II SA/Kr 257/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 grudnia 2014r. Nr [...] znak. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą w ½ części od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 31 marca 2015r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję WINB w K. z dnia 31 grudnia 2014r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i opłacenia pełnomocnika z wyboru. Wskazuje, iż jest osobą schorowaną, samotną, a ostatnio poniosła znaczne wydatki związane ze swoim pobytem na W. w termach leczniczych. Wykupuje wstępy na baseny, masaże, żywi się sama we własnym zakresie. Jak wskazuje – koszty to ok. 3000 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, jest wdową. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie 2 048zł. Skarżąca wykazuje koszty utrzymania, mediów, które nie zmieniły się w stosunku do poprzednio przez nią przedstawianych Sądowi w 2014r. Strona ponosi koszty utrzymania mieszkania w K. oraz nieruchomości w B.. Za ubezpieczenie tych nieruchomości płaci po 99 zł, a podatki kosztują około 200 zł. Strona nie wie ile płaci za żywność, odzież, środki czystości. Za telefon, telewizję kablową i internet będzie ponosić koszty około 100 zł. Za leki skarżąca nie posiada rachunków, bo ich nie zbiera. Większy poniesiony przez nią wydatek w roku 2013 to zakup telewizora za 1.350 zł. Skarżąca poniosła też koszty remontu związanego z zamarznięciem wody w rurach oraz koszty odśnieżania. Za transport butli gazowej do nabicia i uzupełnienia strona płaci 100 zł. Naprawa kosiarki kosztowała ją 200 zł, wyczyszczenie pieca 160 zł, a naprawa instalacji 150 zł. Skarżąca od trzech lat ma guza nad lewą piersią, leczy się prywatnie u F., a koszt wizyty wynosi 120 lub 150 zł. Prywatnie leczy się też u urologa, laryngologa, reumatologa i chirurga, gdyż nie chce czekać w długich kolejkach do tych specjalistów. Na leczenie, leki i suplementy diety strona wydaje dużo pieniędzy. Jeżeli zaoszczędzi jakiekolwiek środki musi je przeznaczyć na remont mieszkania, które od 12 lat jest niemalowane. Część środków z emerytury przeznacza wnukom, które się nią opiekują. Skarżąca załączyła kserokopie następujących dokumentów: faktury z dnia 23 grudnia 2013 roku za sanatorium opiewającej na kwotę 1.260 zł, karty informacyjnej leczenia sanatoryjnego z dnia 6 stycznia 2014 roku, karty informacyjnej z dnia 17 listopada 2008 roku, paragonu z dnia 11 lutego 2013 roku za telewizor na kwotę 1.350 zł, zaświadczeń lekarskich z dnia 18 czerwca 2013 roku i 27 stycznia 2013 roku, wyniku badania radiologicznego z dnia 23 lutego 2012 roku, czterech odcinków płatności za energię elektryczną opiewających na kwoty 51,05 zł, 47,43 zł, 47,43 zł i 21,11 zł, dwóch odcinków za gaz na kwoty 67,62 zł i 67,58 zł, odcinka płatności za wodę kwoty 71,81 zł, czterech odcinków dotyczących opłat na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej roku kwot 92,90 zł i 228,61 zł za miesiące listopad i grudzień 2013 roku, polis ubezpieczeniowych za dom letniskowy i mieszkanie, a także wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 do 30 listopada 2013 roku i od 1 do 31 grudnia 2013 roku. ( dane na podstawie akt sprawy II SA/ Kr 1596/13, na które powołuje się wnioskodawczyni wskazując, iż nic się nie zmieniło w chwili obecnej ). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada na własność mieszkanie o pow. 37,5 m2, oraz działkę o pow. 19 arów z altaną rekreacyjną w B.. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów w wysokości 2 048 zł przy zaakcentowanych i udokumentowanych kosztach utrzymania - nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego w niniejszej sprawie w całości. Ze złożonego we wniosku oświadczenia wynika, że S. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą starszą, liczącą 76 lat i schorowaną. Stan jej zdrowia wymaga przyjmowania leków oraz korzystania ze specjalistycznej opieki lekarskiej, często prywatnej ze względu na długi terminy oczekiwania na wizytę w publicznych placówkach służby zdrowia. Jedynym źródłem utrzymania skarżącej jest świadczenie emerytalne w wysokości 2.048 zł. Z tych środków skarżąca pokrywa następujące wydatki: 228,61 zł i 92,90 zł opłaty na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej, 51,05 zł energia elektryczna, 67,58 zł gaz, 71,81 zł woda. W ubiegłym roku, ze względu na stan zdrowia, skarżąca skorzystała z pobytu rehabilitacyjnego w [...] w H. na W., za który to pobyt zapłaciła wraz z wyżywieniem około 3000 zł. Jest do duży wydatek w stosunku do uzyskiwanych dochodów. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Te wszystkie okoliczności wpłynęły na decyzję orzekającego o zasadności zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w 1/2 części. Odnosząc się natomiast do wniosku o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni nie posiada innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu. Wykazuje także majątek – posiada mieszkanie oraz działkę rekreacyjną z domkiem w B. koło K.. Ma stały dochód z tytułu emerytury. Na podstawie analizy dostarczonych dokumentów nie można zatem stwierdzić, iż skarżąca nie posiada jakichkolwiek środków finansowych, i nie ma żadnego zabezpieczenia finansowego umożliwiającego pokrycie choćby części kosztów, szczególnie wobec okoliczności, iż udział kwalifikowanego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Przy ocenie, czy wnioskodawcy należy przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym czy tylko częściowym bierze się pod uwagę jedynie sytuację materialną i bytową strony wnioskującej. Orzekający uznał, iż przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym jedynie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej w całości od kosztów sądowych przy równoczesnym ustanowieniu dla niej adwokata byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia ew. dalszych kosztów postępowania, oraz ew. kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, wobec okoliczności, iż jego udział, na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest obowiązkowy, przy jednoczesnym zwolnieniu wnioskodawczyni w części od kosztów sądowych aktualnie wymaganych aby rozpocząć proces sądowy - nie naraża strony na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).