II SA/Kr 2386/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Katarzyny G. na postanowienie Prorektora ds. dydaktyki UJ z dnia 26 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania dyplomu ukończenia studiów - skargę oddala. Prorektor ds. dydaktyki UJ w K., rozpatrując zażalenie Katarzyny G., postanowieniem z dnia 26 lipca 2001 r. (...), na podstawie art. 57 ust. 1 i art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ w zw. z art. 144 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dziekana Wydziału Filozoficznego UJ z dnia 25 maja 2001 r. (...) w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie wydania dyplomu ukończenia studiów magisterskich w Instytucie Socjologii Wydziału Filozoficznego UJ. Uzasadniając postanowienie wskazano, iż Dziekan Wydziału Filozoficznego zawiesił postępowanie z urzędu na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, ze względu na fakt, iż toczy się postępowanie przygotowawcze do (...) przed Prokuraturą Rejonową dla K.-Ś. w K. w sprawie sfałszowania podpisów w indeksie skarżącej. W uzasadnieniu postanowienia Dziekana Wydziału Filozoficznego napisano, że w trakcie rozpatrywania odwołania Katarzyny G. od decyzji Komisji Egzaminu Magisterskiego z dnia 7 grudnia 2000 r., stwierdzono okoliczności uzasadniające podejrzenie przestępstwa podrobienia podpisu w indeksie, co spowodowało wszczęcie postępowania przez organy prokuratury. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, /którego w przedstawionych aktach brak/ na postanowienie Dziekana Wydziału Filozoficznego UJ, podniósł Rektor, iż argumentacja zażalenia nie kwestionuje ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania, a w szczególności faktu, iż zostało wszczęte postępowanie w sprawie prawdziwości wpisów złożonych w indeksie. Brak wpisów wskazuje na niespełnienie warunków uzyskania dyplomu ukończenia studiów. Wszczęcie postępowania karnego oznacza, że zaistniało prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa, a ustalenie, że wpisy zostały sfałszowane ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wydania dyplomu ukończenia studiów. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła Katarzyna G. wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem poprzedzającym. W uzasadnieniu zażalenia, nie wskazując naruszonych przepisów prawa, opisując przebieg egzaminu magisterskiego i sposób postępowania władz Uczelni po złożeniu wniosku o skorygowanie błędu popełnionego przy obliczaniu średniej oceny ze studiów, skarżąca podniosła, że złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję Prorektora z dnia 27 kwietnia 2001 r. utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału Filozoficznego z dnia 26 marca 2 001 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej z 7 grudnia 2000 r. dotyczącej uzyskania tytułu magistra. Zdaniem żalącej się, decyzje te pozostają w obiegu prawnym, rozstrzygają sprawę wydania dyplomu i z tych przyczyn wydane - a zaskarżone zażaleniem - postanowienie nie ma racjonalnych przesłanek czy faktycznego uzasadnienia gdyż nie można zawiesić postępowania, które się nie toczy. Wskazano także, że pomiędzy datami postanowień I i II instancji, w dniu 31 maja 2001 r. Rzecznik Dyscyplinarny ds. Studentów UJ wydał postanowienie o wszczęciu kolejnego postępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi na skargę Rektor UJ w osobie Prorektora ds. dydaktyki wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu tego stanowiska wskazano, że nadanie tytułu zawodowego magistra następuje na podstawie konstytutywnego aktu administracyjnego jakim jest uchwała Komisji Egzaminu Magisterskiego, a na podstawie tej uchwały dziekan wydziału podejmuje kolejny akt administracyjny - decyzję o wydaniu dyplomu ukończenia studiów. Wydanie dyplomu zależy od prawidłowej uchwały o nadaniu tytułu magistra. Wskazano dalej w odpowiedzi na skargę, że wprawdzie decyzją Dziekana Wydziału Filozoficznego oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Prorektora UJ stwierdzono nieważność uchwały Komisji Egzaminu Magisterskiego - eliminując ją z obrotu, - ale akt ten zdołał wywołać skutek proceduralny w postaci wszczęcia postępowania w sprawie wydania dyplomu, które nie może się toczyć dalej, a "nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania gdyż sprawa jest nadal przedmiotowa", co uzasadniało zawieszenie postępowania, do czasu rozstrzygnięcia sądu karnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył: UJ w K., jako państwowa szkoła wyższa /par. 1 ust. 1 - Statutu UJ/, stosownie do przepisów art. 4 ust. 4 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ - zwanej dalej ustawą - ma prawo nadawania swym absolwentom tytułów zawodowych. Wydane na podstawie art. 149 par. 2 ustawy Zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 kwietnia 1992 r. w sprawie określenia rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie /M.P. nr 12 poz. 85 ze zm./, przewiduje, w par. 2 pkt 1, iż tytułem zawodowym nadawanym absolwentom magisterskich wyższych studiów między innymi humanistycznych, jak tytuł magistra. Przepis art. 149 ust. 1 ustawy, wyraża obowiązek uczelni /absolwent otrzymuje.../, wydania