II SA/Kr 2601/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec AWSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2004 r sprawy ze skargi S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 02 sierpnia 2001 r Nr [...] . w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia 2 sierpnia 2001r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] .2001 roku, znak : [...] nie stwierdzającą u S. G. choroby zawodowej narządu słuchu tj. choroby wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji ograniczono się do wskazania, że zgodnie z orzeczeniami [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] nie ma podstaw do stwierdzenia u S. G. choroby zawodowej. W odwołaniu od tej decyzji S. G. podniósł, iż Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w jego sprawie decyzję, podczas gdy nie zakończyło się jeszcze postępowanie wyjaśniające. Ponadto twierdzi, że u każdego pracodawcy był narażony na działanie czynników szkodliwych dla narządu słuchu, co wywołało jego obecne schorzenia. Zarzuca też, iż tylko Z. [...] w [...] podał wyniki pomiarów, a z dwu pozostałych zakładów wyników nie uzyskano. Rozpatrując sprawę choroby zawodowej w trybie odwoławczym [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. W dochodzeniu epidemiologicznym ustalono, iż S. G. pracował w latach 1963 - 1968 w H. "[...]" w [...] jako laborant i operator mostka. W okresie od 1968r. do 1974r. zatrudniony był w z. [...][...] , Sp. z 0.0. w [...] , ul. [...] jako otworowy pomocnik wiertacza w narażeniu na hałas o natężeniu od 91 do 97 dB "A" , tzn. przekraczający normatywy higieniczne. Od lipca 1974 r. do [...] . 1997 r. pracował w Z. [...] S.A. w [...], ul.. [...] jako elektromonter linii kablowych, gdzie okresowo był eksponowany na hałas nie przekraczający dopuszczalnych norm higienicznych. Od 1997 roku przebywa na rencie z przyczyn ogólnych. W kierunku choroby zawodowej S. G. badany w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w [...] w okresie od [...] .2000 r. do [...] . 2000 roku. W wyniku przeprowadzonych badań wydano orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] .2000 roku. Rozpoznano u pacjenta niedosłuch obustronny mieszany, a w uzasadnieniu orzeczenia podano, iż niecharakterystyczna krzywa audiometryczna oraz brak udokumentowanego narażenia na hałas od 1974 r. nie daje podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Wykonane na skutek odwołania S. G. badania konsultacyjne w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] doprowadziły do wydania orzeczenia lekarskiego z dnia [...]. 2001 roku o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut podał, iż obserwacja w kierunku choroby zawodowej narządu słuchu wypadła negatywnie. W trakcie obecnej obserwacji klinicznej badaniem otoskopowym stwierdzono stan po operacji ucha środkowego, błona bębenkowa wydaje się być cała. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną / obiektywną / wykazała obustronny niedosłuch typu mieszanego; średnie podwyższenie progu słuchu dla częstotliwości 1000, 2000,4000 Hz po odliczeniu poprawki na wiek wynosi: dla UP - 54 dB, dla UL -46 dB. Charakter stwierdzonego niedosłuchu - mieszany / przewodzeniowo - odbiorczy / nie jest typowy dla zmian wywołanych działaniem hałasu. Biorąc powyższe pod uwagę oraz uwzględniając brak danych o ponadnormatywnym narażeniu zawodowym pacjenta na hałas od 1974 r. / w narażeniu na hałas o stężeniach przekraczających normatyw higieniczny pracował jedynie przez 6 lat /, przebyte stany zapaleń uszu i operację ucha środkowego lewego w 1973 r. - nie ma podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu powołano się także na dokonane przez organ II instancji dodatkowe postępowanie wyjaśniające w Z. [...] S.A. w [...] , gdzie skarżący pracował jako elektromonter linii kablowych, w okresie od [...] 1974 r. do [...] 1997 roku, to jest do czasu przejścia na rentę z ogólnego stanu zdrowia. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż praca S. G. polegała na prowadzeniu wykopów ziemnych (rowów kablowych) ręcznie. Natomiast w momencie braku robót kablowych był sporadycznie wykorzystywany do robot pomocniczych w warsztacie ślusarskim. Warsztat zlokalizowany był przy ul [...] , a od 1990 r, przy ul. [...] . W związku z tym, że warsztat pomocniczy wykorzystywany jest sporadycznie, nie ma stałych stanowisk pracy, nie były wykonywane badania środowiskowe, natomiast zakład przedłożył posiadane pomiary na stanowiskach w warsztacie o podobnym charakterze - w Kierownictwie Grupy Robót w [...] z dnia [...] .1998 r., w których nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych wartości parametrów. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że pracując jako elektromonter linii kablowych, w okresie od [...] 1974 r. do [...] 1997 roku, skarżący był okresowo eksponowany na hałas nie przekraczający dopuszczalnych norm higienicznych. Na podstawie orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanych przez upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia tj. [...] Ośrodek Medycyny Pracy [...] i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego, stosownie do przepisu § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarny w [...] z dnia [...] .2001 roku o nie stwierdzeniu u S. G. choroby zawodowej narządu słuchu. W skardze na tę decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] 2001, uzupełnionej następnie pismem z dnia [...] 2004r., S. G. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzuca naruszenie art. 7, 77, 107§3 kpa polegające na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie istnienia narażenia na ponadnormatywny hałas w latach 1963-68, jak również jednozdaniowym uzasadnieniu decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, w nawiązaniu do zarzutów skargi [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał, że wydanie decyzji I instancji poprzedzone było postępowaniem wyjaśniającym w z. [...] / [...] 2001 r. / i w Z. [...] w [...] . /[...] 2001 roku/. Ponadto Powiatowy Inspektor Sanitarny posiadał charakterystyki pracy skarżącego. Z karty wypisowej Instytutu Medycyny Pracy w [...] wynika, iż nie ma danych potwierdzających narażenie na ponadnormatywny hałas w H. "[...] " gdzie skarżący pracował w latach 1963 - 1968 roku jako laborant i operator mostka. Decyzja organu I instancji faktycznie posiada krótkie uzasadnienie, nie stanowi to jednak przesłanki do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia o chorobie zawodowej. Wydana w postępowaniu odwoławczym decyzja ostateczna koryguje tą nieprawidłowość. W sprawie istotne są orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z uwzględnieniem przebytych stanów zapalnych uszu i operację ucha środkowego lewego w 1973r. Rozpoznany niedosłuch typu mieszanego, zgodnie z reprezentowanym w naukach medycznych poglądem, nie jest charakterystyczny dla zawodowego uszkodzenia słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona [...] 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie, oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych wymieniono "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. W niniejszej sprawie przeprowadzone u skarżącego badanie wykazało niedosłuch obustronny mieszany. W orzeczeniu lekarskim [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] .2000 roku podano, iż niecharakterystyczna krzywa audiometryczna oraz brak udokumentowanego narażenia na hałas od 1974 r. nie daje podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Wykonane na skutek odwołania S. G. badania konsultacyjne w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] doprowadziły do wydania orzeczenia lekarskiego z dnia [...] 2001 roku o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut podał, iż obserwacja w kierunku choroby zawodowej narządu słuchu wypadła negatywnie. W trakcie obecnej obserwacji klinicznej badaniem otoskopowym stwierdzono stan po operacji ucha środkowego, błona bębenkowa wydaje się być cała. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną / obiektywną / wykazała obustronny niedosłuch typu mieszanego; średnie podwyższenie progu słuchu dla częstotliwości 1000, 2000,4000 Hz po odliczeniu poprawki na wiek wynosi: dla UP - 54 dB, dla UL -46 dB. Charakter stwierdzonego niedosłuchu - mieszany / przewodzeniowo - odbiorczy / nie jest typowy dla zmian wywołanych działaniem hałasu. Biorąc to pod uwagę oraz uwzględniając brak danych o ponadnormatywnym narażeniu zawodowym pacjenta na hałas od 1974 r. / w narażeniu na hałas o stężeniach przekraczających normatyw higieniczny pracował jedynie przez 6 lat /, przebyte stany zapaleń uszu i operację ucha środkowego lewego w 1973 r. uznano, że nie ma podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej narządu słuchu. Mając na uwadze treść powyższych opinii lekarskich podnieść należy, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszeń prawa procesowego. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym, bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie nie spełniają wskazanych powyżej wymogów proceduralnych. Uzasadnienie orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...].2000 jest jednozdaniowe. Ogranicza się wyłącznie do powołania na niecharakterystyczną krzywą audiometryczną oraz brak udokumentowanego narażenia na hałas od 1974r. Nie można zatem uznać, że w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadnia ono treść dokonanego rozpoznania. Wymogu tego nie spełnia również orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] . 2001r. Także i to orzeczenie jest zbyt lakoniczne. Zawarte w nim fundamentalne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stwierdzenie dotyczące charakteru stwierdzonego niedosłuchu, który zdaniem orzekających lekarzy nie jest typowy dla zmian wywołanych działaniem hałasu, ograniczono jedynie do tego jednozdaniowego stwierdzenia, bez jego szerszej argumentacji. Nadto, skoro organ II instancji dokonał uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, w którym ustalił okresowe narażenie na hałas w okresie po 1974r., winien o wynikach tego postępowania powiadomić wydający opinię zespół biegłych lekarzy. Te ustalenia winny być bowiem uwzględnione w ich opinii. Tymczasem pomimo dokonania takich ustaleń, organ poprzestał na orzeczeniach lekarskich, w których wyraźnie stwierdzono jako jeden z powodów braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej okoliczność braku udokumentowanego narażenia na hałas od 1974 roku. Wady postępowania w niniejszej sprawie dotyczyły również przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia narażenia na hałas w środowisku pracy, którego nie można ocenić jako wyczerpującego. Wobec powyższego przyjąć należy, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Zastrzeżenia budzi też zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji, które nie spełnia wymogów art. 107 §3 kpa. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.