II SA/Kr 251/17

WyrokWSA w Krakowie2017-05-19

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Beata Łomnicka, Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, dopuszczający jedynie szamba bezodpływowe, jest zgodny z przepisami prawa, w szczególności z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność § 18 pkt 6 zaskarżonej uchwały, uznając, że zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków jest niezgodny z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. Przepisy te dopuszczają stosowanie przydomowych oczyszczalni ścieków jako alternatywy dla przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, zwłaszcza na terenach, gdzie budowa takiej sieci jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Rada Miejska przekroczyła swoje kompetencje, ograniczając prawo własności w sposób nieproporcjonalny i nieuzasadniony interesem publicznym.
Stan faktyczny
Skarżąca A. A. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zakazywała budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, dopuszczając jedynie szamba bezodpływowe. Skarżąca podniosła, że uchwała narusza jej prawo własności, przekracza delegację ustawową i jest niezgodna z przepisami prawa materialnego. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 18 pkt 6 zaskarżonej uchwały i zasądził od Rady Miejskiej w Wieliczce na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: st.sek.sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. A. na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 27 października 2016 r. nr XXVI/314/2016 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Wieliczka - obszar "C’’ I. stwierdza nieważność § 18 pkt 6 zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Rady Miejskiej w Wieliczce na rzecz skarżącej A. A. kwotę 300,00 zł ( trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. A. złożyła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce nr XXVI/314/2016 dnia 27 października 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Wieliczka – obszar "C" w części zakazującej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków - § 18 pkt 6 o treści: "zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków; dopuszcza się lokalizację szamb bezodpływowych", wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w tej części zabraniającej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków oraz zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny przez: - naruszenie prawa własności, - przekroczenie przez Radę Miejską w Wieliczce delegacji ustawowej w zakresie rozstrzygania spraw dotyczących wykonywania prawa własności nieruchomości, określonego w art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (tekst jednolity: Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717), - niezgodność z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 250), - niezgodność z unormowaniami zawartymi w § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), - naruszenie zasady techniki prawodawczej ustalonej w § 118 w zw. z § 143 Zasad techniki prawodawczej stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz. 908). Skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to skarżąca złożyła w biurze Rady Miejskiej w Wieliczce dnia 13 grudnia 2016 r. i nie otrzymała na nie odpowiedzi. W związku z tym skierowała skargę do WSA w Krakowie, zachowując termin określony przepisami art. 53 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 27 października 2016 r. Rada Miejska w Wieliczce podjęła uchwałę nr XXVI/314/2016 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Wieliczka – obszar "C", której zapisy naruszają jej interes prawny, uniemożliwiając A. A., współwłaścicielce (wraz z mężem J. A.) działki budowlanej nr [...] w Koźmicach Małych, znajdującej się na obszarze objętym planem miejscowym ustalonym w zaskarżonej uchwale, budowy przydomowej oczyszczalni ścieków i przyłączenia do niej znajdującej się na działce domu jednorodzinnego. Wprowadzany przez uchwałę zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków bezpośrednio oddziałuje w sferę wykonywania prawa własności nieruchomości skarżącej, bowiem ogranicza jej prawo własności i możliwość inwestowania na działce budowlanej. Zdaniem skarżącej rozbudowane analizy prawne w uzasadnieniach wyroków WSA, na które się powołuje jednoznacznie wykazują, że miejscowe organy władzy, zakazując właścicielom działek budowlanych budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach nieobjętych kanalizacją komunalną lub nakazując właścicielom istniejących przydomowych oczyszczalni (spełniających normy oczyszczania regulowane odrębnymi przepisami) podłączanie nieruchomości do zbiorczej sieci kanalizacyjnej, przekraczają swoje kompetencje i naruszają szereg przepisów – por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 865/15; z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 828/11; z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1022/16, WSA