II SA/Kr 2497/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie AWSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2005 r sprawy ze skargi S. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 września 2003 r Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Uzasadnienie. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...].2002r., sygn. akt: [...] uchylono decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, którą odmówiono S.M. rozpoznania choroby zawodowej słuchu. W wyroku tym Sąd zobowiązał organ administracji do uzupełnienia materiału dowodowego o dowody w postaci wyników badań lekarskich jednoznacznie ustalające przyczyny niedosłuchu, przy jednoczesnym zażądaniu od zespołów badających pełniejszego uzasadnienia formułowanych wniosków. Ponadto wyraził pogląd, iż brak jest podstaw prawnych do tego, by z pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu ze względu na stopień uszkodzenia słuchu, takiego ograniczenia omawianej choroby nie przewidują bowiem przepisy prawa materialnego. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania uzupełniającego i uzyskaniu uzupełniającej opinii lekarskiej IMP, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...].2003r. nr [...] ponownie orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej słuchu. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji dodatkowo uzupełnił postępowanie wyjaśniające o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia OMP, a następnie wydał decyzję z dnia [...].2003r., nr [...]., którą utrzymał w mocy negatywną decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się na art. 138 §1 pkt 1 KPA w związku z art. 5 punkt 4a Ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998r., nr 90, poz. 575 z późn. zmianami) oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu zaś wskazano, że S. M. pracowała w latach 1980-84, 1992-95, 1995-96 w "A" jako sprzątająca m.in. hale produkcyjne. Pomiary środowiskowe przeprowadzone w latach 1993-98 na halach produkcyjnych wykazały przekroczenie najwyższego dopuszczalnego natężenia hałasu na większości stanowisk. Stąd organ przyjął, że sprzątając hale produkcyjne S. M. była narażona na ponadnormatywny hałas. Na postawie wykonanych badań Ośrodek Medycyny Pracy, a następnie Instytut Medycyny Pracy wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej słuchu. W oparciu o te orzeczenia lekarskie Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.M. podniosła, że sprzątała głównie hale produkcyjne, a magazyny i szatnie jedynie sporadycznie. Zarzuciła też prawidłowość oświadczeń zakładowego BHP-owca, który rozpoczął pracę dopiero po jej odejściu z zakładu. Nie zgadza się też z orzeczeniem lekarskim, ponieważ nigdy nie leczyła się laryngologicznie i nie miała kłopotów ze słuchem, a ubytku słuchu doznała dopiero podczas pracy na hali produkcyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że w myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Skoro zaś żadna z placówek służby zdrowia orzekających w przedmiotowej sprawie nie rozpoznała u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych albowiem rozpoznany u skarżącej ubytek słuchu nie został spowodowany hałasem, organ jest tym związany i nie mógł stwierdzić istnienia choroby zawodowej, pomimo że przyjął narażenie na hałas. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2003r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W niniejszej sprawie bezsporną jest okoliczność istnienia w środowisku pracy skarżącej czynników szkodliwych narażających na powstanie choroby zawodowej, tj. ponadnormatywnego hałasu w trakcie wykonywania przez skarżącą czynności zawodowych na hali produkcyjnej. Przeprowadzone natomiast u skarżącej dwukrotnie badania lekarskie wykazały, że charakter stwierdzanego schorzenia słuchu wskazuje na inne niż hałas przyczyny istniejącego niedosłuchu. W uzupełnieniu uzasadnienia orzeczenia lekarskiego z dnia [...].2003r. Ośrodek Medycyny Pracy wyjaśnił, dlaczego rozpoznane u skarżącej schorzenie słuchu nie ma charakteru zawodowego. Wyjaśnił mianowicie, ze hałas powoduje obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego, symetryczny dla obu uszu, odzwierciedlający się w wykresie audiometrycznym charakterystyczną krzywą. Tymczasem badania S. M. z 1995r., 1998r., jak i 1999r. zawierające wykresy audiometryczne nie są charakterystyczne dla uszkodzenia ślimaka, a co za tym idzie dla zawodowego uszkodzenia słuchu. O pozazawodowej etiologio schorzenia świadczy też znaczna