II SA/Kr 2369/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie WSA Grażyna Firek AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Znak: [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 oraz na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 1126 z późn. zmianami) a także art. 104 § 1 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nałożył na T. M. obowiązek wykonania w terminie do [...] września 2003 r. określonych czynności w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr ewid. [...] w T., gm. C. do stanu zgodnego z przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 z 2002 r. poz. 690 z późn. zmianami). Czynności te mają zmierzać do likwidacji w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego od strony granicy z działką M. i B. C. trzech otworów tj. otworu wentylacyjnego na poddaszu, otworu okiennego na poddaszu i otworu drzwiowego stanowiącego wejście zewnętrzne do piwnicy poprzez ich zamurowanie cegłą pełną, pustakami szklanymi bądź luksferami na zaprawie cementowo wapiennej. Decyzję wydano na podstawie ustaleń faktycznych poczynionych w czasie kontroli, podczas której stwierdzono, że na działce nr ewid. [...] w T., gm C. znajduje się budynek mieszkalny murowany dwukondygnacyjny z poddaszem gospodarczym, w którym w ścianie szczytowej od strony działki nr [...] należącej do M. i B. C. znajdują się trzy otwory tj. na poddaszu otwór wentylacyjny i okienny oraz na poziomie piwnic otwór drzwiowy. Budynek ten usytuowany jest w odległości 3,6 m od istniejącego ogrodzenia między działkami. Podczas kontroli T. M. oświadczyła, że jest właścicielką działki nr ewid. [...] w T. oraz wszystkich obiektów znajdujących się na niej. Oświadczyła również, że budynek mieszkalny wybudowany został w 1964 r. na podstawie pozwolenia na budowę, jednakże nie przedłożyła do akt sprawy decyzji o pozwoleniu na budowę ani żadnego z załączników do tej decyzji (projekt zagospodarowania działki, projekt techniczny budynku). Oświadczenie T. M. złożone podczas kontroli, że przedmiotowy budynek znajduje się w odległości 5,1 m od granicy działki nie znalazło potwierdzenia w przedłożonej przez nią mapie sytuacyjno-wysokościowej, bowiem z mapy tej wynika, że granica między działkami nr ewid. [...] i [...] przebiega w bliższej odległości budynku mieszkalnego T. M. niż istniejące ogrodzenie między tymi działkami. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że zostały naruszone przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w czasie budowy obiektu tj. przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196) tj. § 78 w zw. z § 20 ust. 1 i 2. Skoro budynek nie spełnia przepisów obowiązujących podczas jego budowy, to mają do niego zastosowanie przepisy wykonawcze wydane na podstawie prawa budowlanego z 1994 r. tj. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690). Zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 1a tego rozporządzenia odległość zabudowy od granicy działki budowlanej powinna wynosić co najmniej przy równoległym do granicy sytuowaniu ściany budynku z otworami okiennymi lub drzwiowymi 4 m. Ściana budynku położonego na działce nr [...] od strony działki [...] powinna więc być ścianą pełną (bez otworów). W celu doprowadzenia tej ściany do zgodności z przepisami należy zlikwidować otwory znajdujące się w tej ścianie poprzez ich zamurowanie cegłą pełną, pustakami szklanymi bądź luksferami na zaprawie cementowo wapiennej. Od powyższej decyzji odwołała się T. M. kwestionując ustalenia dotyczące odległości jej budynku od granicy z działką nr [...]. Podniosła, że ogrodzenie pomiędzy jej działką a działką należącą do państwa C. zostało wykonane przez nich na jej działce. Faktyczna odległość budynku od granicy wynosi 5,1 m. Skarżąca posiada pozwolenie na budowę, natomiast nie dysponuje projektem zagospodarowania działki do tej decyzji. Wskazała również, że przed scaleniem gruntów budynek mieszkalny był usytuowany w poprawnej, zgodnej z przepisami odległości od granicy działek. Wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu prawnego uregulowania granicy. O wytyczenie granicy zwróciła się w dniu [...] lipca 2003 r. do Starostwa Powiatowego, a kserokopia tego wniosku została dołączona do odwołania. Skarżąca dołączyła także kserokopię pisma Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. z dnia [...] czerwca 1979 r. znak: [...] adresowane do poprzedniego właściciela nieruchomości, ojca T. M. - J. G.. W piśmie tym poinformowano