II SA/Kr 2716/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie : WSA Halina Jakubiec NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia 5 września 2002 r Nr : [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów skargę oddala Decyzją z dnia 5 września 2002r znak [...] , po rozpatrzeniu odwołania J. Ł., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2001r znak [...] , orzekającą o wprowadzeniu zmian podmiotowych w ewidencji gruntów obręb [...] gmina [...] w odniesieniu do działki oznaczonej numerem 56. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7 "b" ust 2 pkt 2 i art. art. 20 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1989r - Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz. U. z 2000r Nr 100, poz. 1086). W uzasadnieniu swej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. W rejestrze gruntów z 1979r dla obrębu [...] , gm. [...] działka Nr [...] o pow. 0.23 ha wpisana była w pozycji 84 rejestru, z wykazaniem J. H. c. J., jako władającej. Prawomocnym aktem własności ziemi Naczelnika Miasta i Gminy we [...] z dnia [...]stycznia 1981r, Nr [...] , stwierdzono nabycie z mocy prawa przez F. N. nieruchomości o pow. 11 ha 30 a położonej w [...] , obejmującej także działkę Nr [...] o pow. 0.23 ha. F. N. zmarł dnia [...] .04.1981r, a Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 1982r (sygn. [...] ), stwierdził nabycie po nim spadku na rzecz dzieci, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne, po połowie nabył syn A. L. N. i córka Z. J. , która w 1999r zmieniła w trybie administracyjnym nazwisko na N.. Powyższe postanowienie stało się prawomocne. W roku 1983 na podstawie powyższego aktu własności ziemi i postanowienia sądowego, działka Nr [...] wpisana została do jednostki rejestrowej Nr [...] prowadzonej dla A. L. N i Z. N. (wówczas jeszcze J.) jako współwłaścicieli. W 1984r A. N. zmarł. W roku 1987r Geodeta Urzędu Miasta i Gminy we [...] dokonał zmiany podmiotowej, przez wykreślenie działki Nr [...] z pozycji rejestrowej Nr [...] , a wpisał ją ponownie do pozycji rejestrowej Nr [...] , prowadzonej dla J. "K.", c. J. z d. H. jako posiadacza. J. K. w 1989r zawarła związek małżeński i zmieniła nazwisko na Ł.. Jako podstawę tej zmiany, przyjęto sporządzony dnia 13 sierpnia 1956r w Państwowym Biurze Notarialnym we [...] za Nr rep A [...] , protokół rozrządzenia testamentowego przez J. H. na rzecz swych spadkobierców, w tym J. H., której "zapisał" działkę we wsi [...] o pow. 22a. O zmianie "stanu posiadania" gruntów, na podstawie powyższego dokumentu, zawiadomiono pismem z dnia [...] .02.1987r Nr [...] . Wnioskiem z [...] .04.2001r Z. N. wystąpiła do Starosty [...] o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, przez ujawnienie jej jako współwłaścicielki nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] i ponownie powoływała się na prawomocny akt własności ziemi z 1981r Nr [...] oraz prawomocne Postanowienie Sądu Rejonowego w [...] sygn. [...] , stwierdzające nabycie gospodarstwa rolnego po F. N.. Opierając się na powyższych ustaleniach Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2001r, wprowadził zmiany w ewidencji gruntów wsi [...] polegające na wykreśleniu J. Ł. z jednostki rejestrowej o ówczesnym oznaczeniu G.72 jako "samoistnego posiadacza działki Nr [...] ", i wpisaniu w jej miejsce jako współwłaścicieli Z. N. i A. L. N.. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpatrując odwołanie J. Ł. od decyzji Starosty [...] , przyjął za własne ustalenia organu I instancji. Wobec wystąpienia przez J. Ł. w trakcie postępowania administracyjnego do Sądu Rejonowego we [...] o stwierdzenie nabycia własności przez samoistnego posiadacza nieruchomości położnej w [...] w trybie ustawy z 26 października 1971r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych organ odwoławczy zawiesił postępowanie administracyjne. Postępowanie administracyjne podjęto postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2002 r, po stwierdzeniu, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] sierpnia 2001r sygn. [...] , odrzucono wniosek J. Ł. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej przez posiadacza samoistnego w trybie ustawy z 26 października 1971r, wobec ustalenia, że w stosunku do objętej wnioskiem nieruchomości toczyło się postępowanie zakończone wydaniem aktu własności ziemi Nr [...] . Zażalenie J. Ł. na powyższe postanowienie oddalił Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002r sygn. [...]. Podejmując decyzję z dnia [...] września 2002r utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że istniały podstawy do wprowadzenia zmiany podmiotowej w ewidencji gruntów, przez wpisanie współwłaścicieli co do działki ewidencyjnej Nr [...] , w miejsce figurującej J. Ł., jako posiadacza działki i podzielił stanowisko prawne organu I instancji, który decyzję oparł na przepisie art. 22 ust 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisach § 12 ust 1 pkt 4, § 46 ust 1 i § 47 ust 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, na powyższą decyzję wniosła J. Ł.. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa skarżąca zarzuciła, ze zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji "łamią jej prawo własności i dziedziczenia". W uzasadnieniu skargi powtarzając argumentację odwołania podnosiła, że działkę Nr [...] zapisał jej ojciec tytułem spadku w 1956r aktem notarialnym. Zarzucała skarżąca, że nie brała udziału w postępowaniu o uwłaszczenie zakończone aktem własności ziemi z 1981r i kwestionowała podstawę wpisania, a właściwie "dopisania" tej działki do aktu własności ziemi z 26.01.1981r. W szczególności kwestionowała datę, okoliczności zawarcia i treść umowy, która miała potwierdzać, że F. N. użytkował tę działkę. Podnosiła skarżąca także, że w 1984r zmarł A. N., że od 1981-do 2002r była płatnikiem podatku od nieruchomości od tej działki, oraz, że mimo pisma Geodety z 1987r działka Nr [...] nadal figurowała jako współwłasności Z. N. i A. N., a w lipcu 2001r wydano jej wypis z rejestru gruntów, że jest samoistnym posiadaczem, na podstawie aktu notarialnego z 1956r. Konkluzję skargi stanowi oczekiwanie "ostatecznego" zakończenia sprawy i zasądzenia od Starosty [...] zł za działkę oraz kosztów postępowania administracyjnego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. Zgodnie zatem z przepisem art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawa - wobec niezakończenia postępowania przed dniem 1 stycznia 2004r - podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)- dalej ustawa o p.s.a.- Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Rozpoznając skargę, Sąd zgodnie z art. 134 §1 ustawy o p.s.a- rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola Sądu- jak to wynika z art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zarazem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sposób wyczerpujący określają rodzaje rozstrzygnięć jakie podjąć może Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznający skargę na decyzję. Z tych względów oczekiwanie skarżącej, że przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu, będzie zgłoszone w skardze żądanie odszkodowania od Starosty za działkę, czy żądanie zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, nie znajduje oparcia w przepisach powyższej ustawy. Dokonana w następstwie rozpoznania skargi, kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że jest ona zgodna z prawem, co skargę czyni bezzasadną. Zaskarżona decyzja oparta została na przepisach obowiązującej od 1 lipca 1989r ustawy z dnia 17 maja 1989r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz. U. Nr 100, poz. 1086 z późn .zm.). W myśl art. 2 pkt 8 tej ustawy przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami. Powyższe informacje zgodnie z art. 24 ust 1 ustawy zawarte są w tzw. operacie ewidencyjnym, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Przedmiotem sprawy i przedmiotem zaskarżonej decyzji, było właśnie rozstrzygnięcie, w przedmiocie wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów, przez wykazanie właścicieli działki Nr [...] , a wykreślenie skarżącej, wpisanej w ewidencji jako władająca tą działką. Stosownie do przepisu art. 20 ust 2 pkt 1 w ewidencji gruntów (oprócz tzw. danych przedmiotowych) , wykazuje się także właściciela , a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki. Taka regulacja oznacza, że przedmiotem tzw. danych podmiotowych ewidencji są dane tylko o właścicielu, a dane o innych podmiotach, które nie będąc właścicielem władają gruntem- wpisywane są w ewidencji tylko co do gruntów państwowych i samorządowych. Przepis art. 59 tej ustawy stanowi zarazem, że w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32), oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się osobę władającego. Taka regulacja, oznacza, że prowadzona na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów, dane o władającym nieruchomością inną niż grunt państwowy lub samorządowy, wykazuje tylko do czasu, wykazania się tytułem własności przez inny podmiot. Jeżeli natomiast władający, sam wykaże się uzyskanym w innym postępowaniu tytułem stwierdzającym nabycie własności, w miejsce poprzedniego właściciela , to jego osoba będzie wpisana, w ramach aktualizacji danych. W dacie wydania decyzji, od dnia 3 czerwca 2001r obowiązywały już przepisy Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Wydane na podstawie ustawy, Rozporządzenie, w przepisie §12 ust 1 wyczerpująco wylicza dokumenty na