II SA/Kr 262/18

WyrokWSA w Krakowie2018-04-06

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Małgorzata Łoboz, Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zatwierdzająca taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, zawierająca stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, stanowi akt prawa miejscowego i czy rada gminy posiadała upoważnienie ustawowe do jej wprowadzenia?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady gminy w części dotyczącej opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych. Uznał, że taka uchwała, wprowadzając obowiązek finansowy dla mieszkańców, ma charakter aktu prawa miejscowego. Stwierdził jednocześnie, że przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w szczególności art. 24 ust. 1, nie zawierają upoważnienia dla rady gminy do nakładania takich opłat, co stanowi naruszenie zasady ustawowej delegacji do stanowienia przepisów prawa miejscowego.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Tarnowie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Tarnowie zatwierdzającą taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, w części dotyczącej opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych. Zarzucono naruszenie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz ustawy o samorządzie gminnym, wskazując na brak podstawy prawnej do nałożenia takiej opłaty i przekroczenie kompetencji rady gminy. Rada Miejska w Tarnowie zatwierdziła taryfy, w tym opłatę za przyłączenie w wysokości 100 zł netto/przyłączenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w zakresie pkt 4.3. oznaczonego jako liczba porządkowa I o nazwie: "stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych".

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Tarnowie na uchwałę Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 30 marca 2017 r. nr XXXVII/366/2017 w sprawie zatwierdzania taryf Grupy Azoty . S.A. w Tarnowie . dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miasta Tarnowa stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w zakresie pkt 4.3. oznaczonego jako liczba porządkowa I o nazwie : " stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych " . Prokurator Rejonowy w Tarnowie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Tarnowie nr XXXVII/366/2017 z dnia 30 marca 2017 r. w przedmiocie zatwierdzenia taryf Grupy Azoty S.A. w Tarnowie dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miasta Tarnowa, w części w jakiej dopuszcza i zatwierdza pobieranie opłaty za przyłączenie urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych w wysokości 100 zł netto/przyłączenie (tj. pkt 4.3 lp. I załącznika do uchwały nr XXXVII/366/2017 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 30 marca 2017 roku). Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2017 r. poz. 328 ze zm., dalej: "ustawa") poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis art. 24 ust. 1 ustawy może stanowić podstawę prawną do nałożenia przez radę gminy w drodze uchwały obowiązku ponoszenia opłat za przyłączenie nieruchomości do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych i tym samym bezzasadne zatwierdzenie taryfy ustalającej wysokości takiej opłaty w drodze aktu prawa miejscowego; b) art. 24 ust. 5 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i tym samym zaniechanie podjęcia uchwały odmawiającej w całości zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z powodu sporządzenia ich niezgodnie z przepisami; c) art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) poprzez wydanie zaskarżonej uchwały w części objętej skargą bez wyraźnego upoważnienia ustawowego i z przekroczeniem kompetencji stanowiących organu gminy. Na podstawie tych zarzutów Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr XXXVII/366/2017 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 30 marca 2017 r., w zaskarżonej części. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, uchwałą z dnia 30 marca 2017 r. nr XXXVII/366/2017, Rada Miejska w Tarnowie na wniosek Grupy Azoty S.A. w Tarnowie zatwierdziła taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miasta Tarnowa, na okres od dnia l maja 2017 roku do dnia 30 kwietnia 2018 roku, stanowiące załącznik do uchwały. W pkt 4.3 Ip. I ustalona została jako opłata dodatkowa "stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych w kwocie 100,00 zł netto za każde przyłączenie.". Zdaniem Prokuratora zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, którego wadliwe zapisy winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Stanowisko to koresponduje z dotychczasową linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - wyrok z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1096/09, wyrok z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1567/11, wyrok