II SA/Kr 2550/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2005 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: NSA Stanisław Biernat NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Protokolant: Agata Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2002 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wartości nieruchomości skargę oddala Decyzją z dnia [...].03.2002 r. (znak: [...]) Prezydenta Miasta K., działając na podstawie art. 105 § 1 i art. 130 kpa orzekł o umorzeniu postępowania "w sprawie stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. .....". W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie z wniosku A. P. "w sprawie potwierdzenia uprawnień do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami kraju.....zostało zakończone wydanym w dniu 07 czerwca 2001 r., postanowieniem Prezydenta Miasta K. Nr [...], odmawiającym wydania zaświadczenia o treści żądanej....potwierdzającym wyłączenie Jej uprawnienia do ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa..... .". Postanowienie to utrzymane zostało w mocy postanowieniem Wojewody z dnia [...].08.2001 r. (znak: [...]). Powyższe fakty decydują o tym, że sprawa "stwierdzenia wartości nieruchomości" została ostatecznie rozstrzygnięta. Odwołanie A. P. nie zostało uwzględnione i Wojewoda [...] decyzją z dnia 20.06.2002 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje wywodząc w uzasadnieniu co następuje. 1/ art. 16 kpa ustanawia zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, co oznacza, że ostateczne decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym albo nie nastąpi stwierdzenie ich nieważności Sprawa załatwiona ostateczną decyzją nie może być przedmiotem ponownego postępowania przed organem administracyjnym. Gdyby organ ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę już zakończoną decyzją ostateczną to naruszyłby jedną z generalnych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę stabilności decyzji administracyjnych, 2/ od daty wydania powołanych przez organ I instancji postanowień przez organy I i II instancji nie nastąpiły zmiany w tożsamości sprawy, zarówno pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym, które uzasadniałyby ponowne wystąpienie A. P. z żądaniem ponownego przeprowadzenia postępowania uprzednio rozstrzygniętego ostatecznym orzeczeniem. Wprawdzie po dacie, w której postanowienie Wojewody [...] stało się ostateczne weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat :a użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości ( Dz. U. z 2001 r. Nr 90 poz. 99 ), które ustaliło odmienną formę potwierdzania uprawnień "repatrianckich" - decyzją, a nie jak dotychczas zaświadczeniem. Jednak zmiana ta nie spowodowała zmiany podstawy prawnej w oparciu, o którą są stwierdzane uprawnienia. Nadal jest nią art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. 3/ mając na uwadze powyższe wywody stwierdzono, że skoro postępowanie w sprawie dotyczącej przyznania uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami państwa polskiego, które zostało wszczęte na wniosek A. P. i ostatecznie zakończone postanowieniem - to nie jest możliwe na nowo jego wszczęcie i orzekanie w sprawie uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła A. P. i nie precyzując żądania skargi, zarzuciła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca bowiem zamyka jej ponownie drogę do starania się o ekwiwalent za utracone mienie zabużańskie. Będący podstawą rozstrzygnięcia art. 105 kpa w sprawie nie może mieć zastosowania. Skarżąca posiada bowiem orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nr [...] potwierdzające jej prawo do otrzymania ekwiwalentu. Jej wniosek z dnia 20.02.2002 r. nie jest tożsamy "ze sprawą nr [...], którą Urząd prowadził 10 lat..’’. Poprzednie decyzję wydane były w latach 2001-2002 r. "a więc w zmieniającej się sytuacji politycznej". Zdaniem skarżącej "sympatie decydentów wyraźnie zmieniły orientacje w kierunku postkomunistycznego poniżania krzywdzonych bezprawnie ....". Dalej podniosła, że przed datą złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej uprawnienia "repatrianckie", nastąpiła zmiana "kwalifikacji prawnej mojej sytuacji jako "jedynie osoby uprawnionej" do otrzymania ekwiwalentu za pozostawione mienie". Mianowicie Sąd Rejonowy w T. umorzył postępowanie spadkowe po ojcu skarżącej W. A., na skutek cofnięcia wniosku przez braci skarżącej J. i K. A. Umorzenie postępowania spadkowego definitywnie przesądzało o tym, że skarżąca jest jedyną osobą uprawnioną do ubiegania się o ekwiwalent. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 – w skrócie p.o.p.s.a.). Skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Dokonana w trybie art. l § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, nie stwierdziła aby naruszała ona prawo w takim stopniu aby mogła prowadzić do uwzględnienia skargi. Uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić w przypadku stwierdzenia (art. 145 § 1 pkt. 1-3 p.o.p.s.a.) a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna, z co dopiero wymienionych przesłanek nie może stać się podstawą uwzględnienia skargi. Zacząć należy od stwierdzenia, że organ administracji jest związany wnioskiem strony domagającej się wszczęcia określonego postępowania, a także od przypomnienia niespornego faktu, że postanowieniem z dnia 7.06.2001 r. Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 219 kpa, w związku żart. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) i §§ 4, 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości odmówił A. P. wydania zaświadczenia potwierdzającego wyłącznie jej uprawnienia do ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa a położone w Z. przy ul. [...]