II SA/Kr 2553/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA: Barbara Pasternak WSA: Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2003 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego skargę oddala Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] 2003r. znak [...], na podstawie art. 57 § 1, § 2 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( jednolity tekst jednolity Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zmianami ) - orzeczono o podjęciu postępowania egzekucyjnego w sprawie nałożenia na zobowiązaną M. B. postanowieniem z dnia [...]1996r. znak [...] grzywny w celu przymuszenia, z powodu uchylania od rozbiórki samowolnie wykonanej drewnianej wiaty położonej na działce w miejscowości P. 42 gm. B. zawieszonego postanowieniem z dnia [...] 2003r. znak [...], po ustaniu przyczyny zawieszenia jaką była konieczność ustalenie następców prawnych zmarłej M. B. W uzasadnieniu postanowienia podano, że Urząd Rejonowy w K. wszczął postępowanie egzekucyjne wystawiając tytuł wykonawczy z dnia [...] 1996r. i postanowieniem z dnia [...] 1996r. znak [...], nałożył na zobowiązaną M. B. grzywnę w celu jej przymuszenia do wykonania rozbiórki samowolnie wykonanej wiaty drewnianej. Obowiązek rozbiórki wynikał z decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] 1994r. znak [...]. Uwzględniając ujawniony w oświadczeniu syna zobowiązanej T. B. fakt śmierci M. B., postanowieniem z dnia [...] 2003r. znak [...], zgodnie z art. 56 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu określenia następców prawnych zmarłej. Wezwany następnie w charakterze strony T. B., w dniu [...] 2003r. oświadczył, że postępowania spadkowego po zmarłej w 1999r. matce nie zostało przeprowadzone, wskazał ponadto jako domniemanych jej spadkobierców jego siostrę D. W. i brata R. B., jak również oświadczył iż całą działkę w miejscowości P. 42 gm. B. wraz z zabudowaniami użytkuje on, opłacając od chwili śmierci M. B. podatki. W sprawie podjęto dalej czynności polegające na ustaleniu adresów zamieszkania następców prawnych zmarłej D. W. i R. B., oraz uwzględniając powyższe okoliczności stanowiące o ustaniu przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji orzeczono o jego podjęciu. Na powyższe postanowienie zażalenia wnieśli T. B., R. B. oraz D. W., którzy wskazywali w nich na niezakończenie sprawy spadkowej po M. B. oraz podziału jej majątku, jak również podnosili zarzuty dotyczące zasadności decyzji będącej podstawą nakazu rozbiórki. Postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2003r. znak [...], po rozpatrzeniu zażaleń T. B., R. B. oraz D. W. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] 2003r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. - utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy, wskazując w uzasadnieniu na następujące okoliczności. Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] 1994r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229ze zm.) nakazał M. B. wykonanie rozbiórki wiaty drewnianej dobudowanej do istniejącej stodoły na działce w P. 42. Decyzja ta w trybie odwoławczym została utrzymana w mocy decyzją Wojewody K. z dnia [...] 1994r. znak [...]. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K. wyrokiem z dnia [...]1995r. sygn. akt [...] oddalił skargę M. B. na decyzję Wojewody K., a zatem decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] 1994r. jako prawomocna podlegała wykonaniu. Wobec faktu niewykonania nakazu rozbiórki określonego w powyższej decyzji, będący wówczas organem właściwym do egzekwowania obowiązku rozbiórki Kierownik Urzędu Rejonowego w K. wydał tytuł wykonawczy i postanowieniem z dnia [...] 1996r. znak [...] nałożył na zobowiązaną M. B. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania tego obowiązku, a postanowienie to w trybie zażaleniowym zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody K. z dnia [...] 1996r. znak [...]. W związku z reformą administracyjną kraju oraz podziałem kompetencji w zakresie dotyczącym spraw nadzoru budowlanego właściwym do egzekwowania obowiązku rozbiórki jest obecnie jako organ pierwszej instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., który po ustaleniu faktu śmierci M. B., postanowieniem z dnia [...] 