adresata, że w wyniku scalenia przeprowadzonego we wsi T. w 1973 r. place budowlane pomiędzy nim a J. P. nie były regulowane, a "istniejący spór o granicę z sąsiadem, na której zlokalizowane są w bliskiej odległości zabudowania, nie może być rozwiązany w trybie przepisów postępowania administracyjnego, lecz jeśli nie dojdzie do polubownego załatwienia tej sprawy, na drodze postępowania sądowego". Decyzją z dnia 25 sierpnia 2003 r. Znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 prawa budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, a zarzuty odwołania nie mogą odnieść skutku. Powołując się na dołączone do odwołania pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. z dnia [...] czerwca 1979 r. stwierdzono, że T. M. już w 1979 r. wiedziała, ze spór o granicę można rozwiązać jedynie na drodze postępowania sądowego. Skoro więc skarżąca przez tyle lat nie wystąpiła do sądu o rozwiązanie sporu granicznego o 1,5 m, to stwierdzenie zawarte w odwołaniu, iż sprawa o rozgraniczenie zostanie skierowana do sądu bez poparcia tego stosownym dowodem nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania odwoławczego. Powyższą decyzję zaskarżyła do sądu administracyjnego T. M. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem i zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa, niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, kierowanie się wnioskami opartymi na nieustalonym stanie prawnym oraz naruszenie podstawowych praw obywatelskich przez zmianę stanu prawnego usankcjonowanego w 1964 r. przepisami obecnie obowiązującymi. Skarżąca podnosi, że w dniu [...] czerwca 1964 r. została wydana decyzja przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury o pozwoleniu na budowę, wymagająca zatwierdzenia projektu. Zgodnie z pismem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...] czerwca 1964 r. projekt zatwierdzono bez jakichkolwiek warunków, a sąsiad nie wniósł umotywowanego sprzeciwu. Na podstawie tych pism rozpoczęto budowę jako zgodną z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. Otwory, o które toczy się spór istniały od czasu wybudowania budynku, sąsiedzi wiedzieli o ich istnieniu, lecz do 2003 r. żaden z sąsiadów nie zgłaszał w tej kwestii żadnych uwag. Decyzja z dnia [...] czerwca 2003 r. swoje merytoryczne rozstrzygnięcie opiera na ustawie z dnia 12 kwietnia 2002 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 75 poz. 690 z 2002 r.), natomiast podstawę rozstrzygnięcia winna stanowić ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7 poz. 46) obowiązująca w terminie rozpoczęcia budowy domu. Ponadto powołano się na mapę sytuacyjno - wysokościową, w której brak jakichkolwiek danych dotyczących położenia budynku w stosunku do granicy działki. Jak wynika z załączonej do skargi mapy - pierworysu gminy T. powiatu K. dystryktu r., szerokość działki określona została na 15,2 m. Biorąc pod uwagę fakt, że dom ma szerokość 10 m, a odległość od granicy północnej wynosi 0,8 m, to odległość od granicy Państwa C. winna wynosić 4,4 m. Nałożenie obowiązku zamurowania otworów okiennych 39 lat po wybudowaniu budynku mija się z sensem ochrony praw osób trzecich i w ocenie skarżącej stanowi naruszenie art. 21 i 64 Konstytucji RP, które chronią prawo własności i inne prawa majątkowe, m. in. prawo skarżącej do godnego mieszkania i prawo widoku. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że budynek mieszkalny usytuowany jest w odległości 3,60 m od granicy działek, przez co narusza zarówno przepisy obowiązujące obecnie, jak i przepisy obowiązujące w czasie kiedy powstawał. Granica w postępowaniu administracyjnym została ustalona na podstawie trwałych obiektów w terenie (ogrodzenie między działkami). Skarżąca nie przedłożyła żadnego z załączników do pozwolenia na budowę tj. projektu zagospodarowania działki, projektu budynku, które potwierdziłyby, że budynek został wybudowany zgodnie z pozwoleniem. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: wydając decyzję organy obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a tym samym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niesporny jest fakt, że budynek skarżącej położony jest w odległości 3,6 m od ogrodzenia po stronie działki nr [...]