. Postanowienie to wobec utrzymania go w mocy przez Wojewodę [...], postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2001 r. (znak: [...]) stało się ostateczne i nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości w § 5, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r., stanowiło, że kierownik urzędu rejonowego potwierdza, w formie zaświadczenia, posiadanie uprawnień, o których mowa w art. 212 ust. 1 i 2, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Do wydawania zaświadczeń stosuje się przepisy działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 217 § 3. Rozporządzenie to utraciło moc z dniem 15.09.2001 r. Z dniem 15 września 2001 r. nastąpiła zmiana treści tego przepisu w ten sposób, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w terminie 30 dni od złożenia wniosku, stwierdzał, w drodze decyzji, wartość pozostawionych nieruchomości na podstawie oświadczenia złożonego przez osobę uprawnioną lub na podstawie operatu szacunkowego, o którym mowa w § 4 ust. 2a. Jednocześnie ust. 2 § 5 określał obowiązkową treść takiej decyzji, stanowiąc, że powinna ona m.in. zawierać wskazanie osoby uprawnionej. Tak więc zmiana stanu prawnego polegała tylko na tym, że w czasie wydawania postanowień odmawiających A. P. wydania zaświadczenia potwierdzającego wyłącznie jej uprawnienia do ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenach -następowało to w formie postanowień a w okresie złożenia przez nią następnego wniosku - o czym niżej - wskazanie osoby uprawnionej następowało na podstawie decyzji. Po dniu [...] sierpnia 2001 r., a więc po dniu wydania ostatecznego postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia A. P. składa do Urzędu Miasta K. pismo z daty [...].12.2001 r., które dotyczy wydania jej zaświadczenia potwierdzającego prawo do otrzymania ekwiwalentu "wobec powstania diametralnie zmienionej konstrukcji prawnej mojej sprawy, wytworzonej po umorzeniu przez Sąd Rejonowy w T. kolejnego...postępowania ..wszczętego przez słynnych z pieniactwa ....żądam zmiany stanowiska Urzędu w stosunku do moich roszczeń". Powyższy wniosek nie wprowadza, żadnych elementów które mogłyby skutkować wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym (wznowienie postępowania, czy stwierdzenie nieważności) w którego efekcie mogłaby nastąpić zmiana postanowienia z dnia [...] sierpnia 2001 r., czy poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z dnia 7.06.2001 r. Ponownie wnioskiem z dnia 11.02.2002 r. A. P. wnosi o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Państwa. We wniosku tym, odwołuje się do orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w E. z dnia [...].09.1945 r. i potwierdzenie stosownymi zaświadczeniami jej uprawnień do otrzymania należnego ekwiwalentu. Tak więc, jej wniosek zmierzał w istocie rzeczy do wydania decyzji wskazującej ją jako osobę jedynie uprawnioną "do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Państwa". Tak jak to powiedziano wyżej, organ związany jest wnioskiem podmiotu domagającego się wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, w niniejszym przypadku wniosek dotyczył uznania wnioskującej za jedynie uprawnioną "do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Państwa". Istota więc postępowania była identyczna co do podmiotu i przedmiotu rozstrzygniętego postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 7.06.2001 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. Zmiana stanu prawnego co do formy określenia osoby uprawnionej ( z postanowienia na decyzję ) nie ma znaczenia dla faktu, że sprawa wszczęta z wniosku A. P. została już rozstrzygnięta i w tej kwestii postępowanie nie może się toczyć i prawidłowo zostało umorzone przez orzekające w sprawie organy. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości, w sposób samodzielny ale w oparciu o delegację ustawową (art. 212 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami) określało sposób ustalania wartości tych nieruchomości i osób uprawnionych. Ponieważ pierwotnie przewidziano wskazanie uprawnienia w formie postanowienia do którego stosuje się przepisy działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego, to fakt wydania zaświadczenia o określonej treści przesądza o tym, że takie postanowienie może ulec weryfikacji tylko w trybie nadzwyczajnym (art. 126 w związku z art. 145-152 oraz 156-159 kpa). Normodawca bowiem samodzielnie przewidział formę rozstrzygnięcia a tylko posiłkowe odesłał do stosowania przepisów działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Na marginesie można zwrócić uwagę, że w dalszym ciągu w obrocie prawnym pozostaje wyrok Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...].02.1998 r. sygn.akt [...], którym nakazano A. P. złożenie oświadczenia woli, iż ekwiwalent za mienie pozostawione przez rodziców W. i Z. A. w Z. przysługuje: K. A., J. A., W. A. i A. P. jako spadkobiercom W. i Z. A. po 1/4 części wraz z zrzeczeniem się wszelkich praw mogących wynikać w tym zakresie z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział [...] Inspektorat Rejonowy Osadnictwa w E. z dnia [...] września 1945 r., w których pominięto K. A., J. A., W. A. Dalej. Należy także zwrócić uwagę, że wyrokiem z dnia 9.02.2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 66/03 - oddalono skargę m.in. A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.2002 r. (znak: [...]) uchylającą decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].09.2002 r. (znak: [...]) którą po rozpatrzeniu wniosku K. A., J. A. i W. A. odmówiono stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa położonych w Z. przy ul. [...] i [...] "a" woj. [...]". Nie ma żadnych przeszkód aby co dopiero wspomnianym postępowaniem objąć także nieruchomość o której mowa w sprawie niniejszej tj. nieruchomość położoną w Z. przy ul. [...]. W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, na podstawie art. 151 ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.