w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 49/10; WSA w Kielcach z dnia 29 października 2008 r., sygn.. akt II SA/Ke 440/08; WSA w Łodzi z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 75/12, WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2012r. sygn. akt II SA/Wr 48/12, WSA w Gliwicach z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/GI 209/10; z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/GI 352/14; WSA w Olsztynie z dnia 3 listopada 2015, sygn. akt II SA/Ol 953/15. Por. także zawierające analizę prawną rozstrzygnięcia Wojewody Śląskiego nr IFIII.4131.50.2014 oraz IFIII.4131.1.85.2016, w których Wojewoda stwierdza nieważność uchwał w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie zakazu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Należąca do skarżącej działka nr [...] w Koźmicach Małych i stojący na niej dom jednorodzinny znajduje się poza obszarem aglomeracji (definiowanej zgodnie z uchwałą nr XXIX/415/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 października 2016 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Kraków) i poza aktualnym zasięgiem zbiorczego systemu odprowadzania ścieków. Według skarżącej w Urzędzie Miasta poinformowano ją, że nie ma planów inwestycyjnych związanych z budową kanalizacji w rejonie jej działki. Na terenie objętym planem zagospodarowania istnieje znaczny obszar, na którym nie ma sieci kanalizacyjnej, zatem niemożliwe jest podłączenie nieruchomości do takiej sieci. Wobec tego w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 250) właściciel powinien mieć prawo wyboru, czy wybuduje zbiornik bezodpływowy, co skutkować będzie w przyszłości koniecznością podłączenia budynku do sieci kanalizacyjnej, (jeśli taka się pojawi), czy też wybuduje przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą określone normy. To ostatnie rozwiązanie zdaniem skarżącej jest także korzystne z punktu ochrony środowiska - nowoczesne oczyszczalnie są zgodne z normami i warunkami, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do gruntu, regulowanymi rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 (Dz.U. 2014 poz. 1800) w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, posiadają też certyfikaty zgodności z normami Unii Europejskiej. Prócz względów ekologicznych do budowy przydomowej oczyszczalni skarżącą motywują kwestie finansowe, bowiem ta jednorazowa inwestycja w dłuższym okresie czasu pozwalałaby na duże oszczędności, a obecne przepisy wprowadzone przez Radę Miejską do planu zagospodarowania przestrzennnego zmuszają ją do korzystania z kosztownego w eksploatacji szczelnego zbiornika bezodpływowego i narażają na wysokie koszty asenizacyjne, których zgodnie z uchwalonymi przepisami nie może uniknąć, zmieniając sposób odprowadzania nieczystości, zatem uniemożliwiają inwestowanie i rozporządzanie jej własnością. Z tego powodu ustalenia, o których mowa w kwestionowanym przez nią zapisie § 18 pkt 6 planu, stanowią przekroczenie przez Radę Miejską w Wieliczce delegacji ustawowej w zakresie rozstrzygania spraw dotyczących wykonywania prawa własności nieruchomości, określonego w art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (tekst jednolity: Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717), zgodnie, z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości i każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w planie miejscowym, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Powyższe przepisy nie wykluczają wprawdzie dopuszczalności ingerencji organu planistycznego w prawo własności, jednak wykluczają dopuszczalność ingerencji w istotę prawa własności, a także nieuzasadnione, z punktu widzenia interesu publicznego, ograniczenie tego prawa w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rozważając kwestię naruszenia istoty prawa własności skarżąca wskazała, że przepis § 18 pkt 6 uchwały ogranicza to prawo, gdyż możliwość inwestowania na działce budowlanej zgodnie z jej przeznaczeniem została ograniczona przez zakaz odprowadzania ścieków do przydomowych oczyszczalni. Według skarżącej zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma ona prawo wyposażyć nieruchomość w przydomową oczyszczalnię ścieków. Tekst ustawy stwierdza: w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, [właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez] wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W kwestionowanym zapisie § 18 pkt 6 uchwały Rada Miejska w Wieliczce ustaliła, że w przypadku braku możliwości odprowadzenia ścieków do kanalizacji sanitarnej dopuszcza się wyłącznie odprowadzenie ścieków do szczelnych zbiorników bezodpływowych, nie dopuszczając tym samym realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Zdaniem skarżącej Rada Miejska w Wieliczce nie może pominąć jednego z alternatywnych w stosunku do kanalizacji sposobów odprowadzenia ścieków, jakim są przydomowe oczyszczalnie, skoro