2003r. znak [...], na podstawie art. 56 § 1 pkt 2, § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiesił postępowanie egzekucyjne w tej sprawie do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej M. B. Podjęte następnie przez organ pierwszej instancji czynności pozwoliły na ustalenie, że wprawdzie postępowanie spadkowe po zmarłej M. B. nie zostało przeprowadzone, jednakże jej prawnymi następcami są: T. B., R. B. oraz D. W. Wskazując dalej, że w świetle powyższych okoliczności brak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania przytoczono treść art. 57 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyjaśniono też, że uznanie T. B., R. B. oraz D. W. za spadkobierców zmarłej M. B. bez oczekiwania na sądowe stwierdzenie nabycia spadku nie jest sprzeczne z treścią przepisu art. 56 § 1 pkt 2, oraz wyjaśniono, że zarzuty dotyczące zasadności decyzji Wójta Gminy B. nakazującej rozbiórkę przedmiotowej wiaty nie mogą być uwzględnione. W myśl bowiem art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Skoro do chwili obecnej obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji z dnia [...] 1994r. znak [...] nie został wykonany, na organie pierwszej instancji ciąży powinność wyegzekwowania tego nakazu od spadkobierców zmarłej M. B. Uznając zażalenia za bezzasadne zwrócono natomiast organowi pierwszej instancji uwagę na obowiązek powoływania przepisów zgodnie z ich aktualną publikacją, którą odnośnie ustawy z dnia 17.06.1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi tekst jednolity - Dz. U. z 2002r. Nr 110, póz. 968 ze zmianami. Wnosząc w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w K. skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2003r. znak [...] T. B. domagał się wnikliwego rozpoznania sprawy oraz pozytywnego jej załatwienia. Skarżący wskazywał, że obowiązek rozbiórki drewnianej wiaty dobudowanej do istniejącej stodoły na działce w miejscowości P. 42 gm. B., wynikający z na utrzymanej w mocy decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] 1994r. znak [...] stał się wymagalny w dniu [...] 1994r., matka zmarła w 1998r, a po jej śmierci nie było przeprowadzonej sprawy spadkowej. Wyjaśniał dalej, że wśród pozostałych po matce dokumentów znajduje się decyzja nr [...], która pozwala na budowę obejmującą modernizację stodoły, a także decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] 1994r. znak [...], którą uchylił decyzję własną z [...] 1994r. znak [...]. Prowadzenie przedmiotowej egzekucji było w ocenie skarżącego związane z niewiedzą organów o uchyleniu decyzji i ze stanem zdrowia oraz wiekiem matki, która nie miała siły jeździć po urzędach, jak również podyktowane złośliwością i znajomościami sąsiada. Skarżący podawał, że po śmierci matki pozostał na gospodarstwie, nie chciałby burzyć tego co zostało, oraz deklarował gotowość wykonania pewnych prac od strony działki sąsiada w sytuacji przyznania mu własności spadkowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje. Zgodnie z treścią art. 97§1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy, uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany powołaną podstawą prawną oraz granicami skargi wyznaczonymi przez zakres zaskarżenia, podnoszone w niej zarzuty i zgłaszane wnioski ( art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie w granicach sprawy oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. postanowienie organu administracji publicznej nie rozstrzygające o istocie sprawy, lecz dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku egzekucyjnego postępowania administracyjnego, kontrola ta ogranicza się zasadniczo do badania prawidłowości orzekana w kwestii incydentalnej i nie może dotyczyć niezwiązanych z nią bezpośrednio materii, w tym zagadnień materialnoprawnych. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2003r. znak [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym. Ich przedmiotem jest wyłącznie orzeczenie o podjęciu z urzędu postępowania, które zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] 2003r. znak [...] z uwagi na śmierć zobowiązanej M. B. W świetle powyższych uwag poza kontrolą w niniejszej sprawie pozostaje zatem prawidłowość odrębnego, poprzedzającego wszczęcie egzekucji postępowania rozpoznawczego, w którym decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] 1994r. znak [...] na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229ze zm.) nakazano M. B. wykonanie rozbiórki wiaty drewnianej dobudowanej do istniejącej stodoły na działce w P. 42 , gm. B. Organ drugiej instancji zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowe ustalenia dotyczące ostateczności i prawomocności powyższej decyzji ( poprawiając błąd organu pierwszej instancji co do określenia daty wydania tytułu egzekucyjnego ), dowodzące powyższego dokumenty dostępne są w