dyplomu ukończenia studiów na określonym kierunku. Regulujący prawa i obowiązki studentów - stosownie do art. 143 ust. 1 ustawy - Regulamin studiów na UJ, wprowadzony zarządzeniem Rektora UJ nr 18 z dnia 29 kwietnia 1991 r., stanowi w par. 21 ust. 1, iż ukończenie studiów następuje po złożeniu egzaminu magisterskiego z wynikiem co najmniej dostatecznym, potwierdzając /ust. 5/ zasadę, iż absolwent otrzymuje dyplom ukończenia studiów. Wydane na podstawie art. 149 ust. 3 ustawy, a obowiązujące od dnia 1 października 2000 r., Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 września 2000 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów /Dz.U. 2000 nr 81 poz. 907 ze zm./, zawiera między innymi także regulacje dotyczące trybu i sposobu wydawania absolwentom dyplomu ukończenia studiów. Przepisy par. par. 5 i 6 Rozporządzenia określają dokumenty, w których dokumentowany jest przebieg studiów oraz ich zakończenie. W szczególności zakończenie studiów odnotowuje się między innymi w protokole egzaminu dyplomowego oraz w księdze dyplomów /par. 6 pkt 2 i 4/, a w teczce osobowej studenta składa się między innymi egzemplarz dyplomu ukończenia studiów /par. 1 pkt 12 Rozporządzenia/. Formę dyplomu określa wzór wprowadzony przepisami wyżej wskazanego Zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 kwietnia 1992 r., przewidując jego opatrzenie między innymi pieczęcią urzędową uczelni i podpisami kierownika jednostki organizacyjnej uczelni oraz jej rektora. Natomiast przepis par. 7 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 września 2000 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów, zakreśla 30 dniowy termin biegnący od daty złożenia egzaminu dyplomowego, do sporządzenia dyplomu ukończenia studiów i wpisania nazwiska absolwenta do księgi dyplomów. W świetle powyższych regulacji, sporządzenie przez uczelnię wyższą i wydanie absolwentowi dyplomu ukończenia studiów, następuje w postępowaniu przed organami uczelni inicjowanym z urzędu w następstwie złożenia egzaminu magisterskiego i w celu realizacji nałożonego przepisem art. 149 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym obowiązku, wydania absolwentowi dyplomu ukończenia określonego kierunku studiów. Sporządzenie dyplomu ukończenia studiów wyższych w formie odpowiadającej ustalonemu wzorowi ma charakter rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie studenckiej, a zatem ma charakter ostatecznej decyzji Rektora uczelni do której z mocy art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy Kpa. Przepis art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa przewiduje obowiązek organu administracji publicznej zawieszenia postępowania gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przyjęty przez organ I instancji i akceptowany w zaskarżonym postanowieniu Prorektora ds. dydaktyki UJ z dnia 26 lipca 2001 r., pogląd, iż toczące się do sprawy (...) przed Prokuraturą Rejonową dla K.-Ś. postępowanie w sprawie sfałszowania podpisów w indeksie skarżącej, ma charakter zagadnienia prejudycjalnego w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa dla postępowania o wydanie dyplomu, jest błędny. Jest poza sporem, iż decyzją z dnia 27 kwietnia 2001 r., Prorektor UJ ds. dydaktyki, utrzymał w mocy decyzję dziekana Wydziału Filozoficznego z dnia 21 marca 2001 r., którą stwierdzono nieważność w całości decyzji Komisji Egzaminu Magisterskiego z dnia 7 grudnia 2000 r., dotyczącej uzyskania przez skarżącą tytułu magistra kulturoznawstwa. Wynik zatem karnego postępowania sądowego jako następstwo ewentualnego zakończenia aktem oskarżenia toczącego się postępowania przygotowawczego, nie pozostawał w bezpośrednim związku z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji w przedmiocie dyplomu ukończenia studiów. Ustalenia ewentualnego prawomocnego wyroku karnego wydanego po wydaniu decyzji mogły być co najwyżej przesłanką żądania wznowienia postępowania opartego na przepisach art. 145 par. 1 pkt 1 lub 2 Kpa, w odniesieniu do decyzji Komisji Egzaminu Magisterskiego i w odniesieniu do tej decyzji, decyzją z dnia 27 kwietnia 2001 r., stwierdzono jej nieważność. Pomimo powyższych stwierdzeń, zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W dniu bowiem 25 maja 2001 r. /data nadania/, skarżąca złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego do II SA/Kr 1581/01, skargę na decyzję Prorektora UJ ds. dydaktyki z dnia 27 kwietnia 2001 r., stwierdzającą nieważność decyzji Komisji Egzaminu Magisterskiego z 7.12.2000 r. Złożenie zaś egzaminu magisterskiego, decyduje o ukończeniu studiów, ta zaś okoliczność inicjuje postępowanie w sprawie sporządzenia i wydania dyplomu ukończenia studiów. Toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie ze skargi, na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji w przedmiocie złożenia egzaminu magisterskiego i wynik tego postępowania, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z rozpatrzeniem sprawy o wydanie dyplomu ukończenia studiów wyższych a zatem miały charakter zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa i uzasadniały podjęcie zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.