. Przepisy techniczno budowlane nie mówią jednak o odległości budynku od ogrodzenia, lecz od granicy działki, a w niniejszej sprawie brak jest podstaw by jednoznacznie stwierdzić, czy ogrodzenie zostało postawione w miejscu, gdzie przebiega granica między działkami. Organ I instancji wydając swoje rozstrzygnięcie oparł się na mapie sytuacyjno - wysokościowej stwierdzając, że według tej mapy ogrodzenie jest przesunięte w stosunku do granicy w stronę działki nr [...], a nie - jak twierdzi skarżąca - w stronę należącego do niej budynku. W ocenie sądu stwierdzenie to jest pozbawione podstaw, bowiem mapa jest niewyraźna, a ponadto znajduje się w aktach w dwóch kopiach - na k. 6 oraz na k. 7 opisana jako "powiększenie", przy czym w obu przypadkach opisana jest jako "skala 1:1000". Organ administracji nie ustalił, która z map przedstawia rzeczywistą skalę 1:1000, a co za tym idzie nie miał możliwości ustalić odległości spornego budynku od granicy. Mapa znajduje się także na k. 11, w tym przypadku jednak w ogóle nie jest określona jej skala. Ponadto w uzasadnieniu decyzji II instancji stwierdza się, że "granica została ustalona na podstawie trwałych obiektów w terenie (ogrodzenie między działkami)", podczas, gdy organ I instancji ustalił, że ogrodzenie i granica nie pokrywają się. Tak więc już z treści obu decyzji wynika, że istnieją wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu granicy. Uznanie, że granica przebiega w miejscu ogrodzenia oddzielającego działki było przedwczesne, tym bardziej, że skarżąca wnosiła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu ustalenia granicy. Żądanie wykazania, że wystąpiła o rozstrzygnięcie sporu granicznego na drodze sądowej nie ma oparcia w przepisach, bowiem jak wynika z art. 29 i nst. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2005 Nr 240 poz. 2027) sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy o rozgraniczenie dopiero w sytuacji, gdy nie dojdzie do zawarcia ugody lub wydania decyzji ustalającej granicę w postępowaniu administracyjnym (art. 33 ust. 1 i 34 ust. 2 wymienionej ustawy). Nie jest więc prawdą, że spór graniczny pomiędzy skarżącą a jej sąsiadami może być rozwiązany jedynie na drodze sądowej. Przed wystąpieniem do sądu musi odbyć się postępowanie administracyjne, o którym mowa w powołanych wcześniej przepisach. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że właściciel nieruchomości ma prawo wystąpić o rozgraniczenie w każdym czasie, nie jest ograniczony żadnym terminem. Nie można więc czynić skarżącej zarzutu, że od 1979 r. nie uregulowała przebiegu granicy, skoro przebieg tej granicy stał się istotny dopiero w 2002 r., kiedy to M. C. zażądała zamurowania otworów umiejscowionych w ścianie od strony tej granicy. Ponieważ odległość ściany budynku od granicy działki, jeżeli jest mniejsza niż 4 metry, stanowi przesłankę wydania nakazu zamurowania okien w tej ścianie, to postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia ma charakter prejudycjalny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy administracyjnej. Biorąc pod uwagę, że do odwołania dołączone zostało pismo wskazujące, że skarżąca wszczęła postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia, należało zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie do czasu ostatecznego ustalenia przebiegu granicy. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu wydania orzeczenia w sprawie sygn. [...] toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. o rozgraniczenie, ponieważ dokonuje oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym na dzień jej wydania. Jak wynika z powyższych rozważań, obie zaskarżone decyzje są dotknięte wadami powodującymi konieczność ich uchylenia, m. in. dlatego, że zapadły przed jednoznacznym i ostatecznym ustaleniem przebiegu granicy. Wydanie orzeczenia przez sąd cywilny ma jednak charakter prejudycjalny jedynie dla sprawy administracyjnej, a nie dla niniejszej sprawy rozstrzyganej przez sąd administracyjny. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji powinny zawiesić ją do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd sprawy o rozgraniczenie. W ponownym postępowaniu należy ustalić, czy wymienione działki były przedmiotem postępowania scaleniowego, o którym wspomina skarżąca w odwołaniu, a jeżeli tak - gdzie przed scaleniem przebiegała granica. Wobec stwierdzonych braków postępowania zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane (art. 152 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt II wyroku. W orzeczeniu uwzględniającym skargę sąd orzeka o zwrocie kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt, o czym orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).