przedstawionych wraz z odpowiedzią na skargę aktach administracyjnego postępowania egzekucyjnego, podobnie jak dalsze - w postaci upomnienia, tytułu wykonawczego i wydanych przed zawieszeniem postępowania postanowień, które wskazują na uprzednie skuteczne jego wszczęcie w stosunku do M. B. Te okoliczności nie są przez skarżącego kwestionowane, podobnie jak fakt śmierci zobowiązanej oraz z nim związane istnienie podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego lub też prawidłowość dokonanych w oparciu o jego oświadczenie ustaleń, co do kręgu spadkobierców ustawowych matki. Poza zarzutami dotyczącymi zasadności decyzji będącej postawą wystawienia tytułu wykonawczego - które jak wskazano wyżej nie podlegają badaniu w ramach niniejszego postępowania incydentalnego, skarżący upatruje przeszkody w podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w braku postanowienia dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po M. B. oraz niedokonaniu podziału majątku spadkowego. Zarzuty te nie są jednak zasadne, co wynika z niżej przytaczanych regulacji, uwzględnionych w postanowieniach o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie i jego podjęciu. Zgodnie z treścią art. 56 §1 pkt 2 ustawy z dnia 17.06.1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zmianami - oznaczane w skrócie jako u.p.e.a. ) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego. Taki właśnie, niezwiązany ściśle z osobą zmarłego charakter ma obowiązek wynikający z ostatecznej i prawomocnej decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] 1994r. znak [...] dotyczący rozbiórki samowolnie wykonanej drewnianej wiaty położonej na działce w miejscowości P. 42 gm. B. Artykuł 57 § 2 u.p.e.a. stanowi, że w razie zawieszenia postępowania z przyczyny określonej w art. 56 § 1 pkt 2 - organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie, gdy organ ten zostanie zawiadomiony przez wierzyciela o ustaleniu według przepisów prawa cywilnego spadkobierców zmarłego zobowiązanego, na których przeszedł egzekwowany obowiązek (zadnie pierwsze); wierzyciel może również, nie czekając na sądowe stwierdzenie nabycia spadku, wskazać osobę, którą uważa za spadkobiercę zmarłego zobowiązanego, odpowiedzialną za egzekwowany obowiązek ( zdanie drugie); jednakże organ egzekucyjny obowiązany jest zastosować się do postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, jeżeli postanowienie to zostanie mu złożone przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego ( zdanie 3 ). Stosownie do art. 57 § 3 u.p.e.a. jeżeli szczególne przepisy przewidują wydanie przez wierzyciela decyzji o odpowiedzialności za zmarłego zobowiązanego innej osoby, jako spadkobiercy, organ egzekucyjny może podjąć postępowanie egzekucyjne, zawieszone z przyczyny określonej w art. 56 § 1 pkt 2, po wydaniu takiej decyzji. W sprawie niniejszej wierzycielem jest jednocześnie prowadzący postępowanie egzekucyjne organ administracji publicznej, który w trybie urzędowym, nie czekając na sądowe stwierdzenie nabycia spadku ustalił osoby, które uważa za spadkobierców M. B., zaś brak przepisu szczególnego przewidującego wydanie przez wierzyciela decyzji o odpowiedzialności za zmarłego zobowiązanego innej osoby. W sprawie nie przedłożono postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. B. i nie sygnalizowano nawet pozostawienia przez nią wyłączającego reguły dziedziczenia ustawowego testamentu. Dzieci spadkodawcy są w myśl art. 931 § 1 k.c. spadkobiercami ustawowymi należącymi do pierwszej grupy, którzy nabywają go z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (art. 924 k.c. ), stąd brak podstaw do uznania, że zaskarżone i poprzedzające je postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji naruszają prawo. T. B. dopiero w skardze powołuje się na istnienie odrębnej decyzji Wójta Gminy B. z daty [...] 1994r. znak [...], uchylającej decyzję tego organu z dnia [...] 1994r. znak [...], co w określonych sytuacjach mogłoby mieć wpływ na wygaśnięcie obowiązków objętych tytułem egzekucyjnym. Okoliczność ta, której skarżący nie wykazał stosownym dokumentem nie ma jednakże wpływu na prawidłowość zaskarżonego i poprzedzającego go orzeczenia organu egzekucyjnego pierwszej instancji, bowiem podnoszone przez niego kwestie winny podlegać badaniu w trybie zarzutów, które mogą być skutecznie zgłaszać dopiero po podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze, uznając skargę w niniejszej sprawie za bezzasadną, Wojewódzki Sąd administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.