II SA/Kr 239/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. Spółki Akcyjnej w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 19 grudnia 2024 r., znak: K.RUT.4701.3.2024 w przedmiocie określenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków przemysłowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej K. Spółki Akcyjnej w S. kwotę 1043 zł (jeden tysiąc czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 239/25 UZASADNIENIE Decyzją z 23 września 2024 r., znak: KS.ZUT.4701.703.OZ.2024.AK, Dyrektor Zarządu Zlewni w Sandomierzu PGW WP ustalił – m.in. na podstawie art. 272 ust. 19 w zw. z art. 272 ust. 6 oraz art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087) – K. S.A. w S. za okres I kwartału 2024 r. za wprowadzanie ścieków przemysłowych – mieszaniny wód z odwodnienia zakładu górniczego "P. " i wód opadowych i roztopowych przez wylot do rzeki K. w km 56+160 opłatę zmienną (0,05 zł x 62941,218 kg) w kwocie 3147 PLN. Decyzją z 19 grudnia 2024 r., znak: K.RUT.4701.3.2024, wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. S.A. w S., Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie PGW WP, utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zastosowania nie mają ani art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego ("niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych"), ani art. 279 pkt 3 Prawa wodnego ("ścieki będące wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l"). Ścieki składają się z zawiesiny ogólnej oraz wody z zawartością chlorków i siarczanów. Proces wydobycia wiąże się z mechanicznym usuwaniem materiału. Oddziaływanie kopalni na środowisko naturalne wynikać będzie bezpośrednio i pośrednio z działań podejmowanych przez zakład, tj. eksploatacji złoża związanej z istnieniem urządzeń, infrastrukturą oraz technologią eksploatacji. Niekorzystne oddziaływanie na środowisko pojawiające się w wyniku prowadzonych prac będzie wiązało się z dodatkową emisją pyłu podczas udostępniania złoża i jego eksploatacji. Emisje związane z funkcjonowaniem samej kopalni, pylenie o różnym natężeniu i zasięgu w trakcie prac wydobywczych, załadunku i transportu w sposób bezpośredni przekładać się będą na jakość wód podziemnych dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego oraz wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska ujmowanych w dnie wyrobiska (rząpiu). O tym, że taki rodzaj działalności może mieć zawsze znacząco negatywny wpływ na środowisko, świadczy kwalifikacja ustawodawcy (§ 2 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839)). To, czy można określone wody uznać za ścieki, zależy nie tylko od wykładni art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego, ale także od ustaleń faktycznych obejmujących choćby bliższą charakterystykę działalności przedsiębiorcy oraz celu i sposobu korzystania przez niego z wód. Dodatkowym zanieczyszczeniem niewystępującym pierwotnie w zwiększonych ilościach w "niezanieczyszczonych wodach" będzie zawiesina ogólna pochodząca z pyłów wydzielających się podczas procesów eksploatacyjnych/przeróbczych, która skutkować będzie zanieczyszczeniem wód napływających do wyrobiska, a w konsekwencji wód odwodnienia kopalni. Ze względu na pracujący w kopalni sprzęt mechaniczny mogą pojawić się węglowodory ropopochodne. Przed odprowadzaniem wody z kopalni do cieku będą musiały być one bezwzględnie oczyszczone w osadniku ziemnym i nie będą mogły być zrzucane bezpośrednio po odpompowywaniu do odbiornika. W treści pozwolenia określono maksymalny dopuszczalny do zrzutu stan i skład ścieków, tj.: zawiesiny ogólne, węglowodory ropopochodne, stężenie chlorków i stężenie siarczanów; ustalono warunki wykonania uprawnień ("przed wprowadzeniem do odbiornika ścieki oczyszczane będą w osadniku ziemnym o pojemności 300 m3, zlokalizowanym od strony zachodniej, między rzeką K. , a skarpami zwałowiska nadkładu") i zobowiązano do "prowadzenia badań jakości