II SA/Kr 2604/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska NSA Anna Szkodzińska Protokolant : Agata Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2006 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II orzeka, że zaskarżona decyzją nie może być wykonywana, III zasądza na rzecz skarżącej B.P. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, Decyzją z dnia [...] lipca 2001r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał B.P. rozbiórkę części budynku mieszkalnego o wymiarach 3,70 m x 3,70 m, dobudowanej do pomocnej ściany istniejącego domu mieszkalnego oraz rozbiórkę drewnianego wiatrołapu o wymiarach 3,70 x 1,40 m, wykonanego przy w/w dobudowie, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gr. "1" położonej w P. przy ul. B. Rozstrzygnięcie to poprzedzono ustaleniem, iż na powyższej działce istnieje budynek parterowy drewniany z dachem dwuspadowym. Od strony pomocnej ściany szczytowej budynku istnieje dobudowa parterowa murowana o wymiarach 3,70 x 3,70 m usytuowana w licu istniejącego budynku oraz w odległości 45 cm od ogrodzenia zbudowanego na granicy z działką należącą do J.J. Przy zachodniej ścianie dobudowy wykonany jest wiatrołap o długości 3,70 m i o szerokości 1,40 m, który jest konstrukcją szkieletową drewnianą wypełnioną płytami paździerzowymi. W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono, że w toku postępowania B.P. nie przedstawiła żadnych dokumentów wymaganych do wybudowania powyższej dobudowy. Oświadczyła natomiast, że pomieszczenie kuchni oraz wiatrołap zostały wybudowane około 1990 r. przez jej matkę M.C., prawdopodobnie na podstawie pozwolenia na budowę. Urząd Gminy w P. wyjaśnił jednak, że w rejestrach wydanych pozwoleń na budowę nie ma zapisu, który potwierdzałby tę okoliczność. B.P. przedstawiła 2 świadków, którzy potwierdzili, że przedmiotowa dobudowa miała miejsce około 1990 - 1992 r. Natomiast J.J. i wskazani przez niego świadkowie stwierdzili, że rozbudowa została wykonana w 1998 r. Wobec rozbieżnych zeznań świadków i niemożności ustalenia daty powstania dobudowy na podstawie tych dowodów, wydając decyzję Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. oparł się na przedstawionym przez B.P. akcie notarialnym z dnia 22 stycznia 1998r. - umowie darowizny przedmiotowej działki. Na podstawie tego dokumentu organ I instancji przyjął, że dobudowa miała miejsce w 1998r. Umowa ta bowiem przedstawia stan faktyczny istniejący na nieruchomości w dacie zawarcia kontraktu. Z wymienionego aktu notarialnego wynika, że przedmiotowa działka jest zabudowana jedynie starym budynkiem drewnianym trzyizbowym, wybudowanym przed wojną, przeznaczonym do rozbiórki. Nie wymienia się tam pomieszczenia użytkowanego jako kuchnia oraz wiatrołapu, stąd też należało przyjąć, że dobudowa została wykonana po dacie sporządzenia umowy, a więc po 22 stycznia 1998r. Zgodnie z art. 28 ust. l Prawa budowlanego z 1994 r. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Rozbudowa istniejącego budynku dokonana przez B.P. była samowolą budowlaną i dlatego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego należało orzec nakaz rozbiórki. Od powyższej decyzji odwołała się B.P. twierdząc, iż dobudowy kuchni dokonała jej matka w 1989r. Wnosząc o umożliwienie jej zalegalizowania przedmiotowej dobudowy oświadczyła w odwołaniu, że gdy otrzymała nieruchomość, miała 19 lat i nie była świadoma jakie dane mają się znaleźć w akcie notarialnym. Informacja tam zawarta nie była dokładna i ścisła. K.S. - właścicielka nieruchomości - nie użytkowała tego gruntu od 30 lat. Przez ten czas użytkownikiem nieruchomości była matka odwołującej się - M.C. Akt notarialny stanowił tylko dopełnienie formalności związanych z przeniesieniem własności nieruchomości. Opis darowanej nieruchomości zawarty w umowie notarialnej dotyczył czasu, gdy grunt ten był we władaniu K.S., czyli około 30 lat wcześniej. Do odwołania dołączono pisemne oświadczenie T.B., w którym stwierdził, między innymi, iż w 1987 "r. opracował projekt zamienny na dobudowę pomieszczenia mającego pełnić rolę hallu i wiatrołapu, w miejsce istniejącego ganku drewnianego. Stwierdził również, iż według jego wiedzy dobudowa została zakończona w 1988 lub 1989 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] sierpnia 2002 r. decyzję znak [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną swojej decyzji wskazał przepisy art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. nr 106 z 2000 r. poz. 1126 z późn. zm.) oraz art. 138 § l kpa. Zasadnicze znaczenie przywiązał do treści aktu notarialnego z dnia 22 stycznia 1998r., podkreślając, że jest to dokument urzędowy i zgodnie z art. 76 § l kpa stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z tego względu uznał, że organ I instancji postąpił zgodnie z prawem przypisując większą moc dowodową dokumentowi urzędowemu i odrzucając sprzeczne zeznania świadków. Organ odwoławczy podkreślił, że w tym stanie rzeczy przedmiotowa dobudowa została dokonana po dniu 22 stycznia 1998 r., stanowiła samowolę budowlaną i nakaz jej rozbiórki został prawidłowo orzeczony. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniosła B.P. Domagała się uchylenia zakwestionowanej decyzji podtrzymując swoje stanowisko i twierdząc, że dobudowa miała miejsce w roku 1988 lub 1989. Oświadczyła, że wcześniej jej rodzice nieformalną umową nabyli działkę od A.E. (na co przedstawiła kserokopię umowy), który zakupił ją również nieformalnie. Sprawy własnościowe zostały uregulowane dopiero w 1998r. umową darowizny pomiędzy skarżącą a K.S. -ujawnioną jako właścicielka tego gruntu. Skarżąca spisując umowę darowizny nie była świadoma, iż należy podać stan rzeczywisty nieruchomości. Była przekonana, że powinna podać dane z nieformalnej umowy rodziców. Wskazała również, iż jest w trudnej sytuacji materialnej. Mieszka w przedmiotowym budynku, ponieważ opiekuje się chorą matką. W dobudowanej części budynku znajduje się kuchnia. Rozbiórka spowodowałaby, iż mieszkańcy utraciliby jedyne pomieszczenie, które jest w dobrym stanie technicznym. Skarżąca wniosła o ponowne przesłuchanie świadków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz powtórzył argumentację przyznającą decydujące znaczenie dowodowe aktowi notarialnemu. Na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno postępowanie przed organem I instancji, jak i postępowanie odwoławcze dotknięte jest wadami, których stwierdzenie musiało skutkować uchyleniem przez Sąd obu tych decyzji. Organy obu instancji przypisały zasadnicze znaczenie dowodowe aktowi notarialnemu z dnia 22 stycznia 1998r. - umowie darowizny przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy wskazując przy tym na art. 76 § 1 kpa podkreślił, że organ pierwszej instancji słusznie i zgodnie z prawem odrzucił ... "sprzeczne zeznania świadków". Stanowisko to jednak nie jest w pełni trafne. Przepis art. 76 § 3 kpa przewiduje bowiem możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Możliwe jest zatem w postępowaniu administracyjnym uznanie, iż określony dokument urzędowy (bądź jego część) pozbawiony jest mocy dowodowej. Nie jest natomiast prawidłowa sytuacja, w której organ administracji publicznej zgromadziwszy określone dowody, a wśród nich także dokument urzędowy, opiera swoje ustalenia wyłącznie na tym dowodzie, dyskwalifikując i odrzucając automatycznie pozostałe środki dowodowe. Odrzucenie ich jest wprawdzie możliwe, lecz po uprzednim wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 § l kpa) i przy uzasadnionym oraz przekonywującym wskazaniu przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej pozostałym dowodom (art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa). Przede wszystkim i w pierwszej kolejności organ administracji prowadząc postępowanie zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Winien uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 kpa). Zasada ta w rozpatrywanej sprawie nie w pełni była przestrzegana. W szczególności nie są znane powody pominięcia dowodów wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a zmierzających do wykazania, że sporna rozbudowa miała miejsce w latach 1987 - 1988 r. W odwołaniu wskazano świadków, których zeznania fakt ten miałby potwierdzać oraz przedstawiono dokumenty na tę okoliczność. Zaniechanie przeprowadzenia tych dowodów narusza przepisy art. 77 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa. Ponadto, w toku postępowania pominięto - bez wskazania przyczyn - inne jeszcze oferowane przez skarżącą dowody, np. fotografie czy przesłuchanie osoby kontrolującej rodziny zastępcze (w spornym budynku) - k. 1-29 akt. Powyższe uwagi wskazują, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie należy uwzględnić powyższe uwagi i przeprowadzić konieczne dowody do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia daty dobudowania kuchni i wiatrołapu. W tej sytuacji należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 t. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje sądowi, by w przypadku uwzględnienia skargi określił, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt ma być wykonywany. Na podstawie tego przepisu w pkt. II wyroku orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).