II SA/Kr 2358/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2004r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia 4 lipca2001r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 2358/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4.07.2001 r. Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z dnia [...] .2001 o odmowie umorzenia M. P. należności z tytułu udzielonej mu przez Rejonowy Urząd Pracy w [...] pożyczki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej udzielonej umową z dnia [...] .1998 r. (Nr [...]). W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 18 ust 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 i Nr 42 poz. 475), w myśl którego starosta może po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w całości lub w części pożyczkę udzieloną bezrobotnemu na podjęcie pozarolniczej działalności, jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione środków utrzymania, 3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności, 5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiaj ą szczególne względy gospodarcze lub społeczne. W przypadku, gdy za spłatę pożyczki odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, umorzenie może nastąpić - zgodnie z art. 18 ust 4b w/w ustawy - gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Zdaniem organu II instancji sytuacja materialna pożyczkobiorcy nie ma wpływu na możliwość spłaty pożyczki przez poręczycieli, dlatego brak jest podstaw do umorzenia. Równocześnie ani organ I instancji ani Wojewoda [...] jako organ odwoławczy nie przeczą okolicznościom świadczącym o skrajnie trudnej sytuacji materialnej pożyczkobiorcy, powstałej wskutek wypadku, któremu uległ i wymagał wielomiesięcznego leczenia oraz załamania się rynku wskutek zubożenia ludności - co jest faktem znanym powszechnie. W skardze na powyższą decyzję M. P. zarzucił, że jest ona sprzeczna z art. 18 ust 4a i 4b umowy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu jak również nie znajduje podstaw w świetle przepisów § 6 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 roku w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty (Dz. U. Nr 35 poz. 174 - z późn. zm.), które przewidują możliwość umorzenia do 50% kwoty udzielonej pożyczki wraz z odsetkami, pod warunkiem prowadzenia działalności przez co najmniej 24 miesiące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie nie istnieje możliwość umorzenia pożyczki, skoro powołane w skardze przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. (w/w) przewiduje taką możliwość tylko w sytuacji gdy pożyczkobiorca prowadził działalność przez co najmniej 24miesiące, a skarżący nie spełnia tego warunku, jak również nie dochował warunków określonych w umowie pożyczki. Natomiast umorzeniu z uwagi na trudną sytuację materialną pożyczkobiorcy (art. 18 ust 4a pkt 2 i 5 ustawy powołanej na wstępie) sprzeciwia się okoliczność iż za spłatę długu solidarnie odpowiadają poręczyciele udzielonej pożyczki. Ustalony przez organy stan faktyczny wynikający z akt sprawy, na tle którego doszło do wydania zaskarżonych decyzji przedstawia się następująco: Umowa pożyczki z Funduszu Pracy kwoty [...] zł na podjęcie działalności gospodarczej pomiędzy Rejonowym Urzędem Pracy w [...] a M. P. została zawarta w dniu [...] .1998 r. i przewidywała spłatę udzielonej pożyczki do dnia [...] .2001 r. Warunkiem ubiegania się o umorzenie pożyczki do wartości [...] zł przewidzianym w § 12 tej umowy jest prowadzenie działalności gospodarczej przez 24 miesiące. W przypadku niedotrzymania warunków umowy pożyczkobiorca zobowiązał się do niezwłocznego zwrotu pożyczki wraz z odsetkami w wysokości 120% zmiennej stopy oprocentowania kredytu lombardowego naliczonymi od dnia wypłacenia pożyczki przez Rejonowy Urząd Pracy (§11 umowy). W dniu [...] .1999 r. M. P. uległ wypadkowi co spowodowało, że doszło do załamania podjętej w dniu [...] .1998 działalności gospodarczej w dziedzinie handlu materiałami budowlanymi, a w efekcie do wyrejestrowania jej od dnia [...] 2000 r. Na prośbę M. P. sporządzony został w dniu [...] .1999 r. aneks do umowy pożyczki, w którym dokonano zmian w zakresie ustalonego harmonogramu spłat. Niezachowanie ustalonych w nim terminów spłaty pożyczki spowodowało zastosowanie sankcji przewidzianych § 11 umowy tj. Powiatowy Urząd Pracy zażądał pismem z datą [...] .2000 r. natychmiastowego zwrotu pożyczki w łącznej kwocie [...] zł obejmującej [...] zł kredytu oraz [...] zł odsetek. Wnioskiem z dnia [...]. 2000 r. M. P. zwrócił się do Starosty Powiatu [...] o umorzenie kwoty udzielonej pożyczki z uwagi na poniesione straty spowodowane długim okresem leczenia po wypadku przy równoczesnym braku dochodu jak i braku należnych świadczeń na wypadek choroby ze strony ZUS, wskazując równocześnie na trudną sytuację materialną, brak majątku i dochodów. Przeprowadzony na polecenie kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...] wywiad środowiskowy wykazał, że skarżący wraz z żoną i dwojgiem dzieci uczęszczających do szkoły średniej nie posiadają aktualnie żadnego źródła dochodu, korzystają z przyznanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej dodatku mieszkaniowego. Powiatowa Rada Zatrudnienia w dniu [...] .2001 r. wyraziła swe stanowisko w przedmiocie umorzenia pożyczki udzielonej M. P. opowiadając się za "pozostawieniem sprawy w toku" co zdaniem organu pierwszej i drugiej instancji stanowi negatywną opinię wniosku o umorzenie. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd administracyjny zwarzył co następuje: Przepis art. 18 ust. 4b powołanej we wstępie ustawy stanowi, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie o których mowa w ust. 4a, zachodzące do wszystkich zobowiązanych. W myśl art. 881 kc w braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jako współdłużnik solidarny. Umowa pożyczki nie zawiera odmiennego zastrzeżenia, zatem osoby będące poręczycielami odpowiadają za dług solidarnie z pożyczkobiorcą, skutkiem czego organy wydające decyzję w przedmiocie umorzenia - lub odmowy umorzenia winny stosownie do art. 18 ust. 4b o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do zaistnienia okoliczności uzasadniających umorzenie po stronie osób będących ze względu na fakt poręczenia dłużnikami solidarnymi ze skarżącym. Przemawia za tym okoliczność iż podstawą odmowy jak wynika z treści uzasadnienia decyzji jest odpowiedzialność solidarna poręczycieli, których sytuacja co do możliwości spłaty zadłużenia nie jest organom znana. Z tego względu Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c umowy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie do rozstrzygnięcia sprawy niniejszej wynika z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). Z uwagi na odmowny charakter uchylonych decyzji orzeczenie o wstrzymaniu ich wykonania przewidziane przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bezprzedmiotowe.