asymetria niedosłuchu. Analogiczną argumentację zawiera też poszerzone uzasadnienie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy (pismo z dnia [...].2003r.). Wskazano w nim bardzo szczegółowo przyczyny, z powodu których charakter stwierdzonego u skarżącej niedosłuchu świadczy o jego pozazawodowym pochodzeniu. Wskazano mianowicie na znaczną asymetrię i inny niż odbiorczy charakter niedosłuchu. Orzekające zatem w niniejszej sprawie zespoły lekarskie stwierdziły, że cechy rozpoznanego u S. M.wykluczają jego zawodowe przyczyny. Co więcej, biegli z IMP podnieśli, że schorzenie to wskazuje na inne niż zawodowe jego przyczyny, stwierdzane bowiem u skarżącej w badaniu otoskopowym zmiany w obrębie błon bębenkowych przemawiają za przebyciem stanów zapalnych, które mogą tłumaczyć istniejące upośledzenie słuchu. Jednocześnie podniesiono, że takie zmiany mogą przebiegać bez wyraźnych objawów klinicznych. Tak więc zarówno Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy po przeprowadzonych badaniach zgodnie i jednoznacznie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej słuchu, bardzo szczegółowo uzasadniając dlaczego rozpoznane u pacjentki schorzenie nie jest chorobą zawodową w rozumieniu przepisów. Orzeczenia te są wzajemnie spójne, jasne i wyczerpujące. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając uznania rozpoznanego u skarżącej schorzenia za chorobę zawodową, prawidłowo uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku u skarżącej choroby zawodowej. Nie każde bowiem stwierdzone u pacjenta schorzenie jest chorobą zawodową, przepisy wymagają dodatkowo, by było ono spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Tymczasem w niniejszej sprawie charakter stwierdzonych u skarżącej zmian w narządzie słuchu wskazuje na inną niż hałas etiologię schorzenia słuchu. Należy zatem przyjąć, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym. W ocenie Sądu także przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Wydane w niniejszej sprawie opinie biegłych są jednoznaczne i wzajemnie spójne, nie budząc wątpliwości. Dlatego też uznać należy, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzje oparte zostały na opiniach lekarskich zawierających przekonywujące uzasadnienie. Za pozbawiony znaczenia prawnego uznać też należy zarzut skargi precyzujący, że skarżąca sprzątała głównie hale produkcyjne, a magazyny i szatnie jedynie sporadycznie. Bezspornym bowiem w niniejszej sprawie był przyjęty rzez organ fakt istnienia wieloletniego narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia tj. hałas. Uznać zatem należy, że brak dokładnego ustalenia przez organ przez jaką część czasu pracy skarżąca sprzątała halę produkcyjną, a przez jaką część inne pomieszczenia wykorzystywała nie ma znaczenia w sprawie, albowiem organ administracyjny przyjął istnienie w środowisku pracy skarżącej narażenia na hałas ponadnormatywny. Z tego samego powodu pozbawione znaczenia prawnego są też zarzuty dotyczące prawidłowość oświadczeń zakładowego BHP-owca, który rozpoczął pracę dopiero po jej odejściu z zakładu, skoro organ nie kwestionuje istnienia nadmiernego hałasu i przyjął jego istnienie. Dla wyniku przedmiotowej sprawy nie ma też znaczenia podniesiony w skardze argument, że skarżąca nigdy nie leczyła się laryngologicznie i nie miała kłopotów ze słuchem. Jak wynika z orzeczeń lekarskich zmiany w obrębie błon bębenkowych świadczą o przebytych stanach zapalnych uszu, ale mogły one powstać bez wyraźnych objawów klinicznych, a wiec skarżąca mogła nie mieć świadomości ich istnienia. Na marginesie jedynie należy wskazać, że uzasadnienie orzeczenia IMP w części, w której powołuje się na argument dotyczący wielkości ubytku słuchu (mniej niż 30 dB), jest niezgodny z prawem materialnym, tj. przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. Takiego ograniczenia schorzenia słuchu nie przewidywały bowiem obowiązujące w chwili orzekania przepisy. Trzeba jednak równocześnie z całą mocą podkreślić, że to naruszenie prawa materialnego nie miało wpływy na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem wskazany argument 30 dB był jedynie argumentem dodatkowym. Posłużenie się nim w żaden sposób nie wpływa na prawidłowość dalszej argumentacji dotyczącej niesymetryczności i niecharakterystycznego wykresu audiometrycznego, a zatem pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W pełni wykonane zostały wskazówki sądu zawarte w poprzednim wyroku. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.