z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 407/14. Uzasadniając zarzuty skargi zwrócono uwagę, że wprowadzenie opłat za podłączenie do sieci wodociągowej nie znajduje oparcia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. W szczególności takim przepisem nie jest art. 24 ust. 1 ustawy. W istocie bowiem mamy do czynienia z sytuacją, gdzie wymieniona opłata nie posiada wprost charakteru podatkowego, lecz ze względu na obowiązki właściciela nieruchomości stanowi sui generis przymus państwowy. Nieuiszczenie tzw. opłaty przyłączeniowej spowodowałoby dla właściciela brak możliwości nie tylko skorzystania z dobrodziejstwa korzystania z sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, lecz także narażałoby go na karę grzywny, bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1999 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wypływa obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Istotne jest także, że sieć kanalizacyjna w Gminie Miasta Tarnów bezspornie istnieje, toteż uniknięcie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, na które pozwala w określonych sytuacjach dalsza dyspozycja art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest obiektywnie niemożliwe. Stanowi to zatem o bezsprzecznym przymusie, mającym charakter takiego, który nakładają zarówno przepisy ww. ustawy jak również sytuacja faktyczna przejawiająca się w konieczności normalnego, codziennego życia i funkcjonowania w społeczeństwie. W konsekwencji nie sposób narzuconej opłaty rozumieć inaczej jak mającej wiele cech wspólnych z daninami publicznymi. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja, iż organ stanowiący nie miał żadnych instrumentów prawnych do zakwestionowania wadliwie sporządzonych taryf. Takim przepisem niewątpliwie był art. 24 ust. 5 ustawy, z którego w niniejszej sprawie Rada Miejska w Tarnowie nie skorzystała. Nie ma przy tym znaczenia, że norma kompetencyjna zawarta w przepisie art. 24 ust. 5 ustawy nie upoważniała rady do wybiórczego zatwierdzenia tylko niektórych taryf i odmowy zatwierdzenia pozostałych. Obowiązkiem Rady Miejskiej w Tarnowie, w przypadku gdy dostrzegała, że określona taryfa przedstawiona do zatwierdzenia nie odpowiadała prawu było całościowe zakwestionowanie wszystkich przedłożonych do zatwierdzenia taryf, a nie zatwierdzenie wszystkich pomimo istniejących wad. Z ostrożności procesowej skarżący podnosi nadto, iż nie stanowi przeszkody w uznaniu uchwał opartych na art. 24 ust. 1 ustawy nawet fakt ich nieopublikowania we właściwym dzienniku urzędowym. Decydujące dla oceny czy uchwała stanowi akt prawa miejscowego są bowiem wymienione już wcześniej jej cechy. Zapatrywanie takie znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie m.in. w wyroku z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1096/09 i w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1378/10, a także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1046/07. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Przede wszystkim zakwestionowano przyjętą przez skarżącego wykładnię ustawowego pojęcia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Skarżący ogranicza zakres taryf jedynie do określenia stawek za jednostkę dostarczonej wody lub odprowadzonych ścieków. Przyjęcie tak wąskiego zakresu rozumienia pojęcia taryf nie wynika przy tym z przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa nie stanowi bowiem, by taryfy określały stawki za dostarczenie jednego metra sześciennego wody i odprowadzenie jednego metra sześciennego ścieków, co uzasadniałoby tak wąskie rozumienie zakresu taryf. Przepisy ustawy określają taryfy znacznie szerzej. Ustawodawca posługuje się, wprawdzie jedynie w odniesieniu do wody, ale jednak pojęciem o wiele szerszym niż dostarczanie wody, bowiem stanowi on o zaopatrzeniu w wodę. Zgodnie z § 2 pkt 12 ustawy taryfy zawierać mają zestawienie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę, a nie tylko za dostarczanie wody. Ustawodawca rozróżnia przy tym pojęcia zaopatrzenia w wodę i dostarczania wody bowiem w tym samym art. 2, w pkt 12 definiuje zbiorowe zaopatrzenie w wodę jako "działalność polegającą na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzoną przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne". Zaopatrzenie w wodę jest zatem pojęciem szerszym i obejmuje w swym zakresie między innymi dostarczanie wody. Brak jest przy tym wyraźnych podstaw do zawężania zakresu taryf przecież zaopatrzenia w wodę do taryf jedynie dostarczania wody. