II SA/Kr 2732/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004r sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 6 września 2001 r, Nr: [...] w przedmiocie równoważnika za brak kwatery stałej - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Decyzją Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] 2001 r. wstrzymano J. B. z dniem [...] 2001 r. wypłatę równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art.89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. Nr 61, poz.283 z późn.zm./ oraz rozporz. Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W uzasadnieniu decyzji podano, że J. B. posiada własnościowy spółdzielczy lokal mieszkalny w [...] przy ul. [...]. W związku z tym na podst. parag.5 rozporz. Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. postanowiono jak wyżej. Odwołanie od decyzji złożył J. B. wnosząc o uchylenie decyzji, wypłacenie zaległości wraz z odsetkami oraz dalsze wypłacanie równoważnika. W uzasadnieniu odwołania podał, że w ostatnich latach dwukrotnie wstrzymywano mu wypłatę równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania i dwukrotnie powyższe decyzje uchylał Naczelny Sąd Administracyjny. Podniósł, że spełnia przesłanki wymagane do otrzymania równoważnika pieniężnego, a określone w ustawie z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, tym samym decyzję o wstrzymaniu wypłaty równoważnika uważa za błędną. Decyzją Nr [...] z dnia 6 września 2001r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawna decyzji powołano art. 89 ust.1 w związku z art. 85 ust.1 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z rozkładem jazdy pociągów PKP relacji [...] - [...] - [...] czas przejazdu między tymi miejscowościami wynosi [...] minut w obie strony przy korzystaniu z pociągu pospiesznego, a przy korzystaniu z przejazdu pociągiem ekspresowym czas przejazdu w obie strony jest jeszcze krótszy. Wobec powyższego uznać należy, że skarżący zamieszkuje w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby w rozumieniu art.85 ust.1 i 3 ustawy o Służbie Więziennej. Skargę na decyzję organu II instancji złożył J. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie organom administracji więziennej dalsze wypłacanie równoważnika pieniężnego. W uzasadnieniu skargi zakwestionował ustalenia organu II instancji odnośnie czasu przejazdu pomiędzy miejscem zamieszkania w [...], a miejscem pełnienia służby w [...] podając, iż w rzeczywistości czas przejazdu w obie strony wynosi ponad dwie godziny. Skarżący wskazał, że należy brać pod uwagę takie połączenia, które z uwagi na godzinę odjazdu pozwalają jak najszybciej wrócić do domu po zakończonej służbie i jak najpóźniej wyjeżdżać z domu z przed służbą. Nie można natomiast brać pod uwagę takiego połączenia, które ma co prawda krótszy czas przejazdu ale z którym łączy się konieczność długiego oczekiwania po zakończonej służbie, w sytuacji gdy są wcześniejsze połączenia. Skarżący podniósł również, że ustawy nie wynika jaki rodzaj publicznych środków transportu ma być brany pod uwagę, a także jaki rodzaj połączeń; zwykłe, pospieszne, ekspresowe. Wskazał, że przy wyborze środka transportu należy kierować się względami czasowymi i ekonomicznymi. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Nadto wskazał, że zarzuty skarżącego, iż dojazd pociągiem pospiesznym stanowi dla niego niedogodność z uwagi na rozkład czasu służby nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji i przyznania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, a co najwyżej może być argumentem co do zmiany grafiku służby. Powołany został również taki argument, że skarżący może zamienić mieszkanie położone w [...] na mieszkanie położone w [...], albo zmienić miejsce pełnienia służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że istota sporu sprowadza się do interpretacji terminu miejscowość pobliska. Zgodnie z art.85 ust.3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. Nr 61, poz. 496 z późn. zm./ za miejscowość pobliską uważa się miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu, przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji najbliżej miejsca pełnienia służby do stacji najbliżej miejsca zamieszkania. Do czasu tego nie wlicza się dojazdu do i od stacji w obrębie miejscowości, z której funkcjonariusz dojeżdża, oraz miejscowości w której wykonuje obowiązki służbowe. Wskazana wyżej norma nie określa jaki rodzaj publicznych środków transportu należy brać pod uwagę, ani nie wskazuje czy czas dojazdu przewidziany w rozkładzie jazdy ma dotyczyć połączeń zwykłych, pospiesznych czy ekspresowych, jeżeli na danej trasie każde z tych połączeń jest możliwe. Tym samym stosując wykładnię językową należy przede wszystkim przyjąć, że ustawodawca dopuszcza każdy rodzaj publicznego środka transportu i nie wyłącza żadnych połączeń w tym połączeń zwykłych. Przemawia za tym sformułowanie "czas dojazdu publicznymi środkami transportu przewidziany w rozkładzie jazdy ...nie przekracza w obie strony dwóch godzin". W sformułowaniu tym nie ma określenia typu najkrótszy czas dojazdu przewidziany w rozkładzie jazdy, czy najdłuższy czas dojazdu przewidziany w rozkładzie jazdy. Tym samym ustawodawca z góry nie wyłącza żadnego z rodzajów możliwych połączeń, które występują na danej trasie. Stąd też w sytuacji gdy na danej trasie występują różne rodzaje połączeń: zwykłe, pospieszne, ekspresowe interpretacja ustawowego terminu miejscowość pobliska, musi być oparta nie tylko na wykładni językowej, ale również na wykładni celowościowej. Uwzględniając ten rodzaj wykładni należy brać pod uwagę jak w praktyce kształtuje się możliwość korzystania z poszczególnych połączeń mając na uwadze godziny rozpoczęcia pracy, a nie samo teoretyczne założenie, iż na danej trasie istnieją połączenia, których czas przejazdu byłby krótszy niż dwie godziny. Nie można również pomijać względów ekonomicznych, finansowych, które istotne są przy wyborze danego połączenia. Stąd też argument, że czas przejazdu pociągiem ekspresowym jest jeszcze krótszy nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że [...] jest miejscowością pobliską dla [...]. Nie można bowiem nie brać pod uwagę, że warunkach polskich codzienny dojazd do pracy na trasie, która stanowi 80 km pociągiem ekspresowym nie jest powszechną formą dojazdu. Stąd też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wykładnia ustawowego terminu miejscowość pobliska jakiej dokonał organ II instancji jest sprzeczna z funkcją i celem tego przepisu. Argumenty o możliwości zamiany mieszkania przez skarżącego lub zmiany miejsca wykonywania służby mają charakter pozaprawny i nie mogą wpływać na wykładnię terminu ustawowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 parag.1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ uchylił zaskarżoną decyzję, albowiem stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.