II SA/Kr 2529/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 sierpnia 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : NSA Stanisław Biernat AWSA Mariusz Kotulski (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2004r sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2001r , Nr: [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala Syg.akt II SA/Kr 2529/01 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] 2001 r. A.. C. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się o przyznanie "realnej pomocy materialnej" w postaci: zasiłku okresowego na co najmniej 3 miesiące po 400 zł - na najpilniejsze potrzeby bytowe, zasiłku celowego w kwocie 1400 zł na pokrycie najpilniejszych zaległości związanych z utrzymaniem mieszkania (opłaty za gaz, światło, telefon, remont instalacji c.o., naprawę roweru) oraz abonamentu obiadowego w barze [...] na okres od lipca do grudnia 2001 r. i biletów MZK na co najmniej 22 przejazdy w stosunku miesięcznym. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną (pozostaje bez pracy i nie uzyskuje jakikolwiek dochodów) oraz zdrowotną. Z przeprowadzonej w dniu [...] 2001r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżący mieszka wspólnie z żoną i dziećmi w jednym mieszkaniu. Jednak z żoną (która wraz z dziećmi zajmuje osobne pomieszczenie) pozostaje w faktycznej separacji i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (pozostaje na własnym utrzymaniu). Skarżący jest bezrobotnym zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej i Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. decyzją z dnia [...] 2001 r., nr MOPR-[...] na podstawie art. 3, art.4 ust.l, art.32 ust.l i 2, art.36, art.38 ust.l ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., nr 64, poz.414 z późn. zin.) w związku z art. 104 § l, art. 127 § l i 2, art. 129 § l i 2 k.p.a. udzielił pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w kwocie 70 zł z przeznaczeniem na żywność i środki czystości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgromadzona w sprawie dokumentacji, a w szczególności wywiad środowiskowy potwierdzają zasadność wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości, jako niezbędnej potrzeby życiowej. Sama wysokość przyznanego zasiłku podyktowana jest ograniczonymi środkami finansowymi pozostającymi w dyspozycji organu. Skarżący odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W swoim odwołaniu skarżący powołał szereg przepisów Konstytucji RP oraz zarzucił przedmiotowej decyzji brak uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz jej całkowitą nieadekwatność do sytuacji faktycznej. Uważa, iż pomocy tej udzielono mu dla pozoru, aby nie udzielić realnej pomocy, której żądał. Nadto decyzję wydano bez uprzedniego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz umożliwienia mu zapoznaniu się z aktami sprawy Decyzją z dnia [...] 2001r. (data wydania decyzji sprostowana została postanowieniem SKO z dnia [...] 2001r., sygn. akt SKO.[...], na dzień [...] 200Ir.), nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny sprawy. Podniesiono także, iż spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki kwalifikujące wniosek skarżącego do przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego. W konsekwencji nie podzielono argumentów skarżącego jakoby decyzję wydano w złej wierze i z rażącym naruszeniem prawa. Organ do spraw pomocy społecznej, z uwagi na brak środków na zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób oczekujących pomocy, miarkuje udzielaną pomoc kierując się celami, ale i możliwościami pomocy społecznej. Gmina bowiem nie może wydać więcej niż posiada. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2001r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO w K. Podnosi, że zaskarżona decyzja narusza szereg artykułów Konstytucji RP, Europejskiej Karty Społecznej i ustawy o pomocy społecznej. Zarzuca, iż Kolegium nie przeprowadziło postępowania odwoławczego, w szczególności nie rozpatrywano sprawy na rozprawie administracyjnej - czego skarżący się domagał. Uważa, że wszystko "jest czynione w sposób wyrachowany, aby mnie zdezorientować i pozbawić możności działania", stwarza się jedynie pozory prowadzenia postępowania odwoławczego. Przyznanie zasiłku w kwocie 70 zł nastąpiło nie po to by mu pomóc, lecz aby odmówić realnej pomocy w postaci zasiłku okresowego. Dlatego wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie kontroli orzeczeń Kolegium w zakresie spraw dotyczących pomocy społecznej, a także dokonanie wykładni przepisu art.31 i 32 ustawy o pomocy społecznej w aspekcie powołanych postanowień Konstytucji RP oraz Europejskiej Karty Społecznej. Domaga się również uznania jego prawa do pomocy społecznej za prawo podmiotowe, a nie za uznanie administracyjne, którego "wysokość zależy od niezbędnych potrzeb osoby uprawnionej - a nie od sytuacji finansowej budżetu." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 cyt. wyżej ustawy) Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2001r., nr [...] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Zatem poza tak określonym przedmiotem kontroli Sądu pozostają inne podniesione przez skarżącego okoliczności i żądania np. spowodowania przeprowadzenia kontroli innych orzeczeń Kolegium. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawcę cele. Zgodnie z brzmieniem art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00) Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust. l ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art. 13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystają z pomocy społecznej. Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie osiągnął żadnego dochodu w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku 447 zł. Okoliczność ta umożliwiała rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94) Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II SA/Gd 4332/01) Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I S.A. 1649/93) Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż przyznanie zasiłku celowego w wysokości 70 zł nastąpiło dla pozoru, aby nie udzielić mu realnej pomocy - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu żywności, ubrania, opału, środków czystości itp.). Nieuwzględnienie oczekiwań skarżącego nie było zatem wynikiem dowolności w działaniu organu administracji publicznej, lecz mieściło się w granicach dozwolonego uznania administracyjnego Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skarżącego dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym, w przeciwieństwie do postępowania sądowego, przewagę ma zasada pisemności. Stąd też w zasadzie całość materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego gromadzona jest przy pomocy pism i dokumentów. Skarżący również mógł w toku prowadzonego postępowania wnieść na piśmie dodatkowe uwagi i wskazać dodatkowe okoliczności. Dlatego też - zgodnie z zapisami art.89 k.p.a. - rozprawę administracyjną organ prowadzący postępowanie przeprowadzi w każdym przypadku, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uprowadzenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa. Żadna z tych przesłanek nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. A zatem samo żądanie przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy, zwłaszcza, że swoje stanowisko mógł on przekazać również pisemnie, oraz nie przeprowadzenie jej przez organ administracyjny nie stanowiło uchybienia procedurze administracyjnej i nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Całość materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została zgromadzona i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie było potrzebne do jej wyjaśnienia. Podsumowując stwierdzić należy, że przyznanie skarżącemu zasiłku celowego było uzasadnione, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy z dnia 30.08.2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono ojej oddaleniu.