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2017 r. poz. 1701), które w § 5 pkt 7 określają stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, jako element taryf czerpie swoją podstawę również a art. 23 ustawy, w którym delegowano na Ministra określenie struktury cen i stawek opłat taryfowych dla taryf zaopatrzenia w wodę, a nie tylko dostarczania wody. Przy wydawaniu rozporządzenia Minister miał wziąć pod uwagę możliwości wyodrębniania kosztów i ich właściwej alokacji. Wywiązał się z tego zadania w sposób zgodny z prawem. Ustalając bowiem ustawowy zakres taryf zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków nie sposób pominąć aspektu ekonomicznego i sprawiedliwościowego. Ponoszone przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne koszty przyłączenia muszą znaleźć swoje pokrycie. Jeżeli kwestionujemy możliwość ich określania w taryfie i odrębnego pobierania, to stanowić one będą element kalkulacyjny ceny za l metr sześcienny wody, czy ścieków. W efekcie wszyscy podłączeni już odbiorcy usług przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych ponosić będą koszty przyłączenia nowych odbiorców w cenie wody i ścieków i to niezależnie od faktu, że w większości oni sami lub ich poprzednicy ponieśli w przeszłości indywidualnie koszty przyłączenia. Dodatkowo Minister Budownictwa nie wycofał się ze swojego stanowiska w kwestii opłat przyłączeniowych jako odrębnej pozycji taryfowej i pomimo kwestionującego to rozwiązanie orzecznictwa nie zmienił rozporządzenia, a nawet w 2017 roku ogłosił nie zmieniony jego tekst jednolity. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 30 marca 2017 r. nr XXXVII/366/2017 w sprawie zatwierdzania taryf Grupy Azoty S.A. w Tarnowie dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miasta Tarnowa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a." - kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W pierwszym rzędzie należy rozważyć, czy zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Zaliczenie aktu prawa miejscowego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego skutkuje koniecznością odnoszenia do takiego aktu wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Jedną z podstawowych zasad jest zasada prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych i zasada ustawowej delegacji do stanowienia przepisów prawa miejscowego (zob.: D. Dąbek, "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Bydgoszcz-Kraków 2003, s. 58). Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że uchwała w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę nie ma charakteru aktu prawa miejscowego, gdyż dotyczą one wyłącznie stosunków między przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi a właściwym organem gminy, co powoduje, że nie można uznać ich za akt o charakterze generalnym. Dokonywane przez rady gmin (miasta), w drodze uchwały wydanej w oparciu o art. 24 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zatwierdzenie taryf, dotyczących opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, nie jest bowiem kierowane do mieszkańców gmin i nie rozstrzyga bezpośrednio o ich prawach i obowiązkach. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela jednak te poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi uchwała dotycząca zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest aktem prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała zawiera normy generalne, skierowane do mieszkańców gminy, których nieruchomości są podłączane do gminnej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. W załączniku do zaskarżonej uchwały w pkt 4.3. w tabeli jako liczba porządkowa I o nazwie: "stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych" określono wysokość tejże opłaty na kwotę 100 zł brutto i 108 zł netto za przyłączenie. Skutkiem umieszczenia w uchwale takiej regulacji jest zobowiązanie mieszkańców do uiszczania konkretnego świadczenia finansowego, co oznacza, że nałożono na nich obowiązki. W konsekwencji uchwała nakłada w istocie na każdego (co do zasady) obowiązek uiszczenia opłat w określonej wysokości, a zatem posiada wskazane wyżej cechy pozwalające na zaliczenie jej do aktów prawa miejscowego. Adresatem tej uchwały nie są indywidualnie określone podmioty, lecz wszystkie podmioty przyłączające się do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej i uchwała ta nakazuje im określone zachowanie tj.: m.in. obowiązek uiszczenia opłaty wskazanej w uchwale. Skoro adresaci uchwały określeni zostali generalnie, a nie imiennie, uchwała dotyczy sytuacji powtarzalnych, a nie jednorazowych, to tym samym zaskarżona uchwała ma charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny. Sąd podziela stanowisko, że nie istniała podstawa prawna do zamieszczenia w uchwale zapisów dotyczących wysokości tego rodzaju opłat związanych z przyłączeniem urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych do sieci gminnej. Zgodnie z powołanym art. 94 Konstytucji RP podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie. Każdorazowo w akcie rangi ustawowej zawarte być musi upoważnienie dla organu gminy do