II SA/Kr 239/16

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego P. R. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P. R. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r., w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 grudnia 2015 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną J. R., trójką nieletnich dzieci oraz rodzicami K. i M. R.. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 4.550 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 2.000 zł , świadczenie rentowe ojca w wysokości 1.700 zł oraz świadczenie rentowe matki w wysokości 850 zł. Żona skarżącego nie pracuje, nie osiąga w miesiącu dochodu z żadnego tytułu. Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzą : dom o pow. 80 m2, nieruchomość rolna o pow. 7.45 ha, ciągnik rolniczy. Skarżący uzyskuje dopłaty unijne doprowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 4.500 zł rocznie. Skarżący przedstawił też wysokość ponoszonych przez niego wydatków koniecznych, na które składają się utrzymanie rodziny- 2.000 zł, opłaty za media - 1.800 zł, utrzymanie samochodu- 300 zł. Na uzasadnienie wniosku podał, iż znajduje się wraz z rodziną w trudnej sytuacji materialnej , która nie pozwala na ponoszenia kosztów sądowych bez wywoływania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie posiada wystarczających oszczędności, ani nie osiąga wystarczającego dochodu, który pozwoliłby na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania. Rodzina skarżącego utrzymuje się jedynie z jego wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.000 zł. Skarżący ma na utrzymaniu niepracującą żonę, trójkę dzieci oraz rodziców, którzy zamieszkują ze skarżącym w jednym domu. Do wniosku skarżący dołączył następujące dokumenty: nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2015 – 900 zł, odcinki opłat za energię elektryczną za okres od września do 2015 r. do stycznia 2016 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dotyczące M. R., umowa o pracę skarżącego, informacje o wysokości składek za okres od lipca do września 2015 z tytułu ubezpieczenia społecznego, wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego w KRUS P. R., polisa ubezpieczeniowa PZU Gospodarstwo Rolne za okres od stycznia 2016 do stycznia 2017 r. - 440 zł, faktura VAT za usługi telefoniczne za listopada 2015 r., faktura proforma za dostawę gazu za okres od czerwca do września 2015 r.- 132 zł, i 37,28 zł, prognoza rozliczenia za dostawę gazu za okres od listopada 2015 do czerwca 2016 r. , odcinek opłaty za [...] za grudzień 2015 r. – 49,90 zł. W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wnioskach o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 12 kwietnia 2016 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia. W piśmie uzupełniającym z dnia 22 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż produkcja rolna prowadzona przez skarżącego polega na uprawie roślin oraz hodowli kilku sztuk bydła domowego. Plony z uprawianej przez niego ziemi wykorzystuje we własnym zakresie, a średnio raz w roku sprzedaje jedną sztukę bydła domowego za cenę około 5.000 zł. Skarżący jest właścicielem pojazdów mechanicznych takich jak: ciągnik [...] z 1989 r. oaz samochód osobowy marki [...] z 2000 r. Ani on, ani członkowie jego rodziny nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Do pisma dołączone zostały kserokopie następujących dokumentów: wyciągi z konta bankowego skarżącego w banku [...] z okresu od stycznia do marca 2016 r., zenanie podatkowe PIT-11 za 2014 r., decyzja z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, zaświadczenie z GOPS w B. z dnia 20 kwietnia 2016 r. w sprawie świadczeń rodzinnych. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć uczestnika z jego majątkiem. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie skarżący wykazał, iż jest właścicielem majątku znacznych rozmiarów. Posiada stały miesięczny dochód bez obciążeń, którego wysokość różni się jednak znacznie od wskazanego we wniosku. We wniosku skarżący wskazał kwotę 2.000 zł brutto ( umowa o pracę), tymczasem jak wynika z przedstawionych wyciągów z konta bankowego dochód netto skarżącego w miesiącach styczeń - marzec 2016r. był znacznie wyższy ( styczeń - 8.554,99 zł, marzec - 3.661,58 zł). Na koniec stycznia 2016 r. saldo na rachunku skarżącego wynosiło 11.453,32 zł, na koniec lutego 2016 r.- 5.826 zł a na koniec marca 2016 r.- 3.459 zł. Nie należy zapominać, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy także dysponują stałymi dochodami w postaci świadczeń rentowych w łącznej wysokości 2.550 zł. Skarżący uzyskuje tez dopłaty w systemie wsparcia bezpośredniego w wysokości 4,500 zł ( na rok), czerpie pożytki naturalne z prowadzonego gospodarstwo rolnego oraz dokonuje sprzedaży bydła domowego co daje mu kwotę około 5000 zł rocznie. Co do przedłożonych rachunków, mających obrazować stałe miesięczne wydatki konieczne skarżącego to orzekający pragnie zwrócić uwagę w pierwszej kolejności na fakt, iż z dwoma wyjątkami wszystkie dotyczą roku 2015 i 2014. Natomiast aby ocenić aktualny poziom wydatków koniecznych, wnioskujący winien przedstawiać rachunki obejmujące bieżący okres rozliczeniowy. Tylko bowiem takie informacje pozwalają na rzetelną ocenę aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Skarżący działa przez profesjonalnego pełnomocnika winie był wiec o tym wiedzie. Orzekający dokonując jednak poglądowej analizy przedstawionych rachunków obrazujących wydatki konieczne skarżącego stwierdza, iż z pewnością nie stanowią one wydatków w wysokości zadeklarowanej we wniosku czyli 1.800 zł, lecz stanowią kwotę około 700 zł miesięcznie. Należy również zauważyć, że skarżący korzysta z pomocy kwalifikowanego pełnomocnika, pomimo, iż w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się może zdecydować o zasadności bądź bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie Sądu w całości sytuacji majątkowej strony skarżącej ( orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52). Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Podsumowując należy stwierdzić, że przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Środki takie posiada i winien je w tym celu wykorzystać. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).