ścieków w regularnych odstępach czasu, z częstotliwością co najmniej raz na dwa miesiące"; "prowadzenia pomiaru ilości ścieków odpompowywanych z rząpia zlokalizowanego na spągu VI poziomu wydobywczego o rzędnej +200 m n.p.m., według wskazań wodomierzy zainstalowanych na rurociągach tłocznych o średnicy 0=160 mm n.p.m, z częstotliwością raz na tydzień oraz dokumentowania tego faktu w książce eksploatacyjnej instalacji do odwadniania kopalni"; "utrzymywanie w właściwym stanie technicznym oraz prowadzenie bieżącej konserwacji urządzeń służących do oczyszczania i odprowadzania ścieków"; "przeprowadzania corocznej konserwacji rzeki K. odcinku o długości 50 m powyżej i 300 m poniżej miejsca zrzutu ścieków". Osadnik poddawany być musi okresowym przeglądom i czyszczeniu z osadzonej na dnie zawiesiny celem wyeliminowania ewentualnego gromadzenia substancji mineralnych i wtórnego zanieczyszczania wód. Produkt uboczny procesu oczyszczania, tj. osuszone osady pochodzące z oczyszczania deponowane są na zwałowisku. Z operatu wodnoprawnego, na podstawie którego wydano pozwolenie wodnoprawne wynika, że "stężenie zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach nie przekroczą: zawiesina ogólna 35 mg/l; chlorki 1000 mg/l; siarczany 500 mg/l; węglowodory ropopochodne 15 mg/l". W dokumentacji wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego odniesiono się wprost do procesu oczyszczania ścieków. Odpompowywana mieszanina wód z odwodnienia zakładu górniczego "P. " i wód opadowych i roztopowych trafia do osadnika i dopiero po procesie oczyszczania z osadnika wody z odwodnienia kopalni "P. wprowadzane są do cieku wodnego. Nie występuje tutaj sytuacja bezpośredniego odpompowywania wód wprost do rzeki jako wód niezanieczyszczonych. Spółka nie wykazała, że wody kopalniane są wodami zasolonymi. Z dokumentów wynika, że zawartości chlorków i siarczanów osiągają wartości typowe dla płytkich wód strefy hipergenicznej, a ze względu na budowę geologiczną regionu nie jest możliwe wystąpienie wód zasolonych, których zawartość chlorków przekraczałaby 1000 mg/dm3 lub zawartość siarczanów osiągnęłaby wartość przekraczającą 500 mg/dm3). Wg "Słownika hydrogeologicznego" woda zasolona to woda o podwyższonej mineralizacji i wyraźnym słonawym smaku, o zawartości jonu Cl' co najmniej 1 000 mg/dm3. Na koniec organ odwoławczy wskazał, że prowadzona działalność gospodarcza nie jest obojętna dla środowiska naturalnego, a opłaty za zrzut ścieków do wód lub ziemi nie rekompensują wszystkich negatywnych dla środowiska wodnego zmian – w przypadku zakładów górniczych nie uwzględniają np. migrowania w głąb górotworu do wód podziemnych na obszarze złoża w strefach rozluźnień skał (strefy uskokowe, intensywne spękanie) dopływających do wyrobiska eksploatacyjnego zanieczyszczonych wód podziemnych oraz zanieczyszczonych wód opadowych lub roztopowych z terenu wyrobiska. "K. S.A. w S." - wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) oraz przeprowadzenie dowodu z: 1) obwieszczenia Dyrektora Zarządu Zlewni w Sandomierzu z 10 lipca 2024 r. – na fakt wydania w 2024 r. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód z odwodnienia zakładu górniczego kopalni W. do wód powierzchniowych rzeki W. a nie ścieków przemysłowych; 2) karty charakterystyki [...] rzeki K. do M. – na fakt zaliczenia rzeki K. do rodzaju potoków wyżynnych węglanowych z substratem drobnoziarnistym na lessach i skałach lessopodobnych oraz jakości jej wód; 3) sprawozdań z badań wody z lutego, kwietnia, czerwca i sierpnia 2024 r. – na fakt wartości zawiesiny ogólnej, węglowodorów ropopochodnych oraz chlorków i siarczanów; bardzo dobrej jakości wód lepszej niż wody rzeczne, występowania w wodach podziemnych napływających do wyrobiska z odwodnienia kopalni wyłącznie zanieczyszczeń naturalnych; 4) decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach z 30 kwietnia 2024 r. – na fakt udzielenia T. S.A. pozwoleń wodnoprawnych na: