II SA/Kr 2387/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r sprawy ze skargi K. "[...]" Sp. z o.o. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 9 lipca 2001 r, Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Uzasadnienie. Orzeczeniem z dnia [...] 2000r. [...] Ośrodek Medycyny Pracy - Poradnia Chorób Zawodowych w [...] rozpoznał u T. G. chorobę zawodową pod postacią kostno-stawowego zespołu wibracyjnego. Powyższe rozpoznanie na wniosek pracodawcy - K. "[...]" sp. z o.o. w [...] zostało potwierdzone przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy - Przychodnia Chorób Zawodowych w [...] . Orzeczenie zostało poszerzone o rozpoznanie nerwowo-naczyniowej postaci zespołu wibracyjnego i ostatecznie rozpoznano postać nerwowo-naczyniowo-kostno-stawową zespołu wibracyjnego. Powyższe orzeczenia zostały wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji zgodnie z § 7 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w którym ustalono, że T. G. pracował w warunkach narażenia na hałas i wibrację Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał w dniu [...] 2001r. decyzję o stwierdzeniu u T. G. choroby zawodowej postaci nerwowo-naczyniowo-kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Od decyzji tej wniósł odwołanie pracodawca - K. "[...] " sp. z o.o. w [...] , zarzucając pominięcie wyników badań okresowych ustalających pełną zdolność do pracy, nieustalenie przez organ I instancji związku przyczynowego w zakresie oceny warunków środowiska pracy na orzeczoną chorobę, a ponadto pominięcie uwag i wyjaśnień pracodawcy. Decyzją z dnia [...] 2001r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem uzupełnienia postępowania w celu wyjaśnienia rozbieżności w ocenie narażenia, zarówno przed, jak i w okresie zatrudnienia T. G. w K. "[...] " sp. z o.o. w [...]. Uzupełnione postępowanie wyjaśniające potwierdziło ekspozycję na drgania w formie udarów i wstrząsów mechanicznych przenoszonych od młota matrycowego i szlifierek pneumatycznych i stacjonarnych. W oparciu o te ustalenia w dniu [...] 2001r. Powiatowy Inspektor Sanitarny ponownie wydał decyzję o stwierdzeniu u T. G. choroby zawodowej postaci nerwowo-naczyniowo-kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Od tej decyzji ponownie odwołał się pracodawca - K. "[...] " sp. z o.o. w G., zarzucając błędną interpretację wyników wykonanych przez Laboratorium Higieny [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. Zarzucił ponadto nieuwzględnienie wytycznych metodologicznych w sprawie chorób zawodowych wydanych przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w 1987r. Organ II instancji - [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] rozpatrując to odwołanie nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i decyzją z dnia [...] 2001r., nr [...] , utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Pan T. G. zatrudniony był od 1974r. w fabryce Maszyn "[...]" jako uczeń frezer i kowal - do roku 1977. Następnie jako kowal, krajacz kucia i prasowania, kowal ręczny, kowal matrycowy, ślusarz, hartownik, oczyszczacz mechaniczny. Od roku 1993 pracował w K. "[...]" Sp. z o.o. Wydział Obróbki Plastycznej jako oczyszczacz mechaniczny, kowal matrycowy. W okresie zatrudnienia Pan T. G. wykonywał czynności zawodowe przy użyciu narzędzi mechanicznych emitujących drgania mechaniczne, a zatem prócz nadmiernego hałasu i zapylenia narażony był na drgania mechaniczne, co potwierdzone zostało w wydanych przez zakład pracy charakterystykach narażenia zawodowego. Pomiary drgań mechanicznych w środowisku pracy przeprowadzone zostały w roku 1999 (we wcześniejszych latach zatrudnienia T. G. - pracodawca badań takich nie przeprowadzał). Badaniami określono dopuszczalny czas dziennej ekspozycji, który nie był przekroczony, nie oznacza to jednak wyeliminowania drgań mechanicznych na stanowisku pracy Pana T. G.. W ocenie narażenia przyjęto cały okres zatrudnienia - zarówno w Fabryce [...] "[...] ", jak i K. "[...]". W powyższej ocenie nie można pominąć współistniejących czynników szkodliwych oraz wrażliwości osobniczej organizmu. Biorąc powyższe pod uwagę związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy, a rozpoznaną chorobą zawodową u Pana T. G. nie budzi wątpliwości i poparty jest wynikami postępowania wyjaśniającego oraz zgromadzonym materiałem dowodowym. Złożone odwołanie nie wnosi do sprawy nowych istotnych elementów nie znanych w trakcie prowadzonego postępowania, a zawarte w nim zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Faktem jest, że przeprowadzone w trakcie zatrudnienia Pana T. G. badania okresowe nie dały podstaw do przeciwwskazań lekarskich dot. wykonywanej pracy, jednakże w ich trakcie nie przeprowadzono badań specjalistycznych w kierunku skutków narażenia na drgania mechaniczne - co nie może być interpretowane na niekorzyść pracownika. Powoływanie się na Wytyczne metodologiczne w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych jest co najmniej nieporozumieniem, ponieważ są one opracowane jako materiał pomocniczy dla lekarzy orzeczników (przy rozpoznawaniu chorób zawodowych) i nie stanowią prawa. Reasumując, organ II instancji stwierdził, że na podstawie orzeczeń lekarskich, wyników badań i konsultacji specjalistycznych, wyników postępowań wyjaśniających oraz analizy zgromadzonego materiału dowodowego nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i dlatego jego decyzja została utrzymana w mocy. Na decyzję tę wniósł skargę do Sądu pracodawca - K. "[...]" sp. z o.o. w [...]. W skardze tej podnosi zarzut braku narażenia T. G. na ponadnormatywne drgania mechaniczne. Zarzuca ponadto błędy interpretacyjne pomiarów wibracji miejscowej i ogólnej oraz nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji rodzaju stopnia i czasu narażenia zawodowego. Skarżący podnosi także zarzut pominięcia przez organy I i II instancji 14-miesięcznej przerwy w zatrudnieniu T. G. spowodowanej chorobą oraz fakt, że wyniki badań okresowych oraz kontrolnych nie wykazały przeciwwskazań do wykonywania pracy. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżący dokonując własnej oceny narażenia zawodowego T. G. powołał się na treść Wytycznych Głównego Inspektora Sanitarnego z 1992r., co świadczy o nietrafności zarzutu, gdyż w ocenie narażenia zawodowego obowiązuje Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 17 stycznia 1998r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 79, poz. 513). Podstawą oceny narażenia zawodowego nie mogą być zatem wytyczne GIS i to z 1992r. w sytuacji, gdy w/w Rozporządzenie określa dopuszczalne wartości ważone przyspieszeń drgań oddziaływujących na organizm człowieka. Stwierdzono ponadto, że zawarte w skardze twierdzenie, ze współczynnik k nie przekracza wartości dopuszczalnych świadczy o braku wiedzy dotyczącej drgań mechanicznych i zasad pomiarów wibracji. Współczynnik ten jest bowiem wartością nienormatywną, którego wartość decyduje o przyjętej wartości przyspieszeń drgań. Za nietrafny uznano też zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia przerwy w zatrudnieniu, nie ma bowiem dla sprawy żadnego znaczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona [...] 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie, oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 16 wykazu chorób zawodowych wymieniono "zespół wibracyjny". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. W niniejszej sprawie przeprowadzone u T. G. badania doprowadziły do wydania przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy - Poradnia Chorób Zawodowych w [...] orzeczenia z dnia [...] 2000r. rozpoznającego chorobę zawodową pod postacią kostno-stawowego zespołu wibracyjnego, a następnie orzeczenia [...] Ośrodka Medycyny Pracy - Przychodnia Chorób Zawodowych w [...] z dnia [...] .2001r. o rozpoznaniu postaci nerwowo-naczyniowo-kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Powyższe orzeczenia zostały wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji przez zakłady służby zdrowia upoważnione do klinicznego rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 7 cyt. wyżej Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzekające w sprawie organy administracyjne uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o istnieniu choroby zawodowej. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające (m.in. wyniki badań i konsultacji specjalistycznych, wyniki uzupełnionych postępowań wyjaśniających) wykazało, że w środowisku pracy T. G. występował hałas i wibracja. Ustalono zatem, że T. G. pracował w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy. Dodatkowego podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ ustosunkował się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów, wyjaśniając zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia. Biorąc zatem pod uwagę treść § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.), z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 10 tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej. Należy bowiem przyjąć istnienie domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531). Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut wadliwego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jako niewystarczającego do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. W szczególności niezasadny jest zarzut skarżącego, że przyjęto narażenie na drgania mechaniczne w sytuacji, gdy z dokumentów wynika brak narażenia na drgania ponadnormatywne. Niespornym bowiem w sprawie jest, że T. G. narażony był na drgania mechaniczne. Dopuszczalny czas dziennej ekspozycji nie był przekroczony, nie oznacza to jednak wyeliminowania drgań mechanicznych na stanowisku pracy. W ocenie narażenia organy administracyjne prawidłowo wzięły pod uwagę rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, spełniając dyspozycję §1 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Przyjęto cały okres zatrudnienia - zarówno w Fabryce [...] "[...] ", jak i K. "[...]", uwzględniono współistniejące czynniki szkodliwe oraz wzięto pod uwagę wrażliwość osobniczą organizmu. Wszystkie te elementy wskazują na istnienie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a rozpoznaną chorobą zawodową. Bezzasadne w ocenie Sądu są także pozostałe zarzuty skargi, w szczególności dotyczące braku przeciwwskazań lekarskich w trakcie zatrudnienia Pana T. G. do wykonywania pracy, jak również 14-miesięcznej przerwy w zatrudnieniu. Także te zarzuty nie obalają istnienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami istniejącymi w środowisku pracy a stwierdzonym schorzeniem zawodowym. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego powołania się w orzeczeniu lekarskim [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] .2000r. na wywiad epidemiologiczny, którego w dniu wydawania tego orzeczenia jeszcze nie było należy stwierdzić, że rzeczywiście jest to wada postępowania, niemniej jednak w ocenie Sądu nie może być ona kwalifikowana jako mogąca mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To orzeczenie lekarskie oparto przede wszystkim na wynikach przeprowadzonych badań lekarskich, przy uwzględnieniu przedłożonej dokumentacji. Jego treść została potwierdzona w orzeczeniu placówki służby zdrowia właściwej do orzekania w sprawie chorób zawodowych, tj. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] , które to orzeczenie wydane zostało w dniu [...] .2001 roku, a więc już po przeprowadzeniu kontroli sanitarnej. Wskazana zatem wada nie mogła wywrzeć istotnego wpływu na treść wydanych w sprawie decyzji. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.