II SA/Kr 2350/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący. Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka -Duda WSA Barbara Pasternak Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w wyniku wznowienia postępowania skargę oddala Po rozpatrzeniu wniosku A.C. (zwanego dalej skarżącym) o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów podróży do NSA w Krakowie, na żywność i środki czystości, zakup biletów MPK oraz zakup okularów Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. decyzją z dnia [...] 2002r., nr [...] odmówił udzielenia pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego w wyżej wskazanym zakresie. Skarżący odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. , które decyzją z dnia [...] marca 2003r., nr [...] , działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Następnie A.C. pismem z dnia 8.04.2003r. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2003r., nr [...] na podstawie art.145 §1 pkt 4 i 5 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnosi, że "w postępowaniu dotyczącym zaskarżonej decyzji nie brałem udziału - nie z mojej winy. Nadmieniam, że od czasu złożenia mojego odwołania minęło ponad cztery /sic!/ miesiące, zatem moja sytuacja osobista uległa znacznemu pogorszeniu właśnie na skutek działań strony przeciwnej wobec mnie (...). Takiej sytuacji nie mogłem przewidzieć w listopadzie 2002r. jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło rozpatrywać mojego odwołania bez uwzględnienia aktualnej sytuacji faktycznej. Odbieram postępowanie wobec mnie ze strony obydwu organów jako pogardliwe i poniżające bezprawnie wyłączające z systemu prawa. Zdecydowanie się temu sprzeciwiam i dlatego wznowienie postępowania jest konieczne i uzasadnione." Postanowieniem z dnia [...].05.2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wznowiło postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2003r., nr [...]. Decyzją z dnia [...].06.2003r.. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2003r., nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, iż wnioskiem z dnia 5.11.2002r. A.C, zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych. W tym samym dniu skarżący złożył także oświadczenie o braku dochodów. Następnie pracownik socjalny przeprowadził w dniu [...].11.2002r. aktualizacje wywiadu środowiskowego, w którym skarżący brał udział, co potwierdzone zostało własnoręcznym podpisem. Decyzja organu I instancji z [...].2002r. została skarżącemu doręczona, a on sam wniósł od niej odwołanie. Kolegium potwierdziło stanowisko organu I instancji i utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. "Powyższe jednoznacznie wskazuje, że zarzuty Pana A.C. zawarte w rozpatrywanym wniosku nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, bowiem zainteresowany brał udział w postępowaniu pierwsze instancyjny m oraz organ pomocy społecznej nie pozostawia Pana A.C. bez wsparcia. (...) Z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika obowiązek osobistego brania udziału strony w postępowaniu odwoławczym. Tak więc, zarzuty Pana A.C. niebrania udziału strony w postępowaniu w przedmiotowej sprawie są całkowicie bezzasadne i nie znajdują uzasadnienia w aktach sprawy. (...) Kolegium stwierdza, że brak jest przesłanek do uchylenia decyzji własnej z dnia [...].03.2003r. w przedmiotowej sprawie." Pismem z dnia [...].07.2003r. skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podniósł, że decyzja Kolegium zapadła na posiedzeniu niejawnym - bez jego udziału w postępowaniu. "A przecież, podstawowym argumentem o wznowienie postępowania był brak mojego udziału w postępowaniu nie przed organem pierwszej instancji lecz właśnie w postępowaniu odwoławczym przez Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Podnoszę, że faktycznie postępowania nie wznowiono choć wydano w tej sprawie postanowienie znak [...] z dnia [...] maja 2003 roku. (...) A już wcale nie zgadzam się, że zgodnie z art.146 § 2 KPA musiałaby zapaść niekorzystna dla mnie decyzja - skoro ani w jednym, ani w drugim postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. nie brałem udziału bez mojej winy. Tym samym nie mogłem przedstawić moich racji - bo przecież zgodnie z art.128 KPA odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Właśnie szczegółowe argumenty zamierzałem podnieść na rozprawie administracyjnej i nie rozumiem dlaczego się mnie odmawia tego prawa. Podnoszę także, że udział w postępowaniu odwoławczym mnie jako strony -jest właśnie moim prawem." W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 08.2003r., nr [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...].06.2003r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że "odmowa przeprowadzenia jawnej rozprawy administracyjnej w udziałem wnioskodawcy była usprawiedliwiona, bowiem zgromadzony w sprawie Pana A.C. materiał dowodowy w przedmiocie odmówienia mu przez organ pierwszej instancji żądanych zasiłków celowych (...) był wystarczający na podjęcie decyzji kończącej postępowanie odwoławcze." Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].08.2003r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.C. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący zarzucił, iż "nie przeprowadzono postępowania wznowionego - choć pozornie na mój wniosek je wznowiono. Wszelkie postanowienia i decyzje w przedmiotowej sprawie zapadły na posiedzeniach niejawnych - bez mojego udziału." Następnie przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji powołując się m.in. na art.2, 8, 9, 30, 32, 45, 67, 91, 193 pkt 3 Konstytucji RP, art.12 i 13 Europejskiej Karty Społecznej oraz 102 Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, jak również art.6,9,10 i 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności żąda zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania jego odwołania z dnia [...].11.2002r. oraz przeprowadzenia postępowania odwoławczego zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego i wydanie decyzji ostatecznej po rozprawie administracyjnej z jego udziałem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z brzmieniem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Powyższa zasada ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].08.2003r., nr [...] utrzymująca w mocy swoją decyzję z dnia [...].06.2003r., nr [...] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący w swoim wniosku z [...].04.2003r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].03.2003r. powołał się na zaistnienie przesłanek z art.145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) i 5 k.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania, nieznane organowi, które wydał decyzję). Spełnienia przesłanek z art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżący upatruje w tym. iż zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy rozpatrzyły j ego wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów podróży do NSA OZ w K. , na żywność i środki czystości, na zakup okularów i biletów MZK bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej - na posiedzeniu niejawnym. W szczególności "odwołanie powinno być rozpatrywane (...) w drodze publicznej rozprawy czego się domagałem.'" Natomiast spełnienia przesłanek z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. skarżący uzasadnia faktem, iż wskutek długotrwałego postępowania odwoławczego jego "sytuacja osobista uległa znacznemu pogorszeniu właśnie na skutek działań strony przeciwnej wobec mnie: konsekwentnie odmawia się mnie przyznania zasiłku okresowego (...) czy też celowego np. na zakup biletów MPK. Takiej sytuacji nie mogłem przewidzieć w listopadzie 2002r. jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło rozpatrywać mojego odwołania bez uwzględnienia aktualnej sytuacji faktycznej." Jak wynika z przedstawionych sądowi akt administracyjnych sprawy skarżący pismami z dnia 27.09.2002r. i z l. 10.2002r. zawierającymi wnioski o przyznanie zasiłku celowego wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie przed Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w K. W toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego przeprowadzono ze skarżącym w dniu [...].10.2002r. aktualizację wywiadu środowiskowego. Decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z dnia [...] października 2002r., nr [...] odmawiająca udzielenia pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego w wyżej wskazanym zakresie doręczono skarżącemu w dniu 29.10.2002r. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].03.2003r., Nr [...] doręczono skarżącemu w dniu 3.04.2003r. Zatem stwierdzić należy, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, aby A.C. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym na jakimkolwiek jego etapie. Wręcz przeciwnie uznać należy, że zarówno przed organem I instancji, jak i przed organem odwoławczym skarżącemu zapewniono udział w postępowaniu administracyjnym. Fakt, że tak organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie przeprowadziły rozprawy administracyjnej z udziałem A.C, w najmniejszym stopniu nie wpływa na powyższą ocenę, iż skarżącemu zapewniono udział w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Rozprawę administracyjną organ administracyjny przeprowadza w toku postępowania w każdym przypadku, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uproszczenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa. Tym samym przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie jest elementem obligatoryjnym postępowania administracyjnego. Rozprawa jest jedną z form prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a nie zapewnienia w postępowaniu administracyjnym uczestnictwa strony. Ponadto - co do zasady - czynności postępowania wyjaśniającego odbywają się w formie tzw. postępowania gabinetowego, zwłaszcza, jeżeli w sprawie występuje jedna strona postępowania. Dodać jedynie można, iż trudna sytuacja materialna skarżącego była znana organom administracyjnym obu instancji i nigdy nie była w żaden sposób kwestionowana. W postępowaniu administracyjnym, w przeciwieństwie do postępowania sądowego, przewagę ma zasada pisemności. Stąd też w zasadzie całość materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego gromadzona jest przy pomocy pism i dokumentów. Skarżący również mógł w toku prowadzonego postępowania wnieść na piśmie dodatkowe uwagi i wskazać dodatkowe okoliczności. A zatem samo żądanie przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy, zwłaszcza, że swoje stanowisko mógł on przekazać również pisemnie oraz nie przeprowadzenie jej przez organ administracyjny nie stanowiło uchybienia procedurze administracyjnej i nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a udział skarżącego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym został zapewniony. Całość materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została zgromadzona i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie było potrzebne do jej wyjaśnienia. W konsekwencji w toku wznowionego postępowania nie zostało wykazane spełnienie przesłanek z art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. Również odnośnie zarzutu skarżącego, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło, iż nie zachodzą przesłanki z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako nowe okoliczności skarżący podał, iż wskutek długotrwałości postępowania odwoławczego jego sytuacja osobista uległa znacznemu pogorszeniu, a takiej sytuacji "nie mogłem przewidzieć w listopadzie 2002r. jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło rozpatrywać mojego odwołania bez uwzględnienia aktualnej sytuacji faktycznej." Otóż wskazać należy, iż sprawa administracyjna, w przedmiocie której wznowienia postępowania żąda skarżący, związana była z udzieleniem pomocy społecznej. Jak wskazano wyżej sytuacja faktyczna skarżącego była znana organom administracyjnym i nie była przez nie kwestionowana. Odmowa przyznania zasiłku celowego uzasadniana była przez organy administracyjne ograniczonymi możliwościami finansowymi organów działających w zakresie pomocy społecznej w stosunku do osób ubiegających się o taką pomoc, a nie sytuacją faktyczną skarżącego. Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94) Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002. sygn. II SA/Gd 4332/01) Ponadto jeżeli chodzi o poziom dochodów osoby ubiegającej się o pomoc społeczną, to zgodnie z brzmieniem art.2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64. poz. 414 ze zm.) bierze się pod uwagę wyłącznie sumę dochodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Tym samym jakakolwiek zmiana wysokości dochodów osoby ubiegającej się o pomoc społeczną po złożeniu wniosku nie ma znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy a jedynie może uzasadniać złożenie nowego, odrębnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji zmiana stanu faktycznego odnoszonego do sytuacji dochodowej osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w trakcie trwania postępowania administracyjnego (tak przed organem I instancji, jak i organem II instancji) nie jest istotną dla sprawy nową okolicznością faktyczną nieznaną organowi, który wydał decyzję w rozumieniu art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy oraz nieuwzglęnienia przez SKO zmiany sytuacji faktycznej w toku postępowania odwoławczego - mają charakter subiektywny. Zatem wobec niespełnienia przesłanek z art.145 § 1 pkt.4 i 5 k.p.a. zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskutek wznowienia postępowania odmówiło uchylenia decyzji dotychczasowej na zasadzie art.151 § 1 pkt.1 k.p.a. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono ojej oddaleniu.