II SA/Kr 2472/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie AWSA Wojciech Jakimowicz (spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 czerwca 2002 r., sygn. akt: Kol. Odw. [...] po rozpatrzeniu odwołania T. K. od decyzji Kierownika Filii Nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] z dnia [...] 2002r. odmawiającej przyznania zasiłku celowego na żywność, odzież, obuwie oraz wydatki mieszkaniowe, działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U z 1998 r., Nr 64 poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji odmówił udzielenia T. K. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, odzież, obuwie oraz wydatki mieszkaniowe. Uzasadniając swoją decyzję Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdził, że skarżący nie posiada ograniczeń w podjęciu zatrudnienia oraz nie przedstawia żadnych dowodów na potwierdzenie poszukiwania pracy. Nie posiada karty aktywności zawodowej, która wskazywałaby na aktywne poszukiwanie zatrudnienia, nie podejmuje również żadnych uzgodnień z tym związanych, nie korzysta z ofert giełdy pracy. W okresie ostatnich 10 lat skarżący nie podjął żadnych starań w celu zdobycia zawodu i podniesienia swoich kwalifikacji, co prowadziłoby do zadbania o środki utrzymania na przyszłość, nie przedstawił też żadnego dowodu świadczącego o aktywnym poszukiwaniu pracy. Na przestrzeni lat utrzymywał się wyłącznie ze środków pomocy społecznej oraz regularnej pomocy matki. Matka również w całości pokrywa opłaty mieszkaniowe. Od 10 lat podczas korzystania z pomocy społecznej był wielokrotnie informowany przez pracownika socjalnego o zasadach przyznawania świadczeń. Okoliczność ta nabiera szczególnego znaczenia w kontekście wyznaczonego w ramach obowiązującej procedury zakresu współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym, ponieważ w myśl art. 6 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej stanowić może podstawę odmowy przyznania świadczenia. Ośrodek powołał się też na to, że z racji niewielkich środków finansowych zmuszony jest w pierwszej kolejności zabezpieczać potrzeby osób niepełnosprawnych, rodzin wielodzietnych i wszystkich tych, którzy z powodu swojego kalectwa i stanu zdrowia nie są w stanie zapewnić środków na utrzymanie rodziny. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołał się T.K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Podniesiono, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tj. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej, ponieważ zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna ma na celu umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Okoliczność, że skarżący od 10 lat korzysta wyłącznie z pomocy społecznej przy jednoczesnym braku z jego strony jakichkolwiek starań o zapewnienie środków utrzymania, w szczególności nie podjął żadnych starań w celu zdobycia zawodu i podniesienia swoich kwalifikacji (nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o aktywnym poszukiwaniu pracy, nie posiada karty aktywności zawodowej, nie korzysta z ofert giełdy pracy) upoważnia do odmowy przyznania zasiłku celowego. Wskazano, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła utrzymania, zwłaszcza jeśli idzie o osoby, które mają wszelkie warunki po temu, aby podjąć pracę (wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 lutego 1999 r., sygn. akt l SA 1708/98, Lex nr 45757). Dlatego skarżący, który jest człowiekiem młodym, zdrowym powinien zainteresować się podjęciem pracy, gdyż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w ciągu ostatnich 10 lat nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o aktywnym poszukiwaniu pracy, pozostając wyłącznie na utrzymaniu swej matki oraz opieki społecznej. Kolegium podkreśliło, że istotą pomocy społecznej oprócz zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawców jest także doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia się osoby korzystającej z pomocy. Dlatego osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej w myśl art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jeśli więc wnioskujący o świadczenia z pomocy społecznej nie chce korzystać z ofert giełdy pracy, a ponadto nie podejmuje żadnych czynności w celu poprawy swojej sytuacji finansowej i materialnej, to jego działanie uzasadnia odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej w oparciu o orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym prawo do świadczeń z pomocy społecznej uwarunkowane jest wykazaniem się własną aktywnością w zakresie zaspokajania swych potrzeb życiowych (wyrok NSA z dnia 3 października 1996 r, sygn. akt n SA/Łd 461/96, publ.: Pr. Pracy 1997/11/41). Osoba korzystająca z pomocy społecznej ma zatem obowiązek wykorzystania wszystkich swoich środków, możliwości i uprawnień w celu zadbania o zapewnienie własnego utrzymania, bowiem istotą pomocy społecznej, oprócz zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawców jest także doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia się osoby korzystającej z pomocy. Kolegium dodało, że decyzja organu drugiej instancji nie stoi na przeszkodzie, aby strona starała się ponownie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, które mogą zostać przyznane w uzasadnionych przypadkach. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2002 r., sygn. akt[...] T. K. podniósł, że organ odwoławczy nie uwzględnił rzeczywistej sytuacji rodzinnej skarżącego, zwłaszcza konieczności sprawowania przez skarżącego opieki nad jego matką. Wskazał również, że przeciwko Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej toczy się w prokuraturze postępowanie o nadużycie władzy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi T. K. – podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U: nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia, przy czym -zgodnie z art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425). W niniejszej sprawie ze skargi T. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie nadesłało akt sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Na skutek kilkakrotnego wezwania organu odwoławczego przez sąd o nadesłane całości akt postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedłożyło w dniu [...] 2006 r. akta sprawy. Przekazane akta obejmują oryginały akt administracyjnych w sprawach zakończonych decyzjami administracyjnymi, na które skargi zostały rozstrzygnięte wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt: II SA/Kr 913/02 oraz kserokopie części akt administracyjnych w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Oznacza to, że dokumentacja przekazana przez organ odwoławczy pismem z dnia [...] 2006 r. stanowi "akta sprawy" w rozumieniu art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadesłane kserokopie akt administracyjnych nie pozwalają na zweryfikowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji, a także poprawności postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie tej decyzji. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że nadesłane kserokopie akt nie stanowią kompletnej dokumentacji w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Akta te nie obejmują zwrotnego poświadczenia odbioru przez T. K. zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia zweryfikowanie zachowania terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego, a tym samym zbadanie dopuszczalności i zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu 26 czerwca 2002 r., a skarga T.K. została wniesiona przez skarżącego osobiście w dniu [...] 2002 r. Skarżący nie może jednak ponosić negatywnych konsekwencji z powodu uchybień organu administracji w zakresie obowiązku przedłożenia kompletnych akt administracyjnych, stąd też powstałe wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść skarżącego i przyjąć dopuszczalność złożonej przez niego skargi. Ponadto nadesłane kserokopie akt administracyjnych nie zawierają poświadczenia przez organ odwoławczy ich zgodności z oryginałami. Należy zatem stwierdzić, że w istocie brakuje dokumentacji pozwalającej na zweryfikowanie zasadności zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji uzasadnione jest twierdzenie, iż organ rozstrzygnął indywidualną sprawę administracyjną w oparciu o kserokopię decyzji organu pierwszej instancji, kserokopię odwołania i kserokopię aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] 2002 r., a zatem naruszył przepisy postępowania administracyjnego w" sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydał decyzję z naruszeniem art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, i art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tym stanie rzeczy mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2002 r., sygn. akt: [...]