II SA/Kr 249/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 grudnia 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części; I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L.C. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J.C. Ich miesięczny dochód wynosi 4.859,90 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w wysokości[...] zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 98 m². Skarżący nie posiada oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że liczy 75 lat i jest emerytem. Cierpi na niedokrwienie serca, od wielu lat jest leczony na białaczkę limfatyczną. Przeszedł chemioterapię, transfuzję krwi, leczenie sterydami. Kontroluje krew co 3 miesiące w Szpitalu Specjalistycznym im. [...]. Żona skarżącego jest chora od 1998 roku na Alzheimera. Posiada orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji i konieczność stałej opieki w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Córka wnioskodawcy mieszka na piętrze, ale w nocy śpi na parterze i opiekuje się chorą. Ze względu na konieczność diety córka nie pozostaje wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Miesięczne wydatki skarżącego wynoszą łącznie 3.846 zł i składają się na nie: gaz 1.060 zł, lekarstwa oraz sprzęt rehabilitacyjny i sanitarny 1.400 zł, energia elektryczna, telewizja, abonament RTV 300 zł, woda, śmieci, kominiarz, podatki od nieruchomości, prasa 586 zł, drobne remonty, malowanie, konserwacja 500 zł. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że dom, w którym zamieszkuje jest oficyną z 1908 roku. Posiada dwa samodzielne mieszkania na parterze i piętrze, połączone wspólną klatką schodową. Każde mieszkanie posiada osobne ubikacje, zasilanie prądu elektrycznego z innej fazy i licznik. Ogrzewanie centralne gazowe jest dla całego domu. Córka skarżącego mieszka w mieszkaniu na piętrze od roku 1981 i gospodarzy samodzielnie. Pracuje na cały etat. Od roku podniesienie żony z łóżka jest problemem, stąd konieczność pomocy córki nad chorą. Wszystkie oszczędności, jakie skarżący posiadał zostały wydane na wymianę pieca centralnego ogrzewania z węglowego na gazowy w 2011 roku. Na swoje leki skarżący wydaje miesięcznie 150 zł. Wyżywienie kosztuje małżonków C. 1.200 zł miesięcznie, zakup środków czystości 100 zł, woda lecznicza Jan 51 zł, naprawa sprzętu gospodarstwa domowego 270 zł, podatek od nieruchomości 220 zł, ubrania i bielizna 200 zł, drobne remonty i konserwacja 200 zł. Do wniosku skarżący załączył kopie następujących dokumentów: karty informacyjnej leczenia szpitalnego skarżącego z dnia 11 maja 2010 roku, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 30 listopada 2005 roku o trwałej niezdolności żony skarżącego do samodzielnej egzystencji, przekazów pocztowych – potwierdzeń wypłaty świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony za miesiąc styczeń 2013 roku, faktury z dnia 30 września 2011 roku za zakup materiałów do remontu (wymiana pieca), trzech odcinków wpłaty kwoty 72,36 zł na rzecz MPO K, , faktury z dnia 11 lutego 2013 roku za wodę i odprowadzenie ścieków opiewającej na kwotę 173,52 zł wraz z potwierdzeniem wpłaty, siedmiu odcinków płatności za energię elektryczną (jeden na kwotę 132, 14 zł, pozostałe na kwoty 186,74 zł), faktury za gaz z dnia 23 października 2012 roku za styczeń 2013 roku na kwotę 916,60 zł, faktury z dnia 3 marca 2013 roku za usługi telekomunikacyjne za marzec 2013 roku na kwotę 36,97 zł, dwóch odcinków wpłaty kwoty 54 zł na rzecz [...] Sp. z o.o. w W. , faktury z dnia 20 grudnia 2012 roku za leki opiewającej na kwotę 634,90 zł oraz faktury z dnia 27 lutego 2013 roku za pieluchomajtki opiewającej na kwotę 532,80 zł (udział własny 343,80 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. , poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypowania stron w kosztach postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych. Skarżący L.C. jest schorowanym emerytem, od 1998 roku pozostającym w leczeniu białaczki limfatycznej. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym żona skarżącego jest również osobą schorowaną, od 1998 roku cierpiącą na chorobę Alzheimera. Żona jest osobą całkowicie trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Stan jej zdrowia wymaga stałej opieki innych osób w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczności te wpływają na znaczne obciążenie domowego budżetu wydatkami na lekarstwa i medykamenty. W miesiącu na ten cel skarżący przeznacza kwotę 1.128,70 zł (leki skarżącego 150 zł, leki stałe żony 634,90 zł, pieluchomajtki 343,80 zł). Ponadto udokumentowane wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny stanowią kwotę 1.440,19 zł (prąd, gaz, wywóz śmieci, woda i ścieki, telefon, telewizja). Skarżący oświadczył, że miesięczne wydatki rodziny na wyżywienie wynoszą 1.200 zł, zakup wody Jan 51 zł, zakup środków czystości 100 zł, ubranie 200 zł, podatek od nieruchomości 220 zł (suma tych wydatków to kwota 1.771 zł). Łączne wydatki związane z leczeniem i utrzymaniem stanowią zatem sumę 4.339,89 zł, co oznacza, że z miesięcznych dochodów skarżącego i jego małżonki pozostaje kwota 520,01 zł. Skarżący nie dysponuje przy tym żadnymi oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć celem pokrycia kosztów sądowych. Wysokość kosztów sądowych na niniejszym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221 poz. 2193). Nadmienić należy, iż oprócz niniejszej sprawy, skarżący zainicjował jeszcze jedno postępowanie sądowe przed tutejszym Sądem, zatem ciąży na nim obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w dwóch sprawach na łączną kwotę 1.000 zł. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i małżonki. Zasadnym jest zatem zwolnienie go od kosztów sądowych w połowie. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony z następujących powodów. Skarżący wraz z małżonką dysponują stałymi źródłami dochodu. Łączna wysokość tych dochodów wynosi 4.859,90 zł. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy także zauważyć, iż skarżący jest właścicielem majątku w postaci domu o powierzchni 98 m². Istotne jest bowiem, że posiadana nieruchomość może służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z dnia 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Na marginesie należy także zauważyć, że deklarowanych przez skarżącego wydatków na naprawy sprzętu gospodarstwa domowego w wysokości 270 zł oraz drobne remonty i konserwację w wysokości 200 zł nie można uznać jako niezbędnych, albowiem nie służą one zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. W analizowanej sytuacji majątkowej L.C. zwolnienie go od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia 1/2 części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżącego na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.