II SA/Kr 2694/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (Spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer AWSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia 24 września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, Decyzją z dnia 23 września 2003r ( [...]) Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Starosty O. z dnia [...] 2003r ([...]) o odmowie umorzenia części pożyczki udzielonej M.S. z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że M.S. nie spełniła warunków zawartej w dniu [...] 2001r. umowy pożyczki, gdyż spóźniła się ze spłatą odroczonych na jej wniosek płatności rat pożyczki , co stanowi naruszenie warunków umowy wykluczające możliwość skorzystania z umorzenia. W skardze na powyższą decyzję M.S. domagała się rozpatrzenia jej sprawy, gdyż udokumentowała wymagany okres prowadzenia działalności gospodarczej. Opóźnienie w spłacie spowodowane tym, że już sama konstrukcja warunków umowy była wadliwa . Skarżąca bowiem otrzymała pożyczkę na 36 miesięcy, a warunkiem umorzenia jest prowadzenie działalności przez co najmniej 24 miesiące. W takiej sytuacji nie byłoby możliwe skorzystanie z możliwości umorzenia 50 % kwoty pożyczki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie, gdyż utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez Wojewodę będącego organem odwoławczym wynika ze stwierdzenia, że nie narusza ona prawa, a Urząd w postępowaniu wobec skarżącej wykazał należytą staranność. Warunkiem umorzenia, zgodnie z przepisem art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) jest spełnieniem warunków określonych w ustawie, a także w umowie. Właśnie w treści umowy należy upatrywać podstawy odmowy umorzenia. Zgodnie z powołanym przepisem, pożyczka może być umorzona gdy pożyczkobiorca będzie prowadził działalność przez 24 miesiące i spełni inne warunki określone w umowie, która w § 11 zawiera zobowiązanie skarżącej do terminowego dokonywania spłat wynikających z umowy zobowiązań . Tym samym zdaniem organu nie jest możliwe umorzenie pozostałej do spłaty kwoty skoro doszło do naruszenia przez skarżącą warunków umowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył co następuje: Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie wynika z treści art. 97 § 1 ustawy -Przepisy wprowadzające ( z tej samej daty) - Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami skargi oraz po wołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd administracyjny jest władny uwzględnić skargę także, ze względu na uchybienie nie przytoczone w skardze. Organy zatrudnienia orzekające w sprawie ograniczyły postępowanie do zbadania i rozważenia wyłącznie przesłanek umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (ww). Z przepisu tego wynika, że pożyczka z Funduszu Pracy udzielona osobie bezrobotnej na podjęcie działalności, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy, oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Niesporna jest okoliczność, że skarżąca nie spełniła warunków umowy w zakresie dotyczącym terminowego uiszczenia rat. Niedopełnienie warunków umownych wyłącza możliwość umorzenia pożyczki do 50 % w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu. W związku z tym przyczyny niespełnienia warunków, podane w skardze nie miały w sprawie istotnego znaczenia. Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w razie braku przesłanek do umorzenia pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu zachodzi konieczność zbadania okoliczności szczególnych określonych w art. 18 ust. 4 a pkt 5 i ust. 4 b tej ustawy. Kwestia ta była przedmiotem rozważań w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.10.2001 r sygn. SA/Rz 298/00 opublikowanym w ONSA 2003/1/15. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając systematykę ustawy (argumentację a rubrica) oraz analizę zmian unormowań ustawy w tym zakresie stwierdził, iż organ zatrudnienia właściwy do umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powinien w tym samym postępowaniu zbadać czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne o jakich mowa w art. 18 ust. 4 a pkt 5 tej ustawy. Ustępy 4 a i 4 b zostały wprowadzone do art. 18 ustawy o zatrudnieniu ustawą z dnia 16 lipca 1998 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 108 poz. 684). Przepis art. 18 ust. 4 a pkt 5 otrzymał następujące brzmienie: "Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w art. 1, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne" Zbliżone unormowanie było umieszczone w art. 18 ust. 8 pierwotnego tekstu ustawy o zatrudnieniu (Dz. U. z 1995 r Nr 1 poz. 1), który stanowił, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy po zasięgnięciu stosownych opinii mógł na wniosek pożyczkobiorcy umorzyć spłatę pożyczki w całości lub w części. Ten przepis został wykreślony z ustawy na podstawie art. 1 pkt 14 lit b ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147 poz. 687). Według poprzedniego stanu prawnego nie było podstaw do łączenia uprawnień organu z ustępu 4 z uprawnieniami organu wymienionego w ustępie 8 art. 18, ponieważ sprawy te należały do właściwości rzeczowej różnych organów. Przepis art. 18 ust. 4, ust. 4 a i 4 b takiej odrębności nie wprowadza, a dodatkowo przemawia za tym fakt, iż przepisy ust. 4, 4 a, 4 b, stanowią część składową art. 18. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie badały przesłanek szczególnych (choć skarżąca złożyła w odwołaniu oświadczenie mogące wskazywać na niemożność dokonania spłaty). Nie ustalone też zostały żadne okoliczności uzasadniające umorzenie stosownie do ust. 4 b - po stronie poręczyciela. Zostały zatem naruszone art. 7 i 77 § 1 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje obu instancji. Wprawdzie organ pouczył skarżącą o możliwości ubiegania się o umorzenie na zasadach określonych w art.18 ust.4a oraz ustęp 4b , jednakże postępowanie administracyjne w sprawie o umorzenie pozostałej do spłaty części pożyczki w stanie prawnym , na gruncie którego zapadła zaskarżona decyzja nie podlega podziałowi w zależności od podstawy prawnej wynikającej z wniosku o umorzenie. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zbada i rozważy okoliczności, o jakich mowa w art. 18 ust 4a pkt 5 i 4 b ustawy o zatrudnieniu i po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia wyda stosowną decyzję - zgodnie z zasadami określonymi w art. 139 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r Promocja zatrudnienia i rynku pracy (Dz. U Nr 99 poz 1001 ).