II SA/Kr 246/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Jacek Bursa Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia skargę oddala. Decyzją z dnia [...].07.2009 r. , (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , działając na podstawie art.105 § 1 w zw. z art. 28 kpa - po rozpatrzeniu wniosku A.P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954r., (znak: [...] ) w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi C. , stanowiącej w dacie przejęcia - własność P.K. umorzyło postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu podniesiono, że : 1. A.P. jako następczyni prawna P.K. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954 r., (znak: [...]) w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi C. stanowiącej w dacie przejęcia - własność jej matki P.K. 2. Zaskarżonemu orzeczeniu wnioskodawczyni zarzuciła rażące naruszenie prawa, a w szczególności: brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskich, stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.). Wskazała, iż brak w orzeczeniach wydanych na mocy dekretu z dnia 27 lipca 1949r. określenia numerów ewidencyjnych działek, obszarów i granic przejmowanych nieruchomości ziemskich stanowi rażące naruszenie art. 75 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, bowiem prowadziło ono do niewykonamości takiej decyzji i nie mogło być tytułem wykonawczyni skierowanym na odebranie nieruchomości. 3. Decyzją z dnia [...].01.2007r., Kolegium umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia, a decyzją z dnia [...].03.2007r., po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzje tę utrzymało w mocy. Ostateczna decyzja Kolegium została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 11.01.2008 r., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium podnosząc w uzasadnieniu, iż kwestia interesu prawnego A.P. , w ogóle nie była analizowana przez organy administracyjne, które zaniechały wyjaśnienia powiązań pomiędzy A.P. , a G.K. , pomimo, iż skarżąca wielokrotnie powoływała się na fakt, iż była jego córką. Ponadto Sąd zarzucił organom, iż nie podjęły się wyjaśnienia, czy G.K. w stosunku do którego zapadło orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. jeszcze żyje, ewentualnie kto jest jego następcą prawnym i kto miałby legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. . Zdaniem Sądu zaniechanie tych czynności doprowadziło do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż nie ustalono w sposób prawidłowy strony ( stron) postępowania. Powołując się na art. 105 § 1 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć braku sprawy administracyjnej, gdyż takowa jest, a jedynie organ niewłaściwie określił elementy konstytuujące ową sprawę, a to podmioty, które winny brać udział w sprawie. 4. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium szczegółowo przeanalizowało kwestię interesu prawnego wnioskodawczyni A.P. Ustalono, iż wnioskodawczyni A.P. jest córką G.K. , który aktualnie nie żyje. Kolegium, pismem z dnia 10.06.2008 r., zwróciło się do A.P. o przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po G.K. , w celu ustalenia kto jest jego następcą prawnym i kto miałby legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, jednakże w odpowiedzi na w/w pismo A.P. stwierdziła, że jej ojciec G.K. nie posiadał żadnej nieruchomości i nie miał spadkobierców, zaś wszystkie potrzebne dokumenty zostały przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. ( pismo A.P. z dnia 26.06.2008r). Nadto w kolejnych pismach wnioskodawczyni stwierdziła, iż domaga się stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia w części dotyczącej jej matki P.K. , a nie dotyczącej jej ojca G.K. , prosząc o sprostowanie tej sprawy (pismo A.P. z dnia 14.08.2008r., 15.09.2008r.). 5. Jak wynika z akt sprawy A.P. domaga się stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954r., znak: [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi C. , stanowiącej w dacie przejęcia -własność P.K. z M. Nadto, co również wynika wprost z treści pism wnioskodawczyni, nie życzy sobie ona ustalania kręgu spadkobierców po swoim ojcu G.K. , pomimo iż wie, że to właśnie on jest wymieniony w przedmiotowym orzeczeniu. 6. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954r., znak: [...] wymienia nazwiska osób, których grunty i budynki w gromadzie C. przejęto z dniem 25 września 1954 r. na rzecz Skarbu Państwa. W orzeczeniu tym nie zostało wymienione nazwisko P.K. z M. , pomimo iż wg. załączonego do akt sprawy Arkusza posiadłości gruntowej była ona właścicielką nieruchomości położonych we wsi C. Co prawda orzeczenie zawiera w swojej treści przed wymienieniem nazwisk osób, których nieruchomości zostały przejęte sformułowanie "w szczególności", które sugerowałoby, że lista osób w nim wymienionych nie była listą zamkniętą, jednakże z drugiej strony organ wydający to orzeczenie enumeratywnie wymienił nazwiska osób, których nieruchomości zostały przejęte, przypisując im poszczególne numery porządkowe. Należy również wskazać, iż powyższe orzeczenie uzupełnione zostało orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [....] grudnia 1956r. znak: [...] , które na podstawie przeprowadzonych aktualizacji gospodarstw przejętych na Skarb Państwa osób przesiedlonych na Ziemie Zachodnie, przejęło we wsi C. zagrody osób w nim wymienionych ale i w tym orzeczeniu wśród osób wyszczególnionych P.K. również nie została ujęta. 7. Stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są strony postępowania zakończonego weryfikowaną w tym trybie decyzją administracyjną bądź następcy prawni tych osób. Zatem koniecznym dla ustalenia kręgu stron niniejszego postępowania jest przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po byłym właścicielu oraz jeżeli którykolwiek ze spadkobierców byłego właściciela zmarł, to postanowienia spadkowego po tymże zmarłym spadkobiercy. A.P. , pomimo wezwania nie przedłożyła postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po swoim ojcu G.K, , a nadto stwierdziła, iż nie domaga się stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia w części dot. jej ojca, zatem nie wykazała, że ma interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia w części, którą da się z tego orzeczenia wyodrębnić. Domagała się natomiast stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1956r. znak: [...] , w części która nie została w nim ujęta, bowiem jej matka P.K. nie została w tymże orzeczeniu wymieniona. 8. Brak interesu prawnego osoby składającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji powoduje niedopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie, przy czym w sytuacji, gdy już z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że podmiot wnoszący żądanie nie ma interesu prawnego, winna nastąpić odmowa stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. Natomiast gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., l OSK 725/05, Lex nr 209119). Wniosek A.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został uwzględniony zgodnie z intencja skarżącej i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , decyzja z dnia [...].11.2009 r. (znak: [...] ) utrzymało w mocy swoja decyzję z dnia [...] lipca 2009r. W uzasadnieniu podtrzymano ustalenia i wnioski zawarte w decyzji z dnia [...].11.2009 r. Podkreślono, że skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1956 r., w części która nie została w nim ujęta, bowiem jej matka P.K. nie została w tymże orzeczeniu wymieniona. Przedmiotowe orzeczenie nie mogło wywrzeć skutku w postaci przejęcia na własność Państwa nieruchomości, które nie były w tym orzeczeniu ujęte. Jeżeli natomiast zostały na jego podstawie dokonane zmiany w stosunku do nieruchomości stanowiących własność obecnych wnioskodawców, to zmiany te nie mogą być unieważnione w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 156 i nast. kpa. Tutejszy organ nie może stwierdzić nieważności decyzji w części, której się nie da z tej decyzji wyodrębnić tj. w części rozstrzygnięcia, którego skarżona decyzja faktycznie nie zawiera. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła A.P. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasadzenie kosztów. W uzasadnieniu podniosła, że: - w trakcie postępowania przed SKO wykazała iż jej ojciec G.K. nie posiadał żadnych nieruchomości we wsi C. w dniu wydania przedmiotowego orzeczenia i został omyłkowo wymieniony w orzeczeniu jako właściciel nieruchomości. - nieruchomość położona w gromadzie C. , na mocy dekretu przyznania spadku z dnia [...] 1933 roku po A. z K.M. , oraz na mocy dekretu przyznania spadku z dnia [...] 1935 roku po J.M. - stanowiła wyłączną własność spadkodawczyni skarżącej, P.K. od chwili ustanowienia aż do czasu wydania zaskarżonego orzeczenia. Przedmiotowa nieruchomość ponadto należała do jej majątku osobistego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Trzeba też wskazać, że zgodnie z art. 134 p.o.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Na wniosek skarżącej wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1954r, (znak: [...] ) w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi C. , stanowiącej w dacie przejęcia - własność P.K. Obowiązkiem więc organów było ustalenie, czy akt którego wnioskodawczyni domaga się stwierdzenia nieważności istnieje w obrocie, bowiem jego istnienie decyduje o przedmiocie sprawy. Cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, wskazuje, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1954r., dotyczyło przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących własność G.K. a nie P.K. Być może orzeczenie zawiera błąd - ale w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organy nie są uprawnione do badania treści orzeczenia i ewentualne jego prostowanie, czy też domniemywanie jego treści wbrew temu co wprost z niej wynika. Z orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1954r., (znak: [...] ) wynika, że przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość ziemską położoną we wsi C. , stanowiącej w dacie przejęcia własność G.K. . Przedmiotowym orzeczeniem nie przejęto na własność Skarbu Państwa majątku P.K. W tej sytuacji oczywiście trafne jest stanowisko Kolegium, że nie ma przedmiotu postępowania bowiem przedmiotowe orzeczenie nie wywłaszczało majątku P.K. W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.o.ps.a należało orzec jak w sentencji.