usługę wodną polegającą na trwałym odwadnianiu zakładu górniczego kopalni dolomitu "N. " w S., długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej, związane z trwałym odwodnieniem zakładu górniczego Kopalni Dolomitu "N. " w S. do rzędnej +259 m n.p.m., szczególne korzystanie z wód, tj. korzystanie z wód dla potrzeb działalności gospodarczej polegające na wprowadzaniu wód z odwodnienia zakładu górniczego Kopalni Dolomitu "N. " w S. do rowu melioracyjnego, nie zaś ścieków przemysłowych, składania raz do roku wyników pomiarów ilości i jakości wód z odwodnienia zakładu górniczego. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 16 pkt 61 lit. e w zw. z art. 16 pkt 58 i pkt 74 Prawa wodnego w zw. z art. 3 pkt 4 Prawa ochrony środowiska przez przyjęcie, że sporne wody stanowią "ścieki przemysłowe", więc nie można ich zakwalifikować do kategorii "niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych", ponieważ dodatkowym zanieczyszczeniem niewystępującym pierwotnie w zwiększonych ilościach będzie zawiesina ogólna pochodząca z pyłów wydzielających się podczas procesów eksploatacyjnych/przeróbczych, która skutkować będzie zanieczyszczeniem wód napływających do wyrobiska, a w konsekwencji wód z odwodnienia oraz możliwym pojawieniem się w odprowadzanych wodach węglowodorów ropopochodnych i koniecznością ich oczyszczenia w osadniku ziemnym, co skutkowało uznaniem, że wody z odwodnienia odprowadzane w stanie niezmienionym (naturalnym) stanowią ścieki przemysłowe i nie mogą stanowić "niezanieczyszczonych wód" w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego, podczas gdy pojęcie "niezanieczyszczonych wód" nie jest zdefiniowane w Prawie wodnym i nie ma wyraźnej podstawy prawnej do uznania wód z odwodnienia kopalni za ścieki przemysłowe; 2) art. 279 pkt 3 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 278 ust. 1 i 3 oraz w zw. z art. 272 ust. 6 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 2 i art. 272 ust. 6 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne przez przyjęcie, że skarżąca ma aktualne pozwolenie wodnoprawne, na podstawie którego wprowadza ścieki przemysłowe do wód, które nie są wodami zasolonymi, podczas gdy skarżąca odprowadza do rzeki wody zasolone i korzysta ze zwolnienia; 3) art. 16 pkt 64 w zw. z art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego przez przyjęcie, że sporne są ściekami przemysłowymi, podczas gdy są one niezanieczyszczonymi naturalnymi wodami z odwodnienia kopalni, które są wyłączone z definicji ścieków; 4) art. 7 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 86 Konstytucji RP, art. 9 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej oraz art. 279 pkt 3 Prawa wodnego przez przyjęcie, że zasada "zanieczyszczający płaci" ma zastosowanie, podczas gdy skarżąca nie spowodowała zanieczyszczenia zawiesiną wód z odwodnienia kopalni; 5) art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego, art. 14 Prawa przedsiębiorców oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez odstąpienie od utrwalonej praktyki polegającej na nieustalaniu po wydaniu pozwolenia wodnoprawnego opłat zmiennych wobec skarżącej za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki do momentu wydania informacji za IV kwartał 2023 r.; 6) art. 7, art. 7a § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niezbadanie, czy sporne wody są niezanieczyszczonymi wodami z odwodnienia zakładu górniczego; 7) art. 7, art. 7a § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niezbadanie, czy sporne wody są ściekami będącymi wodami zasolonymi. W uzasadnieniu skargi podniosła w szczególności, że wody z odwodnienia nie są szkodliwe dla zdrowia ludzi lub środowiska, bo suma zawartości chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l, zawartości zawiesiny ogólnej są na poziomie od 2 do 4 mg/l, zaś zawartość węglowodorów ropopochodnych nie przekracza 0,10 mg/l. Z technologicznego punktu widzenia