II SA/Kr 263/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lutego 2009r. znak. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 29 marca 2010r. D.Ł. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż posiada niski dochód miesięczny, z trudem wystarczający na pokrycie wszystkich bieżących kosztów utrzymania. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Rodzina przebywa w W. Utrzymuje się obecnie z zasiłku dla osób poszukujących pracy oraz zasiłku na pokrycie potrzeb życiowych z AMS w W. w wysokości – skarżąca 10,38 euro dziennie, mąż – 24,38 euro dziennie, co daje dochód miesięczny 1042,80 euro – w przeliczeniu na złotówki około 4 223 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. 33 m2, a także współwłasność w 1/3 części w działce o pow. 440 m2. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. W uzupełnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podaje, iż miesięczny czynsz za mieszkanie w W. wynosi 388,08 euro, co daje w przeliczeniu na złotówki kwotę około 1570 zł. Nie przedstawia natomiast, pomimo wezwania rachunków bankowych swoich oraz męża, nie oświadczając równocześnie, iż ich nie posiada. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca wraz z mężem posiada stały dochód z tytułu zasiłku dla osób poszukujących pracy oraz zasiłku na pokrycie potrzeb życiowych w łącznej wysokości 1042 euro = 4 223 zł, ma majątek w postaci mieszkania, działki. Wnioskodawczyni nie wykazuje też nadzwyczajnych kosztów obciążających ewentualnie budżet domowy jak np. spłata kredytu. Skarżąca nie ma też żadnych innych osób, nie otrzymujących własnego dochodu, na utrzymaniu. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca natomiast, pomimo, iż w W. jest osobą bezrobotną w trybie szkoleniowym, otrzymuje ona wraz mężem zasiłki, które swą wysokością znacznie przewyższają minimalne wynagrodzenie w Polsce, posiada także majątek. Trzeba również zaznaczyć, iż skarżąca, pomimo wezwania , nie wyjawiła swego stanu konta bankowego, ani też nie złożyła oświadczenia, iż takowego konta nie posiada. Poza wykazaniem kosztów wynajmu na kwotę 388 euro ( przy miesięcznym dochodzie 1042,80 euro ), nie przedstawiła też innych dokumentów poświadczających o nadzwyczajnym obciążeniu jej budżetu domowego. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).