taką możliwość przewiduje ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przywołane przez skarżącą wyroki WSA zawierają jednoznaczną interpretację art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy i stwierdzają, że nie można w planie miejscowym ograniczać wskazanych w ustawie możliwości zastosowania indywidualnych sposobów odprowadzenia ścieków. W wypadku braku dostępu do przydomowych oczyszczalni ścieków przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Powołany przepis rangi ustawowej zezwala, zatem właścicielom nieruchomości realizować prawo do budowy przydomowych oczyszczalni ścieków spełniających wymagania określone w przepisach odrębnych w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona, jak i w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona, ale sieć taka nie została jeszcze zrealizowana (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/GL 352/14). Zdaniem skarżącej w przypadku wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych przed wybudowaniem sieci kanalizacyjnej, ustawodawca w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zwolnił właścicieli nieruchomości od obowiązku przyłączenia do tej sieci. Rada Miejska w Wieliczce – prawodawca miejscowy – zamieszczając w uchwale w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przepis § 18 pkt 6, uniemożliwi właścicielom wybudowanie na swoich nieruchomościach przydomowych oczyszczalni ścieków, co pozbawi ich jednocześnie przyznanego przepisem ustawowym prawa obejmującego zwolnienie z obowiązku przyłączenia do później wybudowanej sieci kanalizacyjnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/GI 209/10). Z powyższych względów skarżąca uznała za niezgodny z przepisami zapis zaskarżonej uchwały ujęty w § 10 ust. 2 pkt 6 lit. e, nakładający obowiązek podłączenia nieruchomości wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków do systemu kanalizacji po jego wybudowaniu. Skarżąca dalej twierdzi, że uchwała Rady Miejskiej w Wieliczce stoi też w sprzeczności z unormowaniami zamieszczonymi w § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) . Rozporządzenie stwierdza: W razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust. 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a takie zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. Ten podstawowy przepis prawa powszechnie obowiązującego odnosi się w swojej hipotezie do analogicznej sytuacji, jaka została uregulowana przepisem § 18 pkt 6 kwestionowanej uchwały, zostały w nim jednak zawarte uregulowania zgoła odmienne (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2014, syg. akt II SA/GI 352/14). Skarżąca podkreśliła, że również ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1232) nie przyznaje organom uchwałodawczym gmin kompetencji do rozstrzygania w przedmiocie negatywnego oddziaływania na środowisko przydomowych oczyszczalni ścieków i zakazu ich budowania. Zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (tekst jednolity: Dz.U. 2001 Nr 115 poz. 1229) wprowadzanie do ziemi oczyszczonych ścieków w ilości do 5 m3 na dobę stanowi zwykłe korzystanie z wód (argument a contrario z art. 36 ust. 3 pkt 4 Prawa wodnego), a zatem nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wynikającego z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków nie wymaga także pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o przepis art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego, bowiem tego typu oczyszczalnia nie jest urządzeniem wodnym, gdyż nie została objęta ustawową definicją urządzenia wodnego zamieszczoną w art. 9 pkt 19 Prawa wodnego. Brak obowiązku ubiegania się przez inwestora o pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie do ziemi odpowiednio oczyszczonych ścieków pochodzących z przydomowych oczyszczalni o wydajności do 5 m3/dobę wynika także z Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi. WSA jednoznacznie stwierdził, że przepisy art. 43 oraz art. 208 Prawa wodnego nie mogą stanowić podstawy prawnej zakazania budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w ustaleniach planu miejscowego. Zatem – zdaniem skarżącej – także przepisy ustawy Prawo wodne nie upoważniają Rady Miejskiej do wprowadzenia na objętych planem terenach, które nie posiadają sieci kanalizacyjnej nakazu odprowadzania ścieków sanitarnych jedynie do szczelnych zbiorników bezodpływowych, a co zatem idzie zakazu budowania na tych terenach przydomowych oczyszczalni ścieków (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/GI 209/10). W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Wieliczce wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że pomimo przytoczonego w skardze orzecznictwa administracyjno-sądowego, brak jest regulacji prawnych stanowiących negatywną przesłankę dla wprowadzenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zapisów przewidujących zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. W