wody pochodzące z odwodnienia kopalni odprowadzane do rzeki są wodami niezanieczyszczonymi, gdyż jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie z rząpia do osadnika ziemnego. Wody kopalniane z odwadniania powierzchniowego zawierają typowe dla nich wskaźniki: jony siarczanowe, jony chlorkowe oraz zawiesinę ogólną. Gołosłowne są twierdzenia, że niezanieczyszczone wody z odwodnienia będą zanieczyszczone pyłami, z których miałaby powstawać zawiesina ogólna (zawiesina ogólna występuje regularnie w zakresie 2-4 mg/l, a okazjonalne jej skoki nie mają związku z pyleniem) czy też węglowodorami ropopochodnymi (ich stężenie mieści w granicach określonych dla wody pitnej). Z operatu wodnoprawnego wynika, że szczelność obudów mechanizmów pracujących w kąpieli olejowej w sprzętach z napędem spalinowym jest na bieżąco kontrolowana, a sporne wody wręcz poprawiają jakość wód rzeki. Wartości zawiesiny są tak niskie, że dodatkowe podczyszczanie w osadniku daje w efekcie wodę krystalicznie czystą. Fakt, że w I kwartale 2024 r. występowała zawiesina ogólna na poziomie 10 mg/l czy chlorki i siarczany sumarycznie w ilości 222 mg/l nie świadczy o zanieczyszczeniu. Skarżąca wskazała – w świetle rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego oraz sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, a także środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych – że wprowadza do rzeki wody, w których zawartość zawiesiny ogólnej mieści się w wartości dla klasy I i II jakości wody. Skarżąca podkreśliła, że sporne wody nie są ściekami przemysłowymi, lecz naturalnymi wodami podziemnymi, które gromadzą się na dnie wyrobiska w rząpiu, a następnie są oczyszczane w osadniku ziemnym i odprowadzane istniejącym rowem otwartym do rzeki. Jej zdaniem pozwolenie wodnoprawne nieprawidłowo określa usługę wodną ("wprowadzanie ścieków przemysłowych z odwodnienia kopalni") i ta błędna kwalifikacja została zmieniona w decyzji Dyrektora ZZ w Sandomierzu PGW WP z 10 lipca 2024 r. wydanej wobec P. , którą skarżąca podała jako przykład. Określone w pozwoleniu wodnoprawnym wskaźniki chlorków i siarczanów mają charakter maksymalny, więc niewykluczone jest, że faktyczna wartość ich sumy nie przekracza 500 mg/l. W ocenie skarżącej nie powinna ona uiszczać opłaty za zanieczyszczenie, które nie powstało na skutek jej działalności gospodarczej, lecz występowało pierwotnie. Skarżąca nie zwiększa zawartości chlorków i siarczanów, a naturalnie występujące chlorki i siarczany oraz zawiesina ogólna są dodatkowo przez skarżącą oczyszczane w zbiorniku ziemnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie PGW WP wniósł o oddalenie skargi i wniosków dowodowych. Na rozprawie Sąd postanowił dopuścić dowód ze sprawozdań z badań wody z lutego, kwietnia, czerwca i sierpnia 2024 r. (k. 34-39) na fakt przeprowadzenia badań wody i ich wyników oraz oddalił wnioski dowodowe w pozostałym zakresie (k. 58). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (at. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie argumenty skargi zasługiwały na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest decyzja ustalająca opłatę zmienną za wprowadzenie ścieków przemysłowych będących mieszaniną wód z odwodnienia kopalni oraz wód opadowych i roztopowych do rzeki. Zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu, bowiem organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. W szczególności nie ustalono podstawowej przesłanki ustalenia opłaty wodnoprawnej, a mianowicie tego, czy odprowadzane z zakładu górniczego wody są ściekami w rozumieniu Prawa wodnego, co było zasadniczym przedmiotem sporu między stronami. Usługi wodne obejmują (art. 35 ust. 3 Prawa wodnego): wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych (pkt 5) oraz trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast (pkt 8). Za powyższe usługi wodne uiszcza się opłaty (art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego). Opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 270 ust. 8 Prawa wodnego). Wysokość opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi zależy od rodzaju substancji zawartych w ściekach i ich ilości, rodzaju ścieków, a w przypadku: 1) wód z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni - od temperatury tych wód; 2) ścieków przemysłowych lub wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, zawierających chlorki i siarczany - także od ilości ścieków lub wód oczyszczonych lub podczyszczonych w systemie oczyszczania lub podczyszczania ścieków zasolonych, odprowadzanych z zakładu, zastosowania w zakładzie systemu retencyjno-dozującego lub innego systemu pozwalającego uzyskać ten sam efekt, co system retencyjno-dozujący (art. 270 ust. 9 Prawa wodnego). Wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik: 1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5); 2) chemicznego zapotrzebowania tlenu; 3) zawiesiny ogólnej; 4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) (art. 272 ust. 6 Prawa wodnego). W świetle przytoczonych przepisów jest zatem tak, że opłatę pobiera się za odprowadzanie ścieków, a wysokość opłaty zmiennej jest uzależniona od ich jakości. W konsekwencji to, czy odprowadzane przez kopalnię wody stanowią w istocie ścieki, jest podstawowym ustaleniem, które warunkuje nie tylko wysokość, ale i w ogóle zasadność ustalenia opłaty. Odpowiedź na to pytanie musi być udzielona z uwzględnieniem ustawowej definicji "ścieków" (art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego), zgodnie z którą: "Ilekroć w ustawie jest mowa o [...] ściekach - rozumie się przez to wprowadzane do wód lub do ziemi [...] wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. W świetle tego przepisu niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych nie stanowią ścieków, co zresztą koresponduje z treścią art. 35 ust. 3 pkt 5 i 8 Prawa wodnego, na gruncie których dwiema odrębnymi usługami wodnymi są wprowadzanie ścieków i odwadnianie zakładów górniczych. O ile spółka twierdzi, że poddaje wody pochodzące z odwodnienia kopalni efektywnemu oczyszczaniu, w wyniku czego uzyskuje wodę czystą i niezanieczyszczoną, która nie stanowi "ścieków" (ściekami nie są bowiem "wody niezanieczyszczone"), o tyle organy stoją na stanowisku, że fakt poddawania wody procesowi oczyszczania sprawia, że mamy do czynienia z "wodą oczyszczoną", którą należy odróżnić "wód niezanieczyszczonych". Choć pogląd organów był niekiedy akceptowany (IV SA/Po 534/19, II SA/Kr 819/18), to Sąd podzielił odmienną linię orzeczniczą (wyrok NSA z 16.12.2021r. III OSK 575/21), w myśl której pojęcie "wód niezanieczyszczonych" swoim zakresem obejmuje nie tylko wody pierwotnie niezanieczyszczone, ale również wody oczyszczone, albowiem mają one tożsame właściwości (celem oczyszczania wód jest pozbawienie ich zanieczyszczeń). Organy naruszyły więc art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego przez jego błędną wykładnię, skoro uznały, że wody z odwodnienia są "ściekami" z tego względu, że nie stanowią "wód niezanieczyszczonych". Konstatację, że odprowadzane z kopalni wody są w istocie ściekami, organy oparły na udzielonym spółce pozwoleniu wodnoprawnym na odprowadzanie ścieków przemysłowych oraz ocenie jakości tych wód. W obu tych aspektach rozumowanie organów było błędne. Nie jest między stronami sporne – jakkolwiek wymaga zaznaczenia, że brak źródłowych dokumentów w aktach sprawy i brak ten powinien zostać uzupełniony – że decyzją Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z 26 lipca 2017 r., znak: OWŚ-VII.7322.23.2017, udzielono skarżącej spółce pozwolenia wodnoprawnego na "odwadnianie zakładu górniczego" i "wprowadzenie ścieków przemysłowych". Traktowanie tego pozwolenia wodnoprawnego jako przesłanki dla ustalenia, czy odprowadzane z kopalni wody to "ścieki", było jednak błędem. Sam bowiem fakt pozostawania w obrocie prawnym decyzji