podstawie, których uwidacznia się w ewidencji gruntów właścicieli nieruchomości, zaliczając do nich; wpisy w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sadowe, umowy zawarte w formie aktu notarialnego, dotyczące ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, ostateczne decyzje administracyjne, a także dyspozycje zawarte w aktach normatywnych. Tylko w przypadku braku danych o właścicielach nieruchomości, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają, przy czym o tym wykazaniu orzeka starosta w drodze decyzji (§ 10 ust 2 w zw. z § 12 ust 2). W świetle powyższych uregulowań istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do aktualizacji w operacie ewidencyjnym, informacji podmiotowych i przedmiotowych, powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym. Natomiast nie jest dopuszczalne samodzielne rozstrzyganie przez organy ewidencji, w postępowaniu ewidencyjnym o tytule własności do gruntu. Zasada taka ugruntowała się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z 06.11.2001r II SA/Kr 2099/00 - Lex 82005, czy z 07.04.1999 II SA 119/99- lex 46215) i jest nadal aktualna na tle przepisów powołanego rozporządzenia. Ujawnienie zaskarżoną decyzją właścicieli działki ewid. [...] w ewidencji gruntów, nastąpiło na podstawie ostatecznego aktu własności ziemi wydanego dnia 26 stycznia 1981r na rzecz F. N., oraz postanowienia Sądu Rejonowego, stwierdzającego nabycie spadku stanowiącego gospodarstwo rolne przez A. L. N. i Z. J. (obecnie N.). Stosownie do przepisów art. 12 i 15 ustawy z dnia 26 października 1971r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) akt własności ziemi ma charakter decyzji, a ostateczna decyzja (tzn. taka od której nie wniesiono odwołania, lub wydana przez organ odwoławczy), zgodnie ze wskazanym § 12 ust 1 pkt 4 powołanego Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, stanowiła podstawę do wprowadzenia zmiany podmiotowej. Istota uwłaszczenia, w trybie ustawy z 26 października 1971r, polegała na stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości, według stanu na dzień 4 listopada 1971r. Nabycie własności w trybie tej ustawy, nie oznacza niemożności utraty prawa własności, na podstawie zdarzeń prawnych, które miały miejsce po tej dacie. Jednakże zasada aktualizacji ewidencji, sprzeciwia się wprowadzeniu do ewidencji danych nieaktualnych, tzn. nie odzwierciedlających aktualnego stanu prawnego. Przedłożony przez skarżącą akt notarialny z 1956r stanowiący w istocie testament, nie może stanowić podstawy wpisu jej praw własności, skoro ostateczny akt własności ziemi stwierdził nabycie własności tej działki dnia [...] .11.1971r przez inne osoby. Należy też zaznaczyć, że skarżąca nawet wcześniej w ewidencji gruntów nie figurowała jako właściciel tej nieruchomości, a tylko jej władająca -posiadacz- na co wskazywała zmiana z 1987r. Jednakże jak wyżej wskazano, po wejściu w życie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, osobę władającego, co do nieruchomości niepaństwowych i niesamorządowych, wykazuje się w ewidencji, tylko w przypadkach braku właściciela. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982r o zmianie ustawy- kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81), ustawa z 26 października 1971r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych została uchylona, z tym, że pozostała w mocy nabyta na jej podstawie własność (art.4). Od tego czasu stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez samoistnego posiadacza następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. Okoliczność, że prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego odrzucono wniosek skarżącej o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej przez posiadacza samoistnego, w trybie przypisów powołanej ustawy z 26 marca 1982r, nie wyłącza wniosku o nabycie własności tej działki na skutek długoletniego jej posiadania po dniu 4.11.1971r jeżeli wykaże przed sądem wymagany prawem okres posiadania do zasiedzenia nieruchomości. W świetle art. 63 ust 2 ustawy z dnia 19 października 1991r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa (tj. Dz. U. z 2001 Nr 57, poz. 603 z późn .zm), od dnia 1 stycznia 1992r wyłączone jest stosowanie przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, lub uchylenia decyzji, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1971r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Stawianie zatem organowi prowadzenia ewidencji gruntów zarzutu , że w postępowaniu ewidencyjnym, nie weryfikował postępowania administracyjnego i treści decyzji- aktu własności ziemi z 26 stycznia 1981r nie ma żadnego oparcia w przepisach prawa. Z tych przyczyn skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uległa oddaleniu.