II SA/Kr 260/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 grudnia 2012 r. Nr:[...] znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a wniosek skarżącej oddalić W odpowiedzi na wezwanie do wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżąca M.N. złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 czerwca 2013 roku, skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania W wyznaczonym terminie skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz "PPF". We wniosku M.N. oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem J.N. oraz dziećmi: N. ur. [...] 1990 roku i N. [...] 1994 roku. Ich miesięczny dochód wynosi 4.200 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości [...] zł, wynagrodzenie za pracę jej męża w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 180 m² i nieruchomość rolna wielkości 1,25 ha. Syn wnioskodawczyni, N. jest właścicielem nieruchomości o areale 0,87 ha. Skarżąca posiada oszczędności w kwocie 20.000 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż dochody, jakie osiągają z tytułu pracy pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb związanych z utrzymaniem rodziny. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez M.N. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawczyni. Jak wynika z akt sprawy skarżąca uzyskuje stałe miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.800 zł. Stałymi dochodami dysponuje także małżonek wnioskodawczyni J.N. , pobierający wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł. Łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi zatem 4.200 zł, co oznacza, że na jednego jej członka przypada kwota 1.050 zł. Skarżąca ma zatem możliwości planowania wydatków celem zabezpieczenia i pokrycia kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Obniżenia standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto istotnym w sprawie jest fakt, że M.N. dysponuje oszczędnościami w znacznej wysokości. Posiadane środki finansowe w kwocie 20.000 zł pozwolą stronie pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jej sytuacji majątkowej. Orzekający uznał zatem, że skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącą kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.