pozwalającej na odprowadzanie ścieków nie oznacza automatycznie, że istnieje podstawa do ustalenia opłaty za odprowadzanie ścieków. Dobitnie potwierdzają to przytaczane art. 270 ust. 8 i ust. 9 oraz art. 272 ust. 6 Prawa wodnego, które nie uzależniają wysokości opłaty od treści pozwolenia wodnoprawnego (na podstawie którego skarżąca spółka ma prawo działać w ramach określonych warunków granicznych, ale wcale nie musi ich przecież osiągnąć), lecz od rodzaju i ilości substancji zawartych w ściekach (ustaleń faktycznych co do parametrów odprowadzanych wód z odwodnienia). Kluczowym ustaleniem jest stopień oczyszczenia wód, który sprawia, że przestają one być oczyszczonymi ściekami, a stają się tożsame z wodami niezanieczyszczonymi ( por. cytowany wyrok NSA). Choć już w odwołaniu spółka podnosiła, że poziom ten jest przez nią osiągany, a wody kopalniane są czystsze od cieku wodnego, do którego są odprowadzane, to okoliczności tej organ w rzetelny sposób nie zweryfikował. Zamiast tego organ odwoławczy oparł się na domniemaniach, opisując proces wydobycia surowca z zaznaczeniem, że dochodzi przy tym do pylenia, dodatkowym zanieczyszczeniem niewystępującym pierwotnie będzie zawiesina ogólna z pyłów, a sprzęt mechaniczny może być źródłem węglowodorów ropopochodnych. Twierdzenia te jawią się jako ogólnikowe i hipotetyczne. Podobnie jest z argumentem o zaliczeniu wydobywania kopalin do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), bo przecież nie przekłada się to na faktyczną jakość odprowadzanych wód. Organ w żaden sposób nie odniósł się do pochodzącego od spółki kluczowego dowodu na okoliczność jakości odprowadzonych przez nią wód (wyników badań wody), którego analiza pozwoliłaby na stwierdzenie, czy w sprawie mamy do czynienia z odprowadzaniem ścieków i w konsekwencji czy istniały podstawy do nałożenia opłaty za tę usługę wodną. Sąd nie przesądza, czy wody z odwodnienia kopalni nie są "ściekami" w rozumieniu Prawa wodnego, albowiem wymaga to – dotychczas przez organ niepoczynionych – ustaleń faktycznych, do których czynienia Sąd nie jest powołany. Natomiast odniesienie się do zarzutu związanego z zasoleniem ścieków byłoby obecnie niecelowe i przedwczesne. Zgodnie z art. 16 pkt 73a P.w. ilekroć w ustawie jest mowa o zakładzie odprowadzającym ścieki o zwiększonym zasoleniu - rozumie się przez to zakład wprowadzający do śródlądowych wód powierzchniowych płynących ścieki przemysłowe o sumarycznym stężeniu chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l lub wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, zawierające chlorki i siarczany, niezależnie od sumy stężeń chlorków i siarczanów, jeżeli sumaryczna zawartość stężeń chlorków i siarczanów w odbiornikach tych ścieków lub wód, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, przekracza 1000 mg/l. W myśl art. 278 ust. 3 P.w. opłatę za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi ponosi się za sumę chlorków i siarczanów (Cl+SO4), zaś w art. 279 pkt 3 P.w. ustawodawca wprowadził zwolnienie z opłat za usługi wodne za wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Aby w ogóle rozważać możliwość zastosowania tego zwolnienia w pierwszej kolejności trzeba ustalić, że w sprawie mamy do czynienia ze ściekami. Jeżeli bowiem organ ustali, że oczyszczona woda nie stanowi ścieków, to omawiane zwolnienie w ogóle nie będzie miało zastosowania w sprawie. Skoro zatem powyższa kwestia musi zostać ustalona w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania, rozważania odnośnie zastosowania powyższego zwolnienia jest na obecnym etapie przedwczesne. Nie mniej jednak należy wytknąć organowi w tym zakresie następujące kwestie: Po pierwsze, nieuprawnione jest odnoszenie się do pozaustawowej definicji wody zasolonej, zawartej w bliżej nieokreślonym z resztą "Słowniku hydrogeologicznym", jako wody o stężeniu zawartości Cl co najmniej 1000 mg/dm3. Po drugie, organ przeprowadził następujące