II SA/Kr 2664/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec (Spr.) Sędziowie: WSA Bożenna Blitek NSA Piotr Lechowski Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Wojewody z dnia 22 września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki z Państwowego Funduszu Pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia 22 września 2003 r. ([...]) Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Starosty O. z dnia [...] 2003 r. ([...]) o odmowie umorzenia G.G. pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że B.G. nie spełniła warunków zawartej w dniu [...] 2001 r. umowy pożyczki, gdyż nie wywiązała się z warunku terminowej spłaty zobowiązań , pomimo uwzględnienia jej wniosku o odroczenie płatności i upływu odroczonego terminu płatności ustalonych w umowie rat. W skardze na powyższą decyzję B.G. domagała się pozytywnego rozpatrzenia jej sprawy zarzucając, że decyzja zapadła bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Wskazała także na wadliwość konstrukcji umowy nie pozwalającej na wykorzystanie w pełni dobrodziejstwa umorzenia całych 50% kwoty udzielonej pożyczki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Warunkiem umorzenia, zgodnie z przepisem art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r Nr 58 poz. 514 z późn. zm.) jest spełnienie warunków określonych w ustawie, a także w umowie. Zgodnie z powołanym przepisem, pożyczka może być umorzona gdy pożyczkobiorca będzie prowadził działalność przez 24 miesiące i spełni inne warunki określone w umowie, która w przypadku skarżącej - w § 11 tej umowy przewiduje, iż warunkiem umorzenia jest terminowość w dokonywaniu spłaty zobowiązań z tytułu pożyczki. Skarżąca warunku tego nie dotrzymała co wyklucza umorzenie pozostałej do spłacenia części pożyczki. Wynikający z akt i wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny jest bezsporny i przedstawia się następująco: W dniu [...] 2001 r. została zawarta przez Starostę O. reprezentowanego przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w O. i G.G. umowa pożyczki nr [...] 2001 na kwotę [...] zł, której część stanowił plan spłaty . W dniu [...] 2003 r. G.G. wystąpiła o umorzenie 50% kwoty pożyczki. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2003r. odmówił umorzenia, motywując swoje stanowisko tym że nastąpiły opóźnienia w spłacie rat. Odwołanie od tej decyzji przedstawia trudności związane z podjętą działalnością gospodarczą. Wojewoda jako organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie pierwszej instancji, wydając decyzję stanowiącą przedmiot rozpatrywanej skargi, oraz podaną na wstępie motywację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie wynika z treści art. 97 § 1 ustawy -Przepisy wprowadzające ( z tej samej daty) - Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd administracyjny jest władny uwzględnić skargę także, ze względu na uchybienie nie przytoczone w skardze. Organy zatrudnienia orzekające w sprawie ograniczyły postępowanie do zbadania i rozwiązania wyłącznie do przesłanek umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w). Z przepisu tego wynika, że pożyczka z Funduszu Pracy udzielona osobie bezrobotnej na podjęcie działalności, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy, oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Niesporna jest okoliczność, że skarżąca nie spełniła warunków umowy w zakresie dotyczącym terminowego uiszczenia rat. Niedopełnienie warunków umownych wyłącza możliwość umorzenia pożyczki do 50 % w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu. W związku z tym przyczyny niespełnienia warunków, podane w skardze nie miały w sprawie istotnego znaczenia. Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w razie braku przesłanek do umorzenia pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu zachodzi konieczność zbadania okoliczności szczególnych określonych w art. 18 ust. 4 a pkt 5 i ust. 4 b tej ustawy. Kwestia ta była przedmiotem szczególnych rozważań w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.10.2001 r sygn. Akt SA/Rz 298/00 opublikowanym w ONSA 2003/1/15. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając systematykę ustawy (argumentację a rubrica) oraz analizę zmian unormowań ustawy w tym zakresie stwierdził, iż organ zatrudnienia właściwy do umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powinien w tym samym postępowaniu zbadać czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne o jakich mowa w art. 18 ust. 4 a pkt 5 tej ustawy. Ustępy 4 a i 4 b zostały wprowadzone do art. 18 ustawy o zatrudnieniu ustawą z dnia 16 lipca 1998 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 108 poz. 684). Przepis art. 18 ust. 4 a pkt 5 otrzymał następujące brzmienie: "Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w art. 1, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne " Zbliżone unormowanie było umieszczone w art. 18 ust. 8 pierwotnego tekstu ustawy o zatrudnieniu (Dz. U. z 1995 r Nr 1 poz. 1), który stanowił, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy po zasięgnięciu stosownych opinii mógł na wniosek pożyczkobiorcy umorzyć spłatę pożyczki w całości lub w części. Ten przepis został wykreślony z ustawy na podstawie art. 1 pkt 14 lit b ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147 poz. 687). Według poprzedniego stanu prawnego nie było podstaw do łączenia uprawnień organu z ust.4 z uprawnieniami organu wymienionego w z ust. 8 art. 18, ponieważ sprawy te należały do właściwości rzeczowej różnych organów. Przepis art. 18 ust. 4, ust. 4 a i 4 b takiej odrębności nie wprowadza, a dodatkowo przemawia za tym fakt, iż przepisy ust. 4, 4 a, 4 b, stanowią część składową art. 18. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie badały przesłanek szczegółach. Nie ustalone też zostały żadne okoliczności uzasadniające umorzenie stosownie do ust. 4 b - po stronie poręczycieli. Zostały zatem naruszone art. 7 i 77 § 1 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje obu instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zbada i rozważy okoliczności, o jakich mowa w art. 18 ust 4a pkt 5 i 4 b ustawy o zatrudnieniu i po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia wyda stosowną decyzję -zgodnie z zasadami określonymi w art. 139 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r Promocja zatrudnienia i rynku pracy (Dz. U Nr 99 poz 1001 ).