stanowienia aktu prawa miejscowego. Zasada ta znajduje potwierdzenie w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, który w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Z istoty tego upoważnienia wynika, że musi być ono wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i wskazywać winno organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego. Upoważnienie ustawowe określa materię, która ma być przedmiotem regulacji w drodze aktu prawa miejscowego i organy kompetentne do jego wydania. Przepisy powołane w uchwale jako podstawa prawna jej wydania tj. art. 24 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie mogły stanowić podstawy dla podjęcia zaskarżonej uchwały w tym zakresie. Art. 24 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ("taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gmin") nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do nałożenia opłat za przyłączenie do sieci. Wprawdzie art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi, że osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia realizację przyłączenia do tych sieci na własny koszt, a rada gminy ma stosownie do brzmienia art. 19 ust. 1 cyt. ustawy uchwalić regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy, którego jednym z elementów jest określenie przez organ stanowiący gminy "warunków przyłączenia do sieci" (art. 19 ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy), to przepis ten nie daje radzie gminy kompetencji do wprowadzania odpłatności za przyłączenie poszczególnych nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, (por. glosa W. Chróścielewski, J.P. Tarno do wyroku NSA z 13.12.2000r., sygn. akt II SA 2320/00, publ. OSP 2002/6/75). Z faktu, że sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę należą do zadań własnych gminy nie wynika jeszcze kompetencja dla organu stanowiącego gminy do wprowadzania opłat za podłączenie do sieci podmiotów chcących z niej korzystać (wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r., II SA/Kr 1028/04). Nie zmienia tego faktu okoliczność, że zgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., nr 127, poz. 886) taryfy zawierają m.in. stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. Rozporządzenie jako akt podustawowy nie może stanowić podstawy do nakładania obowiązku, a w sytuacji, w której Rada Gminy nadała zaskarżonej uchwale formalnie i materialnie charakter aktu prawa miejscowego, zatwierdzenie wysokości opłaty za przyłączenie do gminnej sieci wodociągowej, uczyniło z obowiązku uiszczenia tej opłaty obowiązek normatywny nie znajdujący podstaw w przepisach rangi ustawowej. Zaskarżona uchwała w zakresie kwestionowanych zapisów załącznika do zaskarżonej uchwały w zakresie pkt 4.3. oznaczonego jako liczba porządkowa I o nazwie: "stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych" została wydana bez upoważnienia ustawowego, podczas gdy jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Z art. 84 Konstytucji RP wynika, że obywatel jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie ustawą. W tej sprawie nie można uznać opłaty "odbiorowej" za świadczenie dobrowolne, albowiem w przypadku konieczności przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej ma miejsce pewien "przymus życiowy". Korzystanie z urządzeń komunalnych w postaci sieci kanalizacyjnej jest bowiem koniecznością w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2017 r. poz. 1289 z późn. zm.).Ten ostatni przepis nakłada na właściciela nieruchomości utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i to pod karą grzywny, stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W świetle tych przepisów nie można byłoby mówić o dobrowolności opłaty z tytułu podłączenia do istniejącej, gminnej kanalizacji sanitarnej. Opłaty te mają cechy narzuconej mieszkańcom daniny publicznej wprowadzonej przez gminę. Nie można byłoby zatem również opłat tych traktować jako należności o charakterze cywilnoprawnym ustalających usługę i opłatę za usługę umową zawieraną przez strony i korzystających z dobrowolnych ustaleń warunków zawartej umowy (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2003 r., sygn. akt I SA 85/03, opub. w LEX nr 121772). W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała wykracza poza prawotwórcze kompetencje organów gminy, ustalone przepisami art. 40 ustawy o samorządzie gminnym. Zaskarżona uchwała jako istotnie naruszająca prawo, jest zatem w zaskarżonym zakresie nieważna (art. 91 ust. 1 w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Z tego powodu należało stwierdzić jej nieważność w zakresie załącznika do zaskarżonej uchwały w zakresie pkt 4.3. oznaczonego jako liczba porządkowa I o nazwie: "stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych" - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło