II SA/Kr 266/18

WyrokWSA w Krakowie2018-06-06

Skład orzekający: Krystyna Daniel, Paweł Darmoń, Magda Froncisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego szamba do stanu zgodnego z prawem, stosując przepisy obowiązujące w dacie legalizacji, a nie w dacie budowy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. do legalizacji samowolnie wybudowanego szamba, którego budowa zakończyła się przed wejściem w życie ustawy z 1994 r. Nakaz wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia szamba do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami, w tym przepisami dotyczącymi odległości od granic działki i rodzaju zabudowy, jest uzasadniony, nawet jeśli pierwotny obiekt nie naruszał przepisów obowiązujących w dacie jego budowy. Kluczowe jest przywrócenie stanu zgodnego z aktualnym stanem prawnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego szamba na działce nr [...], które zostało zrealizowane bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej. Organy nadzoru budowlanego nałożyły na współwłaścicieli obowiązek doprowadzenia szamba do stanu zgodnego z prawem, poprzez zmniejszenie jego pojemności czynnej z 13,40 m3 do 10,00 m3. Skarżący kwestionowali zasadność decyzji, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i błędnych ustaleń faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Magda Froncisz Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych skargę oddala. Sygn. akt II SA/Kr [...] Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat G. decyzją z 18.05.2018 r., na podstawie art. 40 ustawy z 24.10.1974r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. nr 38 poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z 07.07.1994r. Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2016r., poz. 290 ze zm.) nałożył na współwłaścicieli nieruchomości położonej na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., tj. M. Ś. i T. Ś., obowiązek doprowadzenia urządzenia - szamba o pojemności ok. 13,40 m3 - usytuowanego na działce jw., zrealizowanego bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej, do stanu zgodnego z prawem poprzez: zmniejszenie pojemności czynnej szamba z 13,40 m3 do 10,00 m3 poprzez podniesienie poziomu dna o 0,70 m, korektę usytuowania pokrywy w taki sposób aby jej środek był oddalony od granicy działki o 7,50 m. Termin wykonania nakazanych robót budowlanych ustalono do 31.10.2017r. W uzasadnieniu organ podał, że prowadzi wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych związanych z wybudowaniem zbiornika na ścieki, zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., zrealizowanego bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. W dniu 14.06.2016r. zostały przeprowadzone czynności kontrolne w zakresie obiektów i urządzeń, zlokalizowanych na działce nr [...] w wyniku których ustalono, że na przedmiotowej działce zlokalizowany jest budynek mieszkalny dwukondygnacyjny, budynek garażu wolnostojący oraz przylegająca do ściany garażu wiata gospodarcza. W obrębie nieruchomości w odległości ok. 26,40 m od ściany zachodniej budynku mieszkalnego, usytuowany jest podziemny zbiornik na ścieki komunalne w kształcie prostokąta dla odprowadzenia ścieków z ww. budynku. Odprowadzenie ścieków z budynku następuje rurą kanalizacyjną do zbiornika na ścieki poprzez 3 studnie betonowe rewizyjne usytuowane na załamaniach przebiegu trasy kanalizacji sanitarnej. Odległość środka prostokątnej klapy włazu przedmiotowego zbiornika na ścieki od północnej granicy działki nr [...] obr. [...] (na której jest usytuowany) wynosi 6,20m. Od tylnej ściany budynku przy ul. [...] środek klapy włazu oddalony jest o 26,40m. Komora szamba nie posiada wywiewki wentylacyjnej odpowietrzenia. Odpowietrzenie systemu kanalizacji z szamba następuje za pomocą wywiewek z pionów kanalizacyjnych w obrębie budynku. Ponadto w trakcie czynności kontrolnych ustalono, że zbiornik na ścieki wykonany jest w formie komory betonowej o kształcie prostokąta o głębokości ok. 2,60 m, przykryty płytą żelbetową z włazem żeliwnym o średnicy 600mm. Zagłębienie betonowego zbiornika pod powierzchnią terenu wynosi 1,0m (nie ustalono wymiarów wewnętrznych komory zbiornika do gromadzenia ścieków). Przeprowadzone kontrole oraz pozyskana dokumentacja geodezyjna wykazały, że usytuowanie i kształt przedmiotowego zbiornika na ścieki nie odpowiada usytuowaniu i kształtowi z zatwierdzonej dokumentacji technicznej do pozwolenia na budowę z 09.05.1968 r., znak: [...], która dotyczyła zbiornika na ścieki w formie komory okrągłej o pojemności 15,0 m3, inaczej usytuowanego. Na podstawie mapy z aktualizacją na dzień 20.06.1978 r. (identyfikator ewidencyjny [...] ustalił, że przedmiotowy zbiornik został wybudowany przed czerwcem 1978 r. Analiza porównawcza archiwalnej zatwierdzonej sytuacji (projektu realizacyjnego - zagospodarowania terenu) oraz stanu istniejącego przedmiotowego szamba wskazuje, że przyłącze przebiega odmienną od zatwierdzonej trasą a szambo odmiennego kształtu zostało przesunięte w kierunku pomocnym o ok. 10m ( różnica pomiędzy włazami). MPWiK w K., odpowiadając na wezwanie organu, poinformowało, że dla przedmiotowej nieruchomości nie została uzgodniona inna dokumentacja projektowa dotycząca dostarczania wody i odprowadzenia ścieków. Skoro instalacja kanalizacji wraz z szambem nie spełniają warunków z ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, szczególnie wobec warunku zawartego w tej decyzji -stanowią inne urządzenie związane z zabudowaniami na przedmiotowej działce i na ich budowę, inwestor winien uzyskać odrębną decyzję o pozwoleniu na budowę co wynikało z art. 28 ww. ustawy Prawo budowlane z 1974r. W związku z treścią art. 103 ww. ustawy Prawo budowlane zastosowanie w sprawie ma art. 37-40 ustawa Prawo Budowlane z 24.10.1974r. Przedmiotowy zbiornik na ścieki, usytuowany w odległości 6,20 m od północnej linii ogrodzenia, które przebiega po trasie granicy działki nr [...] i w odległości 26,40 m od ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego, został wybudowany bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowanej i z naruszeniem warunków technicznych dotyczących usytuowania takich urządzeń. PINB w K. - Powiat G. postanowieniem z 10.01.2017r., na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. zobowiązał obecnych współwłaścicieli nieruchomości, tj. M. Ś. i T. Ś. do przedłożenia dokumentów, umożliwiających legalizację zrealizowanego szamba. Współwłaściciele nieruchomości nie przedłożyli żądanych ww. postanowieniem dokumentów dotyczących przedmiotowego zbiornika na ścieki. Dodatkowo na wezwanie organu w protokole z przyjęcia stron z 11.05.2017r. w siedzibie PINB - J. B. uszczegółowił przedłożony wcześniej protokół z próby szczelności o podanie wymiarów wewnętrznych komory ściekowej szamba. Komora zbiornika posiada wymiary 2,40 m x 3,50 m i wysokość ok. 1,84 m do dolnej krawędzi rury wlotowej kanalizacji sanitarnej z budynku. Pojemność czynna przedmiotowego zbiornika na ścieki wynosi więc ok. 13,40 m3. Organ nadmienił, że zrealizowane szambo winno spełniać obecnie obowiązujące warunki techniczne określone w § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2015r. poz. 1422). Wybudowany zbiornik bezodpływowy na ścieki komunalne nie spełnia warunków technicznych określonych w § 36 ust. 3 rozporządzenia. Przy czym zbiornik na ścieki może być dostosowany do przepisów dotyczących lokalizacji zbiornika na ścieki o pojemności do 10 m3 z uwagi na treść art. 36 ust. 1 ww. rozporządzenia. Od niniejszej decyzji odwołali się M. i T. Ś.. Zdaniem odwołujących prowadzenie postępowania przez organ nadzoru budowlanego stanowiło odwet za zgłoszenie temu organowi nieprawidłowości w związku z realizacją inwestycji "[...]" zlokalizowanej przy ul. [...] w K. przez [...] S.A. Odwołujący opisali podejmowane działania w związku z inwestycja na sąsiedniej działce, konkludując, że zaskarżona decyzja została wydana celu zalegalizowania tej niezgodnej z prawem inwestycji. Dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: art. 6, art. 61 §3, art. 255 § 1 , art. 77 § 1, art. 80, art. 156 § 1 pkt 5 , art. 24 § 3, art. 8, art. 38, art. 10 § 1 art. 227, art. 238 § 1 K.p.a. W odwołaniu wytknęli, że organ I instancji zawarł w decyzji nieprawdziwe stwierdzenia odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego. Nie zgodzili się z ustaleniem, że przedmiotowy zbiornik nie odpowiada usytuowaniu i kształtowi z zatwierdzonej dokumentacji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 14.12.2017r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j.: Dz. U. z 2017r. nr 1257, dalej k.p.a.), art. 103 ust 2 ustawy z 7.07.1994 - Prawo budowlane w zw. z art. 40 ustawy z 24.10.1974r.- Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał współwłaścicielom działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. M. Ś. i T. Ś. wykonanie robót budowlanych polegających na podniesieniu poziomu dna szamba, znajdującego się na działce nr [...] obr. [...] w K. o 0,70 m, tak aby pojemność czynna szamba zmniejszyła się z 13,40 m3 do 10,00 m2. Roboty nakazał wykonać do 30.05.2018r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z mapy wysokościowej wykonanej w lutym 1986r. oraz mapy zamkniętej w 2010r. przedmiotowy zbiornik na nieczystości powstał w czasie realizacji Centrali [...] w 1968r. Data powstania zbiornika nie była również podważana przez strony postępowania. W ocenie organu odwoławczego, w wyczerpujący sposób ustalony został stan obiektu budowlanego oraz jego lokalizacja. Ustalone zostały wymiary wewnętrzne oraz zewnętrzne oraz lokalizacja włazu względem działki sąsiedniej i odległości od budynku na niej się znajdującego. Wymiary przedmiotowego zbiornika ustalone zostały na podstawie zeznań złożonych przez J. B., który przeprowadził próbę szczelności, w trakcie której możliwe było ustalenie wymiarów wnętrza zbiornika. Na podstawie ustalonych wymiarów obliczona została pojemność czynna zbiornika. Dlatego też MWINB za prawidłowe uznał ustalenie, że pojemność szamba wynosi 13,40 m3. Podobnie wątpliwości nie budzi określenie odległości środka pokrywy zbiornika od ogrodzenia od strony północnej działki. Jak wynika ze szkicu wykonanego w toku czynności sprawdzających odległość ta wynosi 6,20 m. Natomiast od okien budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] wynosi 26,40 m. Jak ustalił organ I instancji zgodnie z zatwierdzonym decyzją z 9 maja 1968 r. znak: [...] projektem, której załącznik stanowi mapa sytuacyjna, zbiornik na nieczystości znajdować się miał przy stawie będącym wielokątem. Zaznaczony został symbolem O.S., na prowadzącej do niego rurze kanalizacyjnej znajdować miały się trzy studzienki. Okoliczność ta została ustalona w sposób prawidłowy w oparciu o określenie lokalizacji innych obiektów budowlanych. Ponadto zgodnie z opisem technicznym projektowanej instalacji wodno - kanalizacyjnej zbiornik na ścieki miał mieć pojemność 15,0 m3, (załącznik do pisma MPWiK z 2.08.2017r. znak: [...]). W związku z powyższym PINB prawidłowo uznał, że doszło do budowy innego obiektu budowlanego niż objęty został decyzją z 9.05.1968 r. znak: [...] Ważąc powyższe, w ocenie organu odwoławczego, PINB prawidłowo prowadził postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 24.10.1974r.(Dz. U. z 1974r., poz. 38, nr [...]). Wniesiona przez T. Ś. do protokołu uwaga, że projekt zbiornika okrągłego nie pochodzi z roku 1968, a 1966 nie ma znaczenia dla prawidłowości określenia trybu postępowania ani warunków technicznych, do zgodności z którymi należy doprowadzić będące przedmiotem niniejszego postępowania zbiornika na nieczystości ciekłe. Natomiast zdaniem MWINB nie ma w przedmiotowej sprawie podstaw do uznania za prawidłowe wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę w trybie wskazanym w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Działka [...] obr. [...] w K. nie jest obecnie objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, z uwagi jednak na wydaną decyzję z 9 maja 1968 r. znak: [...] uznać należy, że przedmiotowy zbiornik znajduje się na terenie, na którym dopuszczalna była tego typu zabudowa. Nie można również uznać, że przedmiotowy zbiornik w sposób niedopuszczalny pogarsza warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia. W toku postępowania T. Ś. przedłożył wyniki kontroli, z których wynika, że zbiornik jest szczelny. Dla poparcia swojego stanowiska organ II instancji odwołał się do stanowiska przedstawionego przez: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrażony w wyroku z 15.05.2014r., sygn. VII SA/Wa [...]. i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 26.11.2013r., sygn. akt II SA/Rz [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że nietrafne jest utożsamienie pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia z samym tylko naruszeniem warunków technicznych przez niezachowanie odległości od okien w budynku, przewidzianej dla tego typu obiektów, jak i obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, na co wskazano w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Naruszenie norm odległościowych wynikających z przepisów technicznych nie jest równoważne z zaistnieniem niebezpieczeństw wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 2. Nie wykazanie zagrożenia dla ludzi lub mienia jakie niesie objęty postępowaniem obiekt nie pozwala na rozstrzyganie o rozbiórce. Dalej organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo co do zasady nałożył na właścicieli przedmiotowego zbiornika na nieczystości wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe do stanu zgodnego z prawem, jednakże błędnie określił zakres nakazanych robót budowlanych. Z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie wynika jaka jest wymagana pojemność szamba. Wielkość ta ma jedynie wpływ na wymagane odległości od granic działki. Zgodnie z § 36 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości o pojemności do 10 m3 wynosić powinna od granicy działki sąsiedniej 7,5 m natomiast w zabudowie jednorodzinnej wystarczą 2 m odległości od granicy z działką sąsiednią. Dla zbiorników o pojemności pomiędzy 10 m3 a 50 m3 odległość od granicy z działką sąsiednią bezwarunkowo wynosić ma 7,5m. Działka nr [...] powstała wyniku podziału działki nr [...]. Podział ten nastąpił dopiero w 1995r. W okresie realizacji zbiornika działka [...] posiadała powierzchnię 1 ha 20a 99m2 . Obecnie działka [...] posiada powierzchnię 8a 17m2. Zatem wtórny podział działki [...] na mniejsze nieruchomości, w tym na działkę [...], ma wpływ na obecne odległości szamba od granic nowo powstałych działek. Z aktu notarialnego umowy sprzedaży z 8.02.1996r. Repertorium A nr [...] wynika, że działka jest zabudowana budynkiem jednopiętrowym niepodpiwniczonym. Pierwsze piętro tego budynku stanowi lokal mieszkalny natomiast parter stanowi garaż, kotłownia i pralnia. Powyższe wskazuje, że działka nr [...] zabudowana jest budynkiem o funkcji mieszkalnej. Uwzględniając kształt działki, lokalizację zbiornika w stosunku do obecnych granic oraz istniejącą funkcję mieszkalną budynku organ uznał za zasadne nałożenie obowiązku zmniejszenia pojemności szamba do 10 m3. Na marginesie organ II instancji wskazał, że nieprecyzyjny sposób sformułowania obowiązku w punkcie 2 skutkować mógłby niewykonalnością decyzji. Odpowiadając na uwagi zawarte w odwołaniu MWINB wskazał, że wszelkie uwagi dotyczące budowy przez [...] S.A. "[...]" pozostają poza zakresem przedmiotowym postępowania. Materiał dowodowy sprawy został przesłany w dwóch plikach z ponumerowanymi po kolei kartami - teczka znak: [...]. SRZ kart od 1 do 79 oraz plik 9 kart z kopertą (pismo [...] 2.08.2017r. przesyłające kopię dokumentacji projektowej L.inst. [...] znajdującej się w zasobach [...] S.A.), a także znak: ROiK [...] - kart 39. Jeżeli strony postępowania mają wiadomości dotyczące fałszowania dokumentacji składającej się na akta sprawy lub popełniania innego czynu karalnego winny poinformować o tym organy ścigania jako właściwe. Przekazane akta zostały ponumerowane i zgodnie z numeracją kart są kompletne. Odnosząc się do kwestii pozyskania kompletu dokumentów z MPWIK w K., organ wskazał, że będące w posiadaniu zdjęcia dokumentacji choć nie są poświadczonymi kopiami posłużyły do prawidłowego określenia lokalizacji szamba projektowanego oraz faktycznie wykonanego. Tym samym, wbrew normom zawartym w art. 7 i 77 k.p.a. mogły pojawiać się wątpliwości do co wiarygodności zalegających w aktach postępowania kopii. Dlatego też akta zostały w tym zakresie uzupełnione w trybie art. 136 k.p.a. Odnośnie zarzutu naruszenia przez PINB art. 61 § 3 k.p.a. organ odwoławczy podał, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek, natomiast kwestie toczącego się przed PINB postępowania skargowego przekraczają zakres niniejszego postępowania. Odnosząc się do kształtu zbiornika organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest to kwestia kluczowa. Istotniejszą okolicznością jest zmiana pojemności zbiornika oraz wykonanie go w odmiennym miejscu niż przewidziane rozstało to w decyzji [...] z 9.05.1968 r. Nie doszło tym sam do naruszenia art. 80 k.p.a., skarżona decyzja wydana została w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego. Również sposób określenia lokalizacji przedmiotowego zbiornika nie budzi wątpliwości. Organ II instancji podkreślił przy tym, że brak numeracji działek nie uniemożliwia określenia planowanej lokalizacji szamba. M. i T. Ś. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej obowiązku wykonania robót budowlanych i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: art. 77§1, art. 80, art. 24 § 3, art. 8, art. 225 § 1, art.75 § 1, art. 76 § 1, art. 7 K.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie podnieśli, że zaskarżona decyzja została wydana celu zalegalizowania niezgodnej z prawem inwestycji pn. "[...]", który przewidywał budowę w zbyt bliskiej odległości od przedmiotowego szamba. Wskazali na nieścisłości w dokonanych przez organy ustaleniach stanu faktycznego. Podnieśli, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 14.06.2017r. stwierdzono, że szambo ma kształt prostopadłościanu, podczas gdy jest w kształcie komory okrągłej. Błędne jest nakazanie zmniejszenia zbiornika, albowiem przepisy prawa budowlanego odnoszą się do pojemności, a nie do pojemności czynnej, którą wyliczył organ I instancji. Powyższe świadczy o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. Błędnie również organ I instancji określił położenie zbiornika w oparciu o zdjęcie mapy. Dodatkowo skarżący zarzucili, że organ I instancji usunął z akt sprawy pismo [...] S.A. w którym żądano wszczęcia przeciwko skarżącym postępowania. Nieprawdą jest, że obecne usytuowanie i kształt zbiornika nie odpowiada kształtowi i usytuowaniu z zatwierdzonej dokumentacji technicznej do pozwolenia na budowę z 1968 r. Ponadto organ II instancji pominął zarzut stronniczego działania przez inspektora PINB prowadzącego sprawę. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja [...] WINB w K. 14.12. 2017 r. , którą organ odwoławczy uchylił decyzję PINB w K. -Powiat Grodzki z 18. 05. 2017 r. w całości i nakazał współwłaścicielom działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.: M. Ś. i T. Ś. wykonanie robót budowlanych polegających na podniesieniu poziomu dna szamba, znajdującego się na działce nr [...] o 0,70 m, tak aby pojemność czynna szamba zmniejszyła się z 13,40 m3 do 10,00 m2. Roboty nakazał wykonać do 30.05.2018 r. Skarga jest niezasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art., 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższy przepis pozwala zatem inwestorom w sytuacji, w której obiekt został wykonany w warunkach samowoli budowlanej, ale w okresie obowiązywania ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane na skorzystanie z mniej restrykcyjnych przepisów ww. prawa budowlanego normujących warunki legalizacji takich obiektów. Odesłanie w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 1995 r., skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym z 1974 r. Zgodnie z art. 37 ustawy prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zgodnie z treścią art. 40 cyt. ustawy wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. A zatem, w sytuacji gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, ale obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z przepisami, właściwy organ w oparciu o normę z art. 40 nakazuje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy w drodze decyzji administracyjnej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami Przenosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że na wybudowanie szamba wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, z ustaleń organów obu instancji wynika - co jest niesporne między stronami - że przedmiotowy bezodpływowy zbiornik na nieczystości (szambo) został zrealizowany przed czerwcem 1978 r. , a więc w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Organy ustaliły również, że na terenie obecnej działki nr [...] w okresie realizacji szamba istniała możliwość budowy tego rodzaju obiektów ponieważ wykonanie szamba (ale w innej lokalizacji i o innym kształcie przewidywała przedłożona do akt administracyjnych sprawy dokumentacja techniczna projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Z. z dnia 9 maja 1968 r. . o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu instalacji wodno-kanalizacyjnej (K. 35-30 i 17-16 akt I instancji). Ustalono również, że obiekt ten nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W zatwierdzonej dokumentacji wskazano, że "cieki z budynku będą odprowadzane do szczelnego zbiornika okresowo opróżnianego o poj. użytkowej równej 15,0 mł (K. 30). Nadto ustalono położenie przedmiotowego zbiornika względem granic działki ewid. Nr [...] z działkami sąsiednimi, budynkiem mieszkalnym na ww. działce oraz jego wielkość i kształt. Stwierdzono też, iż zbiornik jest szczelny, a jego objętość czynna wynosi 13,4 mł. W ocenie Sądu należy stwierdzić, że organy prawidłowo dokonały oceny stanu faktycznego sprawy, uznając, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974. Prawidłowo również uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 40 przy czym w ocenie sądu należy zaaprobować stanowisko organu odwoławczego, który dokonał należytej oceny stanu faktycznego i prawnego w zakresie objętym normą z art. 40 i w związku z tym orzekł reformatoryjnie w zaskarżonej decyzji. Jak wynika z treści art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 obowiązkiem organu jest przywrócenie stanu zgodnego z przepisami, w tym przede techniczno-budowlanymi. Taką możliwość przewiduje cyt. wyżej art. 40 Prawa budowlanego W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie wymagania określone w art. 40 co do zasady powinny odnosić się do przepisów obowiązującego prawa, gdyż legalizacja skutków samowoli budowlanej ma przede wszystkim na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego. Trudno bowiem przyjąć stanowisko, nielegalnie wybudowany obiekt budowlany, lub wykonany z istotnymi odstępstwami ma być doprowadzony do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje. Zarazem jednak trudno zaaprobować stanowisko, zgodnie z którym organ nakazuje inwestorowi lub właścicielowi wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego stosownie do obowiązującego prawa w sytuacji gdy w dacie realizacji obiektu nie naruszał on wówczas obowiązujących przepisów. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że obowiązujące w dacie wykonania przedmiotowego zbiornika na nieczystości płynne przepisy zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu budowlanego z 29 czerwca 1966 r. (Dz. Bud. z 1966 r. nr [...], poz. 44) w § 56 ust. 1 pkt 2 stanowiły, że odległości zbiorników do gromadzenia nieczystości płynnych, jak np. dołów zbiorczych, dołów ustępowych (...) od drogi publicznej i od granicy nieruchomości powinny wynosić co najmniej 7,5 m. licząc od krawędzi ściany zbiornika. Ówcześnie obowiązujące przepisy nie normowały natomiast wielkości tych zbiorników. Z kolei obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015.1422 ze zm.) w § 36 ust. 1 stanowią, że odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów spożywczych - 15 m,; 2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 7,5 m. 2. W zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości urządzeń sanitarno-gospodarczych, o których mowa w ust. 1, powinny wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 5 m, przy czym nie dotyczy to dołów ustępowych w zabudowie jednorodzinnej,; 2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 2 m. W realiach niniejszej sprawy, gdzie zgodnie z wiarygodnymi i niekwestionowanymi ustaleniami poczynionymi m. in. podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 14. 06. 2016 r. (protokół kontroli wraz ze szkicem na k. 23-27 akt administracyjnych I instancji)przedmiotowy zbiornik o pojemności wynoszącej 13, 40 mł jest położony w odległości 6,20 m od granicy z działką sąsiednią nr ewid.[...] i 26,40 m od okien budynku mieszkalnego, dwukondygnacyjnego, niepodpiwniczonego, z lokalem mieszkalnym na i piętrze oraz garażem, kotłownią i pralnią na parterze, znajdującego się na działce nr [...]- za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organu II instancji, który nakazuje właścicielom nieruchomości , na której szambo się znajduje doprowadzenie tego urządzenia do wymaganych prawem rozmiarów. Jak bowiem wynika z przepisów szambo o większej pojemności niż dopuszczalne 10 mł wymaga ulokowania w znacznie większej odległości od granic z działką sąsiednią. Należy przy zauważyć, że organ I instancji nie uwzględnił, że odległości od działki sąsiedniej w zabudowie jednorodzinnej – a taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie - nie wymaga zachowania odległości wskazanej w § 36 ust. 1 pkt 2 wynoszącej 7,5 m, gdyż w takiej sytuacji tj. gdy szambo ma objętość do 10 mł - wystarczy zachowanie 2 m odległości od działki sąsiedniej. W sprawie uzasadnione jest zatem nałożenie obowiązku zmniejszenia objętości przedmiotowego szamba na aktualnych właścicieli działki nr [...], przy pozostawieniu dotychczasowego usytuowania jego pokrywy bez zmian. W zaskarżonej decyzji prawidłowo został też nałożony obowiązek doprowadzenia szamba do stanu zgodnego z prawem na aktualnych właścicieli działki nr [...]. Jak bowiem stanowi cyt. art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. adresatem obowiązków, o których mowa w tym przepisie mogą być ściśle określone podmioty tj. inwestor, właściciel lub zarządca. W pierwszej kolejności obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem powinien być nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli, przy czym gdy inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością, obowiązek obciąża obecnego właściciela, a ustalenia organu co do osoby właściciela nie budą wątpliwości. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania w tym art., 7, 77, 80 , 75 k.p.a. gdyż w ocenie Sądu organ I instancji zebrał pełny materiał w sprawie i został on wnikliwie go rozpatrzony, przy czym organy wzięły równie pod uwagę fakt późniejszych podziałów działki na którym zrealizowano przedmiotowy budynek i szambo. Co do kwestii kształtu szamba, które zgodnie z ustaleniami organu było zaprojektowane w kształcie okrągłej komory, wykonane w kształcie prostopadłościanu – kwestia ta nie ma znaczenia w świetle obowiązujących przepisów. Istotna jest natomiast pojemność ww. zbiornika jako powiązana z parametrami odległości od granic z działkami sąsiednimi i charakterem zabudowy tych działek. Na koniec należy zauważyć, że w sprawie nie ma znaczenia subiektywne przekonanie stron skarżących dotyczące powodów, dla których było prowadzone przedmiotowe postępowanie legalizacyjne. W przedmiotowej sprawie nie podlega także uwzględnieniu zarzut stronniczego działania organu I instancji. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło