II SA/Kr 2545/01

WyrokWSA w Krakowie2004-12-22

Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Joanna Tuszyńska, Małgorzata Brachel - Ziaja

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998 r.) ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które zostało ujawnione w księdze wieczystej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W analizowanej sprawie przesłanka negatywna w postaci zaintabulowanego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej została spełniona, co wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która została wywłaszczona pod budowę osiedla jednorodzinnego, a która stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, wskazując, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wyłącza możliwość zwrotu na podstawie art. 229 tej ustawy. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę, podnosząc m.in. długotrwałość postępowania i zarzucając naruszenie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt. IISA/Kr 2545 / 01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Małgorzata Brachel - Ziaja / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004r. sprawy ze skargi D. C. i J. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala - IISA /Kr 2545/01 UZASADNIENIE Skarżący: D. i J. (małż.) C. wnioskiem z dnia [...] 1995 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w N. o zwrot części nieruchomości, stanowiącej działkę ewid. nr [...] o pow. 340 m2, położoną w N., która została wywłaszczona decyzją Naczelnika Miasta w N. z dnia [...] 1979 r. na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla jednorodzinnego "[...] ". Korzystając z uprawnień wynikających z ustawy z dnia [...] 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wnioskodawcy domagają się zwrotu tej działki, skoro inwestycja, na potrzeby której nieruchomość wywłaszczono nie została zrealizowana. Decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr: [...] Starosta N. orzekł o odmowie zwrotu części działki ewid. nr 18984 położonej w N. na rzecz byłych właścicieli J. i D. (małż.) C. W uzasadnieniu swojej decyzji Starosta podał, że działki 18978,18982,18980, stanowiły własność małżonków J. i D. C., a zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa zarządzeniem nr 2/79 Naczelnika Miasta w N. z dnia [...] 1979 r. Nr; [...] podbudowę osiedla jednorodzinnego pod nazwą "[...]" w N., na podstawie przepisów art. 7, 8 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Decyzją ostateczną z dnia [...] 2000 r. Nr: [...] Starosta N. orzekł już o zwrocie na rzecz małżonków J. i D. C. działek nr; 19200/7, 19201/3, 18978/1,18980/1, o łącznej pow. 1090m2, które odpowiadają wywłaszczonym działkom z wyjątkiem części dz. 18984 o pow. 0.0340 ha, która znajduje się w użytkowaniu wieczystym prywatnej osoby. W toku postępowania ustalono, że przedmiotowa działka stanowi obecnie własność Gminy Miasta N., a została oddana w użytkowanie wieczyste umową z dn. [...] 1994 r. Rep. [...] S. i J. (małż.) G. na prawach wspólnoty ustawowej, i prawo to zostało wpisane do KW nr [...]. Na działce tej użytkownik wieczysty poczynił nakłady. Ponieważ przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, jeżeli przed dniem 01.01.98 r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, które zostało ujawnione w księdze wieczystej, więc należało orzec o odmowie zwrotu tej nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji J. i D. C. wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. ) Zarzucając naruszenie przepisu art. 135 ust. 3 oraz 229 u.g.n. a nadto 7, 8,12,77 k.p.a. odwołujący się podnieśli, że: - o zwrot przedmiotowej wywłaszczonej działki starają się już od 1991 r. - w toku postępowania o zwrot przedmiotowej działki, została ona dopiero oddana mową notarialną małż. Grzegorczykom w użytkowanie wieczyste, - umowa użytkowania wieczystego na podstawie par. 4 wygasła winna zostać rozwiązana czego do tej pory nie uczyniono. - użytkownicy wieczyści nigdy nie objęli tej działki w posiadanie i nie dokonali na niej żadnych nakładów, - od dnia wywłaszczenia działka ta stanowi ogród będący w posiadaniu b. właścicieli, - działka ta stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, a organ orzekający w sprawie nie uwzględnił tej okoliczności i nie orzekł o jej zwrocie względnie nie doprowadził do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Organ odwoławczy - Wojewoda M., decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni pogląd prawny zawarty w jej uzasadnieniu. Przytaczając przepis art. 229 u. g. n. organ odwoławczy stwierdził, iż w świetle tegoż przepisu i okoliczności faktycznych sprawy, zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy. Nie ma też żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia; czy nieruchomość ta jest zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 powołanej ustawy, wobec ujawnionego w stosunku do niej w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego osób trzecich. W skardze wniesionej od powyższej decyzji skarżący J. i D. C. domagając się jej uchylenia, powtórzyli zarzuty podniesione już w odwołaniu, a zwłaszcza, co do długotrwałości postępowania administracyjnego. W związku z czym uważają, że nie powinno się stosować nowych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r., a tylko dotychczasowe. Ponadto podnoszą, że umowa użytkowania wieczystego powinna zostać rozwiązana, gdyż nie został spełniony jej cel zwłaszcza, że wywłaszczona część przedmiotowej działki pozostaje nieprzerwanie w ich posiadaniu, jako ogród i nie została im faktycznie nigdy zabrana. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Podtrzymując swoje poglądy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest w sprawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ewentualną zmianę stanowiska wobec treści art. 229 u.g.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 par l ustawy w dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2002r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. Skarga jest bezzasadna. Organy I i II instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości gdy ujawniono w stosunku do niej prawo osób trzecich. Należy zauważyć, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca część działki nr 18984 o pow. 340 m2 obj. KW [...] została oddana w użytkowanie wieczyste umową notarialną z dnia [...] 1983 r. A. S. Jednocześnie działka ta została odłączona z wymienionej KW i urządzono dla niej nową księgę wieczystą nr KW [...], w której wpisano w dziele I prawo użytkowania wieczystego do dnia [...] 82r., na rzecz A. S. w dniu [...] 1994 r. umową notarialną Rep. A. Nr [...], A. S. przeniósł prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na rzecz i S. G. i na mocy tej umowy w dziale II KW [...] w miejsce dotychczasowego użytkownika wieczystego zostało ujawnione prawo S. G., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia [...] 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tym stanie sprawy ma zastosowanie powołany przepis art. 229 u.n.g. Przepis ten ustanawia wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 tej ustawy, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i ma zastosowanie do sytuacji gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej. Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że; roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (I.Ol.1998 t.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie, zachodzą kumulatywnie wszystkie warunki stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci ujawnionego do niej prawa osoby trzeciej. Z powyższych bezspornych okoliczności faktycznych wynika że: - na przedmiotowej nieruchomości ustanowiono w formie prawem przewidzianej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, - prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro przytoczony przepis art. 229 u .g .n. wyłącza - expressis verbis - roszczenie o zwrot nieruchomości (roszczenie nie przysługuje), to wobec stwierdzenia istnienia przesłanki negatywnej w postaci zaintabulowanego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej, decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest trafna. W tej sytuacji prawnej nie było potrzeby ustalania w toku postępowania o zwrot Przedmiotowej nieruchomości jej zbędności na cel wywłaszczenia i w związku z czym zarzut nie przeprowadzenia w tym zakresie postępowania nie mógł odnieść żadnego skutku. Podobnie jak i zarzut, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje w posiadaniu skarżących. Wobec zmiany stanu prawnego, nie znajduje też oparcia w obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami zarzut, co do możliwości dalszego stosowania w sprawie ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce i wywłaszczaniu nieruchomości i podejmowania decyzji na podstawie jej przepisów. Przepis art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) wprowadził zasadę natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia [...] 1997r. Oznacza to konieczność uwzględnienia regulacji wynikającej z powołanego art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami i prowadzenia sprawy na podstawie jej przepisów. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako bezzasadną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło