miesięcznie 2089 zł, jest niezwykle niski i nie stanowiłby nadmiernego obciążenia finansowego dla rodziny skarżącej - przy przyjęciu dochodów skarżącej wskazanych w wywiadzie środowiskowym. Jednocześnie jednak wątpliwości Sądu budzi prawidłowość ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie w zakresie ustalenia wysokości dochodów skarżącej. Otóż decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...].10.2001r., gdy tymczasem wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono dochód rodziny skarżącej, przeprowadzono w dniu [...].05.2001 r., a więc pięć miesięcy wcześniej. Jedną z podstawowych zasad postępowania jurysdykcyjnego w administracji jest ustalanie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej na moment orzekania przez organ administracyjny. Od reguły tej ustawodawca czyni niekiedy wyjątki. I tak w art.2a ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej z 29.11.1990r. wskazano, iż przez dochód rodziny - rozumieć należy sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (...). Niezależnie zatem od późniejszych zmian wysokości tego dochodu w trakcie postępowania administracyjnego będzie się uwzględniać jego wysokość zgodnie ze wskazaną wyżej zasadą. Tymczasem w przypadku art.33k cyt. ustawy o pomocy społecznej zasada ta nie ma zastosowania. Nie chodzi bowiem w tym przypadku o świadczenie społeczne na rzecz podmiotu ubiegającego się o taką pomoc, lecz o nałożenie na rodziców obowiązku ponoszenia opłat miesięcznych za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W ust.4. art.33k wskazano, iż za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie, rodzice dziecka, a także opiekunowie prawni, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych nie może być wyższa niż 50% kwoty stanowiącej dochód dziecka. Brak jest zatem jakiegokolwiek odniesienia do ustawowej definicji dochodu rodziny. Należy zwrócić uwagę także, iż w samej definicji dochodu rodziny - określenie momentu czasowego na jaki się go ustala - odniesiono do momentu złożenia wniosku o przyznanie świadczeń społecznych. Natomiast w przedmiotowej sprawie nie ma wniosku strony, a postępowanie jest wszczęte i prowadzone przez organ administracyjny z urzędu. W przepisie tym posłużono się jedynie pojęciem dochodu dziecka przez co rozumiało się w ustawie o pomocy społecznej z 1990r. - dochód dziecka, do którego zalicza się kwotę otrzymywanej renty rodzinnej wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny, otrzymywane alimenty oraz kwotę odpowiadającą dochodom uzyskiwanym z majątku dziecka (art.2a ust. l pkt 2b) - a zatem bez wskazania odmienności w określaniu momentu na jaki dochód ten na być ustalony. Tym samym określenie wysokości dochodu dziecka - jako elementu stanu faktycznego sprawy - winno, zgodnie z zasadą ogólną postępowania jurysdykcyjnego w administracji, nastąpić na chwilę orzekania przez właściwy organ administracyjny. W konsekwencji ustalenie wysokości dochodu rodziny skarżącej przy stosowaniu art.33k ust.4 winno było nastąpić na moment wydania decyzji administracyjnej przez właściwy organ, a nie jak to uczyniono w przedmiotowej sprawie prawie pięć miesięcy wcześniej. Sąd uznał zatem, iż w przedmiotowej sprawie naruszono art.7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Nie sposób także zgodzić się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z [...].10.2001r., że dochód rodziny M. Ł. wynoszący 662,29 zł miesięcznie przekracza kryterium dochodowe wyznaczone ustawowo wynosi 691 zł. i że dochody te "mieszczą się w przedziale od 100% do 150% kryterium." Albo zatem nie wskazano całości dochodów rodziny skarżącej (w aktualizacji wywiadu środowiskowego z [...].05.2001 r. wskazano zresztą inne jeszcze dochody - alimenty) lub wskazano złe kryterium dochodowe (w aktualizacji wywiadu środowiskowego z [...].05.2001 r. wskazano inne kryterium dochodowe - 447 zł) albo też organy administracyjne mają trudności we właściwym rozumieniu zapisu, iż dochody "mieszczą się w przedziale od 100% do 150% kryterium", gdyż w odniesieniu do podanej wysokości dochodów i wskazanego kryterium dochodowego nie mieszczą się one w tym przedziale i są poniżej 100% wskazanego kryterium dochodowego. Podsumowując stwierdzić należy, że ustalenie wysokości opłaty miesięcznej za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, nastąpiło bez dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.145 § l pkt l lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.