II SA/Kr 2565/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława Z., Barbary Z. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie wykonania zastępczego - stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji; (...). Postanowieniem z dnia 22 listopada 1999 r. (...), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 i art. 144 Kpa po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O.-Ś. z dnia 4.10.1999 r. (...) w którym postanowiono wykonać zastępczo na koszt Stanisława i Barbary Z. orzeczenie techniczne o możliwości użytkowania budynku mieszkalnego. Określony w postanowieniu obowiązek został nałożony postanowieniem Urzędu Rejonowego w S. (...) z dnia 22.04.1997 r. Jednocześnie wezwano zobowiązanych do wpłacenia w terminie do 31.11.1999 r. kwoty w wysokości 1.000 zł na konto Starostwa Powiatowego w O.-Ś. tytułem zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że postanowieniem z dnia 22.04.1997 r. (...) Kierownik Urzędu Rejonowego w S. zobowiązał inwestorów Barbarę i Stanisława Z. do opracowania i dostarczenia w terminie do 31 sierpnia 1997 r. orzeczenia technicznego o możliwości użytkowania, w którym samowolnie zmieniono funkcję z gospodarczej na mieszkalną. Ponieważ obowiązek wynikający z powyższego postanowienia nie został wykonany - Kierownik Urzędu Rejonowego w S. przesłał zobowiązanemu stosowne upomnienie z dnia 3.10.1997 r. a następnie pismem z dnia 4.08.1999 r. Powiatowy Inspektor po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wskazał zobowiązanym ostateczny termin przedłożenia orzeczenia technicznego w terminie do dnia 30.09.1999 r. Ponieważ zobowiązani w dalszym ciągu nie wykonali nałożonego obowiązku, Powiatowy Inspektor postanowił wykonać zastępczo na koszt Barbary i Stanisława Z. orzeczenie techniczne o możliwości użytkowania budynku mieszkalnego. Na postanowienie to wnieśli zażalenie Stanisław i Barbara Z. podnosząc, iż przedmiotowy budynek jest wykorzystywany od 1978 r. na cele mieszkalne, jako letnia kuchnia. W 1984 r. została wykonana ekspertyza, co zdaniem skarżących było równoznaczne z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie tego budynku jako lokalu mieszkalnego, tj. letniej kuchni. W związku z powyższym skarżący stwierdzają, iż nie potrzebna im żadna ekspertyza zwłaszcza, że budynek użytkowany jest okresowo. Ponadto wnoszą, iż ze względu na skromne dochody w wysokości 435 zł na 3 osoby nie są w stanie wykonać ekspertyzy, deklarując, że "mogę także te budynki rozebrać, gdyż są one mi zbędne". Po rozpatrzeniu sprawy w trybie zażaleniowym organ stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydano prawidłowo gdyż zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, "wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt". W przedmiotowej sprawie, powiada dalej organ, obowiązkiem nałożonym było przedłożenie orzeczenia technicznego o możliwości użytkowania budynku, w którym samowolnie zmieniono funkcje z gospodarczej na mieszkalną. Odpowiadając stronom skarżącym organ wyjaśnił, że w trakcie postępowania ustalono, że w aktach sprawy znajduje się "opinia techniczna o stanie budynku gospodarczego i możliwości jego użytkowania". Brak jest w aktach sprawy stosownego dokumentu zezwalającego na użytkowanie przedmiotowego budynku, jako mieszkalnego. Z akt sprawy wynika, że budynek był wybudowany w 1977-1978 jako gospodarczy o wym. 3,45 x 13,50, a od 1987 r. budynek ten użytkowany jest jako mieszkalny po wykonaniu modernizacji i rozbudowy. Ponieważ na przedmiotową modernizację i rozbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania skarżący nie posiadają pozwolenia, zatem słusznie, w ocenie organu, nałożono obowiązek dostarczenia dokumentów. Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Barbara Z. i Stanisław Z. Skarżący podnieśli zarzuty do postanowienia o nałożeniu obowiązku wykonania opinii technicznej i nie zgadzają się z nałożeniem obowiązku wpłacenia zaliczki na koszty opinii. W odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowienie, które w ocenie organów I i II instancji stanowi tytuł wykonawczy zostało wydane na podstawie art. 89 ust. 2 Prawa budowlanego /w brzmieniu sprzed nowelizacji z 1 stycznia 1999 r. - Dz.U. 1998 nr 106 poz. 668/. Postanowienie to jest postanowieniem dowodowym, mającym na celu zebranie materiału dowodowego dla wydania merytorycznego orzeczenia i nie podlega wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 29 par. 1 i par. 2 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej i jeżeli obowiązek, którego tytuł wykonawczy dotyczy, nie podlega egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Przedstawienie przez inwestora żądanych przez organ administracji dokumentów stanowi warunek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Konsekwencją niespełnienia tego warunku jest wydanie nakazu przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego. Brak jest natomiast podstaw do realizacji tego warunku w trybie postępowania egzekucyjnego poprzez wykonanie zastępcze. Postanowienia organu I i II instancji zostały zatem wydane z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi przesłankę nieważności wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono na mocy art. 55 ust. 1 powołanej ustawy.