II SA/Kr 2635/02

WyrokWSA w Krakowie2005-04-26

Skład orzekający: Krystyna Kutner, Halina Jakubiec, Piotr Lechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) może zostać wydana w postępowaniu, w którym zgłoszono wniosek o umorzenie tego świadczenia, czy też wniosek o umorzenie powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., uniemożliwia rozpoznanie w postępowaniu odwoławczym wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, jeśli decyzja dotyczy obowiązku zwrotu tego świadczenia. Wniosek o umorzenie powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu, prowadzonym na podstawie art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, nie narusza prawa, ponieważ organ prawidłowo zastosował przepisy dotyczące zwrotu świadczeń, a kwestia umorzenia nie mogła być rozpatrzona w tym postępowaniu.
Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która uchyliła wcześniejsze decyzje przyznające W. B. status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku, a jednocześnie orzekła o odmowie uznania go za bezrobotnego od określonej daty z powodu nabycia prawa do renty oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku za okres od [...] 1998 r. do [...] 1999 r. Organ uznał, że W. B. pobierał rentę od [...] 1992 r., co wykluczało przyznanie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku. Skarżący domagał się umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia w całości, powołując się na trudną sytuację materialną i błędy organów. Sąd rozpatrywał skargę na decyzję Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę W. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutner Sędziowie WSA Halina Jakubiec sprawozdawca NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005 r sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 sierpnia 2002 r, Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia I. skargę oddala, II. przyznaje adwokat B. G. Kancelaria Adwokacka w [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 27.08.2002r ([...]) utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...].2002 r ([...]), wydaną po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...].2001 r .Decyzją tą organ pierwszej instancji uchylił ostateczną decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...] 1/ z dnia [...]. 1999 r ([...] ) orzekającą o pozbawieniu W. B. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]1999 r z powodu niestawiennictwa w PUP w wyznaczonym terminie 2/ z dnia [...].1999 r ([...]) o utracie przez W. B. prawa do zasiłku z dniem [...] r z powodu wyczerpania okresu jego pobierania 3/ decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...].1998r ([...]) orzekającą o przyznaniu W.B. prawa do zasiłku od dnia [...].1998 r 4/ decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...].1998 r ([...] ) o uznaniu W. B. za bezrobotną z dniem [...].1998 r. Równocześnie tą samą decyzją organ pierwszej instancji orzekł : 1/ o odmowie uznania W. B. za bezrobotnego od [...].1998 r z powodu nabycia przez niego uprawnień do renty z tytułu niezdolności do od dnia [...].1992 r; 2/ oraz o obowiązku zwrotu przez niego należności pobranego świadczenia za ;okres od [...]. 1998 r do [...] 1999 r w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził , iż przedłożenie przez W. B. w dniu kolejnej rejestracji w Grodzkim Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...].2001r zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] stwierdzające pobieranie przez niego od dnia [...].1992 r do [...]. 2001 r uzasadniało wznowienie postępowania ( w dniu [...]. 2002 r ) w sprawach zakończonych w/w decyzjami , na podstawie .art. 145 § 1 oraz 8 kpa. Powołując się na przepis art.2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 z późn.zm. ) , który wyklucza z uznania za bezrobotną, miedzy innymi osobę , która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do ; pracy, organy przyjęły , iż w dacie [...] 1998 r wprawdzie istniały podstawy do rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej , gdyż z okazanych dokumentów wynikało , iż wypłata renty została wstrzymana , jednakże sytuacja prawna uległa zmianie z chwilą przyznania przez ZUS decyzją z dnia [...] 1999 r- prawa do renty od dnia [...].1998 r .Wskutek tej decyzji skarżący nieprzerwanie od [...].1992 r do [...] 2001 r pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy ( wcześniej rentę inwalidzką ).Fakt ten wyklucza przyznanie statusu osoby bezrobotnej w tym okresie , jak i przyznanie świadczeń przewidzianych w powołanej ustawie , dla osób bezrobotnych. Tym samym uzasadnione jest uchylenie decyzji wynikających z nieuzasadnionego przyznania statusu osoby bezrobotnej .Natomiast wypłacony W.B. w okresie od [...].1998 r do [...] 1999 r zasiłek dla bezrobotnych stał się świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 28 ust.2 pkt3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w). Przepis ten stanowi , iż nienależnym jest zasiłek (... ) lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy , wypłacane osobie za okres , za który nabyła prawo do emerytury , renty z tytułu niezdolności do pracy ( ....) jeżeli organ rentowy , który przyznał to świadczenie , nie dokonał pomniejszenia na zasadach określonych w art. 29. W stosunku do skarżącego nie zastosowano zasad art.29 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( w brzmieniu obowiązującym od 1.01.1999 r ) , gdyż organ rentowy wypłacając świadczenie nie dokonał przewidzianego tym przepisem pomniejszenia. Z uwagi na przewidziany przepisem art.27 ust.3 ustawy 3 letni okres przedawnienia liczony od daty wypłaty , organy uznały , iż zwrotowi podlega jedynie kwota [...] zł, czyli przypadający na nie objęty przedawnieniem z uwagi na wznowienie postępowania , okres liczony od [...]1998 r do [...] 1999r. W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Naczelnego Sądu administracyjnego W.B. domagał się umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia - w całości. Powołał się na okoliczności wskazujące na trudna sytuację materialną. Ponownie wstrzymano mu wypłatę renty , a postępowanie z jego odwołania od decyzji organu rentowego toczące się przed Sądem Okręgowym w [...] nie zostało zakończone. Skarżący pozostaje na utrzymaniu matki W. K. , która pobiera emeryturę [...] zł (brutto). Żyje w skrajnej nędzy , a zwrot kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji jest żądaniem dla niego niewykonalnym , a "oskarżeni " o równoczesne pobieranie renty i zasiłku - bezpodstawne. Brak rozliczenia zdaniem skarżącego wynika z winy organu. W odpowiedzi na skargę , organ podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ) , z mocy art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. Nr 153 poz. 1271 ) do rozpatrzenia skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r , właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co stępuje : Żądanie skargi nie może być uwzględnione w niniejszym postępowaniu. Słusznie wskazał organ odwoławczy na przepis , art. 15 kpa określający zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego , uniemożliwiający rozpoznanie w postępowaniu odwoławczym od decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia , zgłoszonego w odwołaniu wniosku o umorzenie. Postępowanie w tej sprawie jest postępowaniem odrębnym prowadzonym w oparciu o przepis art.28 ust..8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( wyrok NSA z 14.01. 1997 r II S.A. 3015/94-Prawo Pracy 1997/6/42 ). Stosownie do art. 1 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( wyżej wymieniony - a dalej określany ustawą p.p.s.a ) ,sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ppsa. Analizując treść zaskarżanej decyzji Sąd doszedł do przekonania , iż przez organy stanie faktycznym , który nie jest kwestionowany przez skarżącego , zastosowano właściwe przepisy. Wprawdzie postępowanie w oparciu o art. 28 ust. 1 i 2 o zwrot niienależnie pobranego świadczenia jest postępowaniem odrębnym ( por. wyrok SN z dnia 5.10. 2000 , III RN 200/00 OSNP 2001/12/403 ) , niezależnym od kwestii wznowienia postępowania w sprawach objętych postępowaniem wznowieniowym z dnia 31.12. 2001 r , jednakże połączenie tych kwestii w jednym postępowaniu nie stanowiło uchybienia mogącego mieć wpływ na wynik postępowania. Argumentacja skarżącego , iż brak rozliczenia pomiędzy ZUS a GUS jest winą organu nie może odnieść zamierzonego skutku. Nienależnym świadczeniem jest między innymi zasiłek wypłacony bezrobotnemu za okres , za który nabył on prawo do renty inwalidzkiej , jeżeli organ rentowy , który przyznał to świadczenie , nie dokonał jego pomniejszenia. Zwrot " nie dokonał pomniejszenia na zasadach określonych w art.29 , oznacza , że organ rentowy w ogóle nie dokonał pomniejszenia wypłacanego świadczenia i to niezależnie z jakich powodów. Bezspornym jest, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącym rentę z tytułu niezdolności do pracy od [...] 1998r. Zatem podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 28 ust. 1 i ust.2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( w/w ) stanowiący , że świadczeniem nienależnym jest zasiłek wypłacony bezrobotnemu za okres za który nabył on prawo do renty. Z akt sprawy wynika , iż Zakład nie pomniejszył wypłaconej renty o kwotę wypłaconego w tym czasie zasiłku z Funduszu Pracy , w związku z tym nie przekazał żadnych ewentualnych kwot na konto Funduszu Pracy. Oznacza to , że skarżący obowiązany jest zwrócić zasiłek pobrany za okres nie objęły przedawnieniem , co wiąże się z datą wznowienia postępowania w wyniku którego został pozbawiony uprawnień do zasiłku. Z powyższego wynika , że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji prawa nie naruszają. Wobec tego na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie § 19 i §20 w związku z§ 18 ust. 1 pkt.1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło