II SA/Kr 258/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędzia WSA Mirosław Bator Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Z. D. kwotę pięćdziesiąt złotych (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz adwokata A. S. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) - w tym podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za udzieloną skarżącemu z urzędu pomoc prawną. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. postanowieniem z dnia 12 czerwca 2008 r., znak [...] oddalił zarzuty Z. D. dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego, powołując w podstawie prawnej art. 20 § 1 pkt 5, art. 34 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Orzekając w ten sposób wskazał, że wystawiono w dniu 22 kwietnia 2008 r. co do zobowiązanych Z. D. i H. D. tytuł wykonawczy dotyczący obowiązku wykonania rozbiórki części rozbudowanego budynku mieszkalnego położonego w R., nałożonego prawomocną decyzją z dnia 27 października 2004 roku, znak [...]. Zobowiązana Z. D. złożyła w ustawowo przewidzianym terminie zarzuty, w treści których podniosła, że nieprawdą jest iż remont budynku w R. prowadzony był bez zezwoleń, ponieważ Prezes Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]", której własnością jest budynek zobowiązał się do załatwienia wszelkich formalności związanych z remontem budynku. Zarzuciła też, że egzekucja nie powinna być prowadzona przeciw zobowiązanej, ponieważ mieszkanie jest służbowe zgodnie z umową zawartą pomiędzy jej byłym mężem, a RSP "[...]". Zobowiązana potwierdza jednak fakt, że współfinansowała koszty remontu tego budynku. Z. D. zwróciła także uwagę na brak doręczonego upomnienia, które odebrał w imieniu zobowiązanej w placówce Poczty Polskiej syn M., który nie posiadał odpowiedniego upoważnienia do dokonania powyższej czynności. Podniosła zarzut niemożności wykonania przez zobowiązanych orzeczonego obowiązku, ze względu na zmianę konstrukcji budynku jaka została dokonana w wyniku przedmiotowego remontu. Wskazała też na błąd co do osoby zobowiązanej, którą powinien być w jej ocenie Prezes RSP "[...]". Organ egzekucyjny pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko : wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, błąd co do osoby zobowiązanego, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny albo niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Pismo zobowiązanej z dnia 21 maja 2008 r. zawiera szereg zarzutów, które spełniają wymóg powyższego przepisu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał następnie, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej (organ egzekucyjny) nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej (od której nie przysługują już zwykłe środki odwoławcze) podlega przymusowemu wykonaniu. Kontrola zgodności z prawem czynności oraz aktów administracyjnych podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego nie może zatem sprowadzać się do oceny zgodności z prawem decyzji merytorycznych, którymi zostały nałożone na zobowiązanego konkretne obowiązki, a których nie wykonał on bez zastosowania środków przymusu przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Roboty budowlane zrealizowane przy budynku R. zostały wykonane bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, co zostało stwierdzone w toku postępowania przeprowadzonego przed organem nadzoru budowlanego, zakończonym ostateczną decyzją z dnia 27 października 2004 r., znak [...]. Zgodnie więc z dyspozycją art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nałożono na zobowiązanych nakaz wykonania rozbiórki części rozbudowanej budynku mieszkalnego. Obowiązek wynikający z tej ostatecznej decyzji zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dotyczy w tym przypadku inwestora. Rozbudowa budynku mieszkalnego R. została dokonana wspólnie przez zobowiązanych jako inwestorów. Zobowiązana sama przyznała, że sfinansowała rozbudowę budynku mieszkalnego, w związku z czym należy ją traktować - pomimo ustania związku małżeńskiego z H. D., jako inwestora . Doręczenie upomnienia nastąpiło zgodnie z przepisami K.p.a. Wobec niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. zostało ono złożone w placówce Poczty Polskiej, skąd zostało odebrane przez syna zobowiązanej, który jest pełnoletni i zameldowany pod tym samym adresem, więc mógł on odebrać rzeczone pismo bez dodatkowego upoważnienia. Zgodnie z art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym musi mieć charakter obiektywny i dotyczyć sytuacji, gdy obowiązek jest niemożliwy do wykonania w oparciu o aktualne osiągnięcia wiedzy i techniki nie tylko przez zobowiązanego, ale także przez inną osobę. Okoliczność, że wykonanie obowiązku może wiązać się z różnego typu utrudnieniami, kosztami czy koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ludziom czy mieniu, jak również subiektywne odczucia osób zobowiązanych są nieistotne dla oceny wykonalności obowiązku. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła Z. D.. Podniosła, że nie zgadza się z jego treścią i nadal podtrzymuje zgłoszone zarzuty. Nadto, skarżąca potwierdziła, że była jedynym inwestorem finansującym przedsięwzięcie. Podała też, że jej były mąż miał wówczas niewielką rentę. Do dziś jest on przekonany, że wszystko zostało wykonane legalnie, ponieważ jest osobą podatną na różne sugestie zewnętrzne. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z 30 listopada 2009 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a., w związku z art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednol. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazał, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego upomnieniem z dnia 6 lutego 2008 r., znak [...] wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji. Jednocześnie pouczył zobowiązanych, że w przypadku niewykonania obowiązku we wskazanym w upomnieniu terminie sprawa zostanie skierowania na drogę postępowania egzekucyjnego. Zobowiązani nie wykonali dobrowolnie obowiązku. Wobec powyższego organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy z dnia 22 kwietnia 2008 r., znak [...] dotyczący H. D. oraz tytuł wykonawczy z dnia 22 kwietnia 2008 r., znak [...] dotyczący Z. D.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uznał, że zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe. Wskazał, że w przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym ( tak jak powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień), wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą opatrzenia klauzulą o skierowaniu do egzekucji wystawionego tytułu wykonawczego. Biorąc pod uwagę, że organ pierwszej instancji wystawił dwa tytuły wykonawcze dotyczące osobno H. D. i Z. D., które następnie zostały opatrzone klauzulą o skierowaniu do egzekucji należy stwierdzić, że tym samym zostały wszczęte dwa postępowania egzekucyjne. Zdaniem organu odwoławczego Z. D. wniosła zarzuty z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 kwietnia 2008 r., znak [...] wystawionego wobec P. Z. D.. Stroną tego postępowania jest wyłącznie Z. D.. Zatem nieprawidłowym było umieszczenie w rozdzielniku skarżonego postanowienia, a tym samym uznanie za stronę w przedmiotowym postępowaniu H. D.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaznaczył, że jako organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną prowadzoną przez organ pierwszej instancji jest nie tylko organem odwoławczym dla postanowień tego organu, lecz także organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 23 § 4 pkt 2 w zw. z art. 23 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Wobec powyższego , mając na uwadze wydanie w przedmiotowej sprawie dwóch tytułów wykonawczych powołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 15 lipca 2003 r. sygn. akt II SA/Kr 2008/99, zgodnie z którym prowadzenie egzekucji osobno w stosunku do każdego ze zobowiązanych byłoby możliwe, gdyby ich zobowiązanie było zobowiązaniem solidarnym w rozumieniu art. 366 § 1 k.c. Jednakże zobowiązanie jest solidarne, jeżeli wynika to z ustawy lub z czynności prawnej. Zobowiązanie wynikające z nałożonego decyzją z dnia 27 października 2004 r., znak [...] obowiązku rozbiórki nie jest zobowiązaniem solidarnym, gdyż z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który stanowił podstawę prawną wydanej decyzji, nie wynika solidarność zobowiązania. Ponadto. egzekucja obowiązku odbywa się w ramach postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego nieprawidłowym jest prowadzenie kilku postępowań egzekucyjnych w celu wyegzekwowania tego samego obowiązku, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Należało wszcząć jedno postępowanie egzekucyjne na podstawie jednego tytułu wykonawczego wystawionego wobec H. D. i Z. D. jako zobowiązanych tożsamych z określonymi w egzekwowanej decyzji PINB z dnia 27 października 2004 r., znak [...]. Niedopuszczalna jest modyfikacja w tym zakresie w tytule wykonawczym, jakiej dokonał organ pierwszej instancji wystawiając dwa tytuły wykonawcze, gdyż oznacza to błąd co do osoby zobowiązanego. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, błąd co do osoby zobowiązanego jest przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 tej ustawy rodzi po stronie organu egzekucyjnego obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, na co wskazuje dyspozycja wyżej wymienionego przepisu. W związku z powyższym, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny winien rozważyć możliwość umorzenia obu prowadzonych postępowań egzekucyjnych, a następnie wystawienia jednego tytułu wykonawczego na oboje zobowiązanych, po uprzednim zbadaniu, czy obowiązek został wykonany. Zgodnie bowiem z art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel jest więc podmiotem nie tylko uprawnionym, ale też zobowiązanym do ustalenia, czy obowiązek został zrealizowany. Brak dobrowolnego wykonania obowiązku jest przesłanką dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Z. D., domagając się, aby Sąd umorzył postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podniosła, że sprawa toczy się od 2004 r. Remont był wykonany za przyzwoleniem prezesa Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, której członkiem był były mąż skarżącej. W tym samym budynku mieszkał ich były sąsiad - również członek RSP, który bardzo przeszkadzał w remoncie. Wyprowadził się on w 2009 r. i od tamtego czasu nie było problemów. Nadto, w dniu 8 kwietnia 2009 r. otrzymała pismo z RSP, informujące o sprzedaży nieruchomości spółce "[...]". Skoro zatem nieruchomość ma nowego właściciela celowym byłoby umorzenie postępowania. Skarżąca dodała, że jej działanie nie było szkodliwe, chociaż przyznała, że popełniła błąd. Na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. Z. zarzuciła, że nie będąc właścicielką nieruchomości zabudowanej spornym budynkiem nie ma możliwości wykonania nałożonych na nią nakazów. Nadto, organ odwoławczy błędnie wydał orzeczenie kasacyjne sensu stricto, ponieważ po dokonaniu takich ustaleń winien był uchylić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie egzekucyjne. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd uchyla decyzję bądź postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie dostrzegł, że prawidłowość tytułu wykonawczego ma istotne znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niemniej jednak błędnie ocenił działanie organu pierwszej instancji jako naruszające prawo. W szczególności, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego bezpodstawnie przyjął, że w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym zostały wystawione dwa różne tytuły wykonawcze, a zatem iż w istocie prowadzone są dwa różne postępowania zmierzające do wyegzekwowania tego samego obowiązku. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera katalogu zasad ogólnych tego postępowania. Niemniej jednak odpowiednie zastosowanie znajdują w nim ogólne zasady postępowania administracyjnego, co wynika z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakazującego stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Z tego względu w postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada legalności nakazująca organom administracji publicznej działanie na podstawie przepisów prawa. Organy są zatem związane przepisami prawa powszechnie obowiązującego, którymi – w myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji RP – są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Prowadząc postępowanie egzekucyjne organy administracji publicznej związane są przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także rozporządzeniami wydanymi jako akty wykonawcze do tej ustawy. Jednym z nich jest rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), wydane po dacie wyrażenia przez organ odwoławczy orzeczenia. Zgodnie z § 1 pkt 9 rozporządzenia, określa ono między innymi wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Częścią rozporządzenia są załączniki nr 24 i nr 25 zawierające wzory [...], stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zarówno przepisy samego rozporządzenia, jak i załączników do niego są dla organów administracji publicznej wiążące. Organy mają zatem obowiązek stosować przewidziane w nich wzory tytułu egzekucyjnego, nie mając przy tym uprawnienia do ich modyfikacji. Oba wzory tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym różnią się wyłącznie rozmiarem rubryki przeznaczonej do opisania treści egzekwowanego obowiązku (część D, rubryka nr 25). W obu wzorach rubryki przeznaczone do wpisania danych identyfikacyjnych osoby zobowiązanej (część A i B) pozwalają na umieszczenie imienia, nazwiska, imion rodziców, daty urodzenia, numerów identyfikacyjnych NIP i PESEL, numeru telefonu, przedsiębiorstwa, zajęcia, zawodu lub pracodawcy oraz dokładnego adresu tylko jednej osoby zobowiązanej. Nie można jednocześnie przyjąć, że w uzasadniających powyższe przypadkach organ egzekucyjny nie może prowadzić postępowania względem większej liczny zobowiązanych wystawiając jeden tytuł wykonawczy z tego powodu, że we wzorze tytułu wykonawczego brak jest miejsca na określenie wszystkich takich podmiotów. Z drugiej zaś strony, nie istnieją podstawy do modyfikacji wzorów urzędowych wprowadzonych w rozporządzeniu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że ilość egzemplarzy wypełnionych formularzy [...] bądź [...] nie może przesądzać o wielości wystawionych przez organ egzekucyjny tytułów wykonawczych, które identyfikuje w istocie jego oznaczenie ( numer ). Nawet jeżeli formularze różnią się danymi osoby zobowiązanej mogą one w istocie stanowić kolejne egzemplarze jednego tytuł wykonawczego. W ocenie Sądu taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji wystawił dwa egzemplarze tytułu wykonawczego skierowane do H. D. (k. 17 – 18) oraz Z. D. (k. 22-23), różniące się danymi wpisanymi w części B. Oba dokumenty zawierały ten sam numer aktu wykonawczego – [...], zostały wystawione z tą samą datą – 22 kwietnia 2008 roku, w sposób identyczny określały też treść i podstawę egzekwowanego obowiązku. Wobec tego stanowią one dwa kolejne egzemplarze jednego tytułu wykonawczego. Wniosek o wystawieniu dwóch tytułów wykonawczych i prowadzeniu przez organ pierwszej instancji dwóch odrębnych postępowań egzekucyjnych nie znajduje zatem uzasadnienia. W sprawie niniejszej organ odwoławczy błędnie uznał , że z podanych przez niego powodów istnieją podstawy do wydania postanowienia kasatoryjnego, przy czym poza rozważaniami pozostawił wszelkie zgłaszane przez skarżącą w sprawie zarzuty. Tak wydane postanowienie narusza zasady z art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, za podstawę przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. W toku ponownego rozpatrywania sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego winien przyjąć wskazania wynikające z powyższych rozważań i dokonać merytorycznej kontroli zarzutów podniesionych przez skarżącą wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego. O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II. – III. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. , art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 roku, Nr 146, poz. 1188 ze zm.), § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c , jak również § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).