wnioskowanie: skoro spółka w operacie wodnoprawnym wskazała, że nie jest możliwe wystąpienie wód zasolonych, w których zawartość chlorków przekroczyłaby 1000mg/dm3 (a tylko takie zgodnie z ww. definicją słownikową stanowią wody zasolone), to nie może znaleźć zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 279 ust. 3 P.w. To dotyczy bowiem wyłącznie ścieków będących wodami zasolonymi. Skoro zatem nie mamy do czynienia z wodami zasolonymi, to cyt. przepis nie ma zastosowania. Organ w tym miejscu zapomniał jednak o dalszej części tego przepisu, który stanowi, że zwolnione z opłaty są ścieki, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów w tych wodach nie przekracza 500 mg/dm3. Wynika z tego jednoznacznie, że ustawodawca zwolnieniem objął wody zasolone o zawartości poniżej 500 mg/dm3. A contrario, gdyby rozumowanie organu – że cyt. zwolnienie dotyczy wyłącznie wód zasolonych, a te stanowią wody o zawartości minimalnej zawartości chlorków 1000 mg/dm3 – było poprawne, analizowana norma byłaby pusta. Wody zasolone w stopniu przekraczających poziom 500 mg/dm3 siłą rzeczy nie byłyby zwolnione z opłaty. Z kolei wody zasolone na niższym poziomie, nie korzystałyby ze zwolnienia z tego powodu, że nie stanowią wód zasolonych. Krytyczna ocena zaskarżonej decyzji nie oznacza, że cała argumentacja skargi jest trafna, bo – jak zaznaczono na wstępie – nie wszystkie argumenty skargi zasługiwały na uwzględnienie: - o zasadności ustalenia opłaty zmiennej za odprowadzanie wód kopalnianych nie decyduje ani treść pozwolenia wodnoprawnego, którym legitymuje się strona skarżąca, ani tym bardziej treść pozwolenia wodnoprawnego udzielonego innemu podmiotowi, choć oczywiście nie można tracić z pola widzenia tego, że strona skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na swój wniosek i nie kwestionowała jego treści, zwłaszcza w zakresie, w jakim zezwala ono na "wprowadzanie ścieków przemysłowych"; - nie sposób zarzucać odstąpienia od utrwalonej praktyki polegającej na nieustalaniu po wydaniu pozwolenia wodnoprawnego opłat zmiennych wobec skarżącej za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki do momentu wydania informacji za IV kwartał 2023 r., albowiem okoliczność, ze organy państwa wcześniej nie pobierały daniny publicznej nie rodzi roszczenia o dalsze zaniechanie poboru tej daniny. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zbada, z czym ma do czynienia: ze ściekami czy z niezanieczyszczoną wodą pochodzącą z odwodnienia zakładu górniczego; jeśli dojdzie do wniosku, że są to ścieki, to rozważy możliwość zastosowania zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego; gdyby zaś ponownie wydana decyzja z woli spółki miała zostać poddana kontroli sądowej, to organ uzupełni prowadzone przez siebie akta w taki sposób, aby zawierały pozwolenie wodnoprawne i operat wodnoprawny. Zaprezentowana powyżej argumentacja jest zbieżna z argumentacją zaprezentowaną we wcześniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 236/25, jako że odnośna sprawa miała w dużej mierze analogiczne uwarunkowania faktyczne i prawne. Ponieważ zaskarżoną decyzję wydano bez wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i przy błędnej wykładni art. 16 ust. 61 lit. e Prawa wodnego, to Sąd uchylił ją wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. (pkt I wyroku). W pkt II wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania, na które złożyły się: wpis stosunkowy od skargi w kwocie 126 zł (k. 49 – § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2021 r. poz. 535); wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej według stawki minimalnej w kwocie 900 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłata skarbowa za złożony dokument pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (k. 23 – art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z cz. IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz. U. z 2023 r. poz. 2111).