II SA/Kr 246/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 29 listopada 2017r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy ogrodzenia p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W dniu 19 marca 2018r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...]INB z dnia 29.11.2017r. Skarżący wskazuje, iż domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, trudną sytuację materialną i bytową, [...], liczne schorzenia. W chwili obecnej pozostaje na utrzymaniu żony, gdyż ZUS jest w trakcie ustalania dla skarżącego stosownej renty. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, iż S. K. jest osobą ze stwierdzoną lekarskim zaświadczeniem [...]. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką . Miesięczny dochód rodziny wynosi 1.550 zł i stanowi go wynagrodzenie małżonki w wysokości 1.550 zł. Sam skarżący aktualnie nie posiada dochodu, oczekuje na rentę z ZUS. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o pow. 153 m2 , nie ocieplony, wymagający remontu o wartości ok. 300 000 zł, nieruchomość rolna wielkości 0,86 ha przeliczeniowego nie przynosząca żadnych dochodów, nie wykorzystywana do produkcji rolnej. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5 tys. zł. Jego miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: energia elektryczna 150 zł, śmieci 52 zł, rata kredytu hipotecznego 300 zł, kanalizacja 170 zł, gaz 107 zł, węgiel i drzewo na zimę 250 zł. Łączna kwota wydatków to suma 1029 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić pełnych należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość stałych, pewnych dochodów rodziny w wysokości 1550 zł w przeliczeniu na dwie osoby - w odniesieniu do zwyczajowo przyjętych, podstawowych i udokumentowanych wydatków na utrzymanie w kwocie łącznej 1029 zł , braku oszczędności i cennych ruchomości, braku własnego dochodu skarżącego, całkowitej jego [...], obciążenia kredytowego, wysokości należnego wpisu sądowego ( 500 zł ) - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego - uiszczenie wymaganych kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych danych i oświadczeń, biorąc pod uwagę specyficzną sytuację rodzinną - do takich osób należy. Wnioskodawca uwiarygodnił, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Skarżący jest osobą schorowaną z orzeczoną [...]. Źródłem jego utrzymania jest niewielkie świadczenie z tytułu wynagrodzenia małżonki, w całości przeznaczane na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania i leczenia. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że opłacenie we własnym zakresie kosztów sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku dla rodziny. Podsumowując należy uznać, iż w aktualnej sytuacji finansowej, zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości należy uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).