II SA/Kr 248/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 grudnia 2008 r., Nr: [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 grudnia 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został złożony na urzędowym formularzu, wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za pismem z dnia 26 lutego 2009 roku przesłał skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie L. D. uzupełnił brak przesyłając urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną B. Z. oraz trojgiem dzieci: [...]-letnią P., [...]-letnią S. i [...]-letnim A.. Ich miesięczny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego wynosi około 1.000 zł. Żona skarżącego nie pracuje. W skład majątku skarżącego wchodzi drewniany 60-letni dom o powierzchni 100 m² oraz działki położone w L. o łącznej powierzchni około 2,30 ha stanowiące nieużytki. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy L. D. podniósł, iż jego obecna sytuacja majątkowa nie pozwala nawet na częściowe pokrycie kosztów sądowych. Na dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa skarżący płaci alimenty w wysokości 300 zł miesięcznie. Jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza. Jest ona jednak związana z warunkami atmosferycznymi i pory roku. Obecnie uzyskiwany dochód nie pozwala na godziwe utrzymanie rodziny, a tym bardziej na pokrycie kosztów sądowych. Od stycznia bieżącego roku skarżący zalega z opłatami na KRUS, energię elektryczną i telefon. Wysokość zadłużenia na Fundusz Alimentacyjny wynosi około 40 tys. zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przesłał kserokopie następujących dokumentów: nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i podatku od nieruchomości, decyzję w sprawie podatku rolnego za rok 2009, fakturę dotyczącą płatności za internet, odcinki płatności zaległej oraz bieżącej składki do KRUS, zaświadczenie ZUS o egzekucji należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wyciąg z rachunku bankowego, dwie decyzje Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przyznaniu pomocy społecznej w formie opłacenia kosztów dożywiania dzieci skarżącego oraz zasiłków rodzinnych na dzieci, odcinki opłat za energię elektryczną oraz kosztów egzekucji komorniczej. W dniu 14 maja 2009 roku wpłynęły do tut Sądu następujące dokumenty: zaświadczenie Urzędu Gminy w B. o stanie posiadania oraz rocznej dochodowości gospodarstwa rolnego skarżącego, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o wysokości przychodu osiągniętego przez skarżącego w roku 2008, fakturę za dostęp do Internetu, zestawienie transakcji bankowych w [...]. Skarżący oświadczył, że nie pobiera dopłat unijnych do gruntów. Ma zaciągniętą pożyczkę w [...]. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Jedynym źródłem dochodu jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, z której dochody skarżący określa na kwotę około 1.000 zł miesięcznie. Z załączonego zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wynika, że z działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej skarżący w roku podatkowym 2008 osiągnął przychód [...] zł. Biorąc pod uwagę, że uzyskiwane dochody przypadają na sześcioosobową rodzinę, a dodatkowo skarżący zobowiązany jest do opłacania alimentów na dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa – należy uznać, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Posiada zadłużenie z tytułu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego, którego wysokość w dniu 28 sierpnia 2008 roku wynosiła [...] zł. Zadłużenie to skarżący reguluje za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego egzekucję zasądzonych alimentów. Rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłków rodzinnych oraz opłacenia kosztów dożywiania dzieci. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że skarżący nie należy do osób majętnych i nie jest on w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).