II SA/Kr 257/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 grudnia 2011r. znak. [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 8 marca 2012r. S. S. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 grudnia 2011r. wydaną w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu podnosząc argumenty związane merytorycznie ze złożoną skargą. Podkreśla, iż miesięczne koszty utrzymania szacuje na kwotę około 1000 zł, wskazuje, iż syn jest chory i wydatkuje na leki około 300 zł miesięcznie. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury w kwocie 866 zł , renty syna w kwocie 833 zł oraz okazjonalnego dochodu w wysokości 1000 zł. Jak wynika z dokumentów dołączonych przez skarżącą na wezwanie Sądu do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy - osiąga ona również dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa ogrodniczego – sadu ( 8400 zł, zbioru porzeczek – 800 zł, a także dotacji z Unii Europejskiej – 1700 zł oraz 2144 zł ). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom jednorodzinny o pow. 143 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,53 ha. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Natomiast podaje, iż jest właścicielem maszyn rolniczych, ciągnika [...], a także samochodu osobowego z 1998r. Wydatki określone zostały na kwoty – odpowiednio – 3500 zł opal na zimę, energia, woda, śmieci 765 zł, leki dla strony oraz syna 300 zł, ubezpieczenie domu i gospodarstwa 490 zł, ubezpieczenie na życie 180 zł, podatek od nieruchomości 1300 zł. Do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni dołączyła zeznania podatkowe za 2011r., fakturę VAT za energię elektryczną – 224 zł, ( miesięczne prognozowane zużycie to 77,24 zł ), kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca posiada dochód z tytułu emerytury, renty syna, dodatkowego, okazjonalnego dochodu, dochód z gospodarstwa ogrodniczego, zbioru jabłek, porzeczek, dotacje z Unii Europejskiej. Skarżąca posiada również znaczny majątek – dom jednorodzinny o pow. 140 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,53 ha, która przynosi pożytki, może również stanowić zabezpieczenie kredytu czy pożyczki w sytuacji, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środkach finansowych. Posiada majątek nieruchomy, maszyny rolnicze, samochód. Skarżąca ma dodatkowe źródła dochodu, wspomagające stałe świadczenia socjalne. Dzierżawi grunt pod działalność gospodarczą. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca natomiast, posiadające dochody, które swą wysokością znacznie przewyższają minimalne wynagrodzenie w Polsce, posiadająca także majątek nie tylko ten, który służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych rodziny, będzie w stanie pokryć również koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).