związku z powyższym utrzymuje, że nie jest uzasadnione twierdzenie, co do rzekomego naruszenia art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej w zakresie rozstrzygania spraw dotyczących wykonywania prawa własności nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 27 marca 2003 r. - ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Organ powołał się na doktrynę prawa cywilnego, przypominając, że prawo własności nie jest prawem nieograniczonym, a właściciel nie ma pełni władzy nad rzeczą. Organ podniósł, że w myśl art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. - prawo do zabudowy jest też ograniczone chronionym prawem interesem publicznym. Interes publiczny musi być brany pod uwagę przy podejmowaniu wszelkich czynności z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, a wolność zabudowy w danym przypadku jest ograniczona względami interesu publicznego. Organ zaprzecza także naruszeniu § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, które to regulacje nie wyłączają możliwości ustanowienia zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, jak również inne niż określone w pkt 5 akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 6). Takiej kontroli sądu poddana została uchwała Rady Miejskiej w Wieliczce nr XXVI/314/2016 dnia 27 października 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Wieliczka – obszar "C" Uprawnienie skarżącej do zaskarżenia uchwały wynikało z treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594), który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Z treści art. 52 § 4 i art. 53 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że przesłanką wniesienia skargi na uchwałę rady gminy jest uprzednie wezwanie tego organu do usunięcia naruszenia prawa, przy czym skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwane do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięciu naruszenia prawa ( uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSP 2/2007 ONSAiWSA 2007/3, poz. 60). Skarżąca wystosowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i uchylenia uchwały ( data prezentaty Rady Miejskiej w Wieliczce 13 grudnia 2016 r k – 135 akt adm.). Skarga została wniesiona w dniu 31 stycznia 2017 r. ( wobec braku reakcji organu na wezwanie ), zatem zachowano termin do wniesienia skargi. Przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09) . Musi to być nadto interes indywidualny, bezpośredni i realny ( wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05), wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony aktem prawa miejscowego. Musi on być wykazany przez skarżącego, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania tej skargi ( wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09) W sprawie niesporne jest, że skarżąca A. A. to współwłaścicielka ( wraz z mężem) nieruchomości składającej się z działki budowlanej o nr [...] położonej w Kożmicach Małych znajdującej się w obszarze objętym planem miejscowym. Działka skarżącej położona jest poza terenem aglomeracji Kraków wyznaczonej uchwałą Nr XXIX/415/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 października 2016 w sprawie wyznaczenia aglomeracji Kraków. Niewątpliwie ustalenia kwestionowanej uchwały o planie wpływają na sytuację prawną skarżącej, jako współwłaścicielki nieruchomości, albowiem wskazują na konkretne ograniczenia w wykonywaniu prawa własności ( art. 140 kodeksu cywilnego), co przemawia za potrzebą ochrony własnego interesu w szerokim rozumieniu. Ustalenia planistyczne przewidują brak możliwości zainwestowania działki zgodnie z wolą właściciela. Skarga jest wyrazem uzasadnionej niepewności, co do możliwości przyszłego zagospodarowania własnej nieruchomości poprzez budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. Te okoliczności uzasadniają przyznanie skarżącej legitymacji do wniesienia skargi na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.)., co otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu jest naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostaje naruszony, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) władztwa planistycznego. Uprawnienie gminy do ustalania sposobu zagospodarowania terenu nie może być jednak nadużywane. Wadliwymi ustaleniami planu będą, zatem te jego ustalenia, które naruszają przepisy prawa oraz te, które są wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień. Przede wszystkim wskazać należy, że wprowadzenie ograniczeń w prawie własności wymaga stosownego uzasadnienia i musi pozostawać w odpowiedniej proporcji z punktu widzenia celu społecznego, jakiemu służy. Władztwo planistyczne nie może niweczyć praw jednostkowych. W rozpoznawanej sprawie Rada Miejska w Wieliczce ani w trakcie trwania postępowania sadowoadministracyjnego ani w trakcie procedury planistycznej w jakikolwiek przekonywujący i racjonalny sposób nie uzasadniła potrzeby zastosowania regulacji, o jakiej mowa w § 18 pkt 6 planu miejscowego. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Wieliczce ograniczyła się jedynie do przytoczenia ogólnych sformułowań i poglądów doktryny dotyczących istoty prawa własności i władztwa planistycznego, które jednak nie mają konkretnego odniesienia do okoliczności rozpatrywanej sprawy. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie prezentowanego w judykaturze i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie poglądu, który w całości akceptuje i podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, zgodnie z którym władztwo planistyczne nie może być traktowane jako nieumotywowana przekonywująco ingerencja gminy w prawa właścicielskie. Ingerencja ta jest możliwa, ale musi też uwzględniać proporcjonalnie wyważony interes publiczny z uprawnieniami właścicielskimi. Wymaga to więc od gminy wnikliwego i wszechstronnego rozważenia interesu indywidualnego i publicznego oraz uzasadnienia prawidłowości przyjętych rozwiązań planistycznych, ich celowości i słuszności (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2014r. sygn. akt I OSK 518/13 publ. CBOSA i wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1128/14 ). Z przepisów art. 9 ust. 4, art. 14 ust 5, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. wynika obowiązek organów planistycznych do zachowania zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przepis art. 9 ust. 4 u.p.z.p. stanowi, że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. ( art. 20 ust. 1 zd. 1 ) Stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p. naruszenie zasad sporządzania planu powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Niezgodność planu miejscowego z ustaleniami studium skutkuje tym, że dochodzi do naruszenia zasad sporządzenia planu miejscowego. Studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, nie jest aktem prawa miejscowego, ale jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kwestionowany § 18 pkt 6 planu miejscowego nie jest zgodny z zasadami zagospodarowania obszaru wynikającymi z obowiązującego dotychczas studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wieliczka ( załącznikiem nr 1 do Uchwały Nr XXXII/184/10 Rady Gminy Wieliczki z dnia 29 kwietnia 2010r.) , które w pkt III.6.2 stanowi, że " ... na pozostałych obszarach gminy, pozostających poza zasięgiem oczyszczalni w Wieliczce i Norach można stosować systemy oczyszczania ścieków z odprowadzaniem ścieków oczyszczonych do gruntu, o ile pozwalać na to będą lokalne warunki gruntowo- wodne. Dla gospodarstw indywidualnych, zabudowy kolonijnej, luźnej zagrodowej zaleca się stosować prosty układ technologiczny oczyszczania zwany przydomową oczyszczalnią ścieków ...", a także nakazem utrzymania i rozbudowy dotychczasowego systemu odprowadzania ścieków sanitarnych i opadowych (prognoza oddziaływania na środowisko w aktach planistycznych - Biuro Rozwoju Krakowa , str. 6) Trafne są zarzuty skargi dotyczące niezgodności §18 pkt 6 planu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Stosownie do art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 1996., nr 132. poz. 622 z późn. zm.) Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; Zgodnie z § 26 ust 3 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.) 3. W razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust. 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. 5. Spełnienie warunków określonych w ust. 1 i 2 nie jest wymagane w przypadku działek przeznaczonych pod budowę budynków rekreacji indywidualnej oraz budynków inwentarskich i gospodarczych na wsi, jeżeli właściwy organ w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie określił takich wymagań. Te wykazane sprzeczności nie pozostawiają wątpliwości, co do konieczności częściowego stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w Wieliczce nr XXVI/314/2016 dnia 27 października 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Wieliczka – obszar "C" w postaci jej § 18 pkt 6, zgodnie z żądaniem skargi i w zakresie objętym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z dnia 13 grudnia 2016 r. Oceniając wskazany zapis planu z punktu widzenia interesów skarżącej należy stwierdzić, że narusza on ten interes w sposób istotny, bowiem ogranicza możliwość zagospodarowania nieruchomości, co ma wpływ na wykonywanie prawa własności. Sąd rozpoznający sprawę nie dopatrzył się innych naruszeń uchwały planistycznej, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Z tych względów na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) w związku z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Sąd uwzględnił skargę na zaskarżoną uchwałę, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności w części z uwagi na naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania od Rady Miejskiej w Wieliczce na rzecz skarżącej obejmujący uiszczony w sprawie wpis sądowy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło