II SA/Kr 2739/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004r sprawy ze skargi S. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 lipca 2001r, Nr: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - skargę oddala - Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania S. D., decyzją z dnia 23 lipca 2001r [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 1997r. [...], którą orzeczono o wymeldowaniu S. D. z budynku Nr [...] (obecnie Nr [...]) w miejscowości [...]. Decyzję organu odwoławczego oparto na przepisach art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. DZ. U. z 1984r Nr 32 poz. 174 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przyjął następujące ustalenia faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. Prezydent Miasta [...]- jako organ wyznaczony w trybie art. 26 §2 kpa- decyzją z dnia [...] 1997r Nr [...] ( po sprostowaniu numeru decyzji z [...]- postanowieniem z [...].1997), orzekł o wymeldowaniu S. D. z pobytu stałego w budynku w [...][...] (obecnie Nr [...]) gm. [...], uznając, iż nie posiada uprawnień do przebywania w przedmiotowym budynku, jak również, że w nim nie zamieszkuje. Wojewoda [...], rozpoznając odwołanie S. D., decyzją z dnia [...] 1997r ([...]), uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 1997r i orzekł o odmowie wymeldowania S. D. z pobytu stałego w wymienionym budynku. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie- Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2001r ( sygn. akt II SA/Kr 1661/97), rozpatrując skargi B. M. i F. M., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...]1997r. Wojewoda [...] rozpoznając ponownie odwołanie S. D. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] 1997r ustalił, że S. D. "w dalszym ciągu nie zamieszkuje w budynku Nr [...] (obecnie Nr [...]) w [...], w którym zameldowany był na pobyt stały, a także nie posiada uprawnień do przebywania w nim". Ustalenie faktu nieprzebywania S. D. w budynku Nr [...] (obecnie Nr [...]) w [...] ustalił organ odwoławczy z powołaniem na wyniki kontroli dyscypliny meldunkowej odzwierciedlone pismem Komisariatu Policji w [...] z dnia [...] 2001r Nr [...], oraz na zeznania B. M., byłej żony S. D., złożonych na rozprawie administracyjnej w dniu [...] 2001. Z zeznań tych wynikało, że S. D. opuścił budynek w 1990 i nie przebywa w nim, odwiedzając córki dwa razy w roku przed świętami. Przyjmując powyższe ustalenie, odniósł się organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji do odmiennego zeznania złożonego przez S. D. w dniu [...] 2001r w którym wyjaśniał, że budynku w [...] Nr [...] nie opuścił i dalej w nim mieszka, natomiast czasowo przebywa w wynajętym lokalu w [...]. W związku z podniesionym zarzutem S. D., że zameldowany jest i zamieszkuje w budynku Nr [...], zaś była żona z dziećmi i rodzicami zajmuje położony obok budynek Nr [...], ustalono w oparciu o dane Wójta Gminy [...], że budynek o numerze [...], powstał w ramach wymiany substancji budynku Nr [...] i obecnie posiada numer [...] oraz , że w tym budynku zameldowany jest S. D.. Ustalenie, że S. D. utracił uprawnienie do przebywania w lokalu w budynku Nr [...] (obecnie Nr [...]) w [...], oparł organ na "wyroku" Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...]1999r sygn. [...], którym rozpoznając apelację S. D., częściowo zmieniono co do wysokości nakładów i spłat wydane w sprawie z jego wniosku o podział majątku wspólnego z byłą żoną B. M., postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 1998 sygn. [...]. Z orzeczenia tego wynika, iż wybudowany budynek mieszkalny nie wszedł do majątku wspólnego, natomiast przedmiotem wspólności są nakłady na majątek odrębny uczestniczki B. M.. Przy powyższych ustaleniach przyjął organ, że rozstrzygnięcie decyzji znajduje oparcie w przepisie art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, na powyższą decyzję złożył S. D.. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisu art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zakresie ustalenia uprawnienia do lokalu. Zdaniem skarżącego odebranie uprawnienia do przebywania w budynku Nr [...] ([...]) może odebrać wyłącznie wyrok sądu orzekający eksmisję. Podnosił też, że nigdy budynku w całości budowanego z jego środków i pomocy finansowej nie opuścił, i nie ma takiego zamiaru, a przebywa czasowo poza terenem zamieszkania stałego z uwagi na pracę. Podnosi skarga, że od "wyroku" w przedmiocie podziału majątku dorobkowego do sygn. [...], zawisła sprawa przed Sądem Najwyższym ze skargi kasacyjnej dotychczas nierozpoznana. Podnosił także, iż wydająca z upoważnienia Wojewody [...] zaskarżoną decyzję Kierownik Oddziału w Wydziale Spraw Obywatelskich winna być wyłączona, gdyż z upoważnienia ówczesnego Wojewody [...] wydała decyzję z [...] 1997r. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że zachodzą obie przesłanki przewidziane art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w postaci utraty uprawnienia do pobytu w lokalu i opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. Podniesiono, że skarżący opuścił lokal w 1990r i nie poczynił kroków wskazujących na to, iż właściciel budynku utrudnia mu dostęp i zamieszkanie w nim, co pozwala na ustalenie iż opuszczenie to miało charakter dobrowolny. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu [...] 2004r, niespornym było pomiędzy skarżącym S. D., a jego byłą żoną B. M., że Sąd Najwyższy w uwzględnieniu kasacji skarżącego, uchylił rozstrzygnięcie w przedmiocie podziału majątku dorobkowego, sporny był zakres w jakim orzeczenie zostało uchylone. Na pytanie Sądu zainteresowana poinformowała, iż nie wnosiła sprawy o eksmisję skarżącego, gdyż nie mieszka pod adresem zameldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r.a postępowanie w sprawie nie zostało zakończone przed tą datą. Stosownie zatem do przepisu art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z póź zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl przepisu art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270)- dalej ustawa o p.s.a- sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych- Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Zgodnie z przepisem art. 134 §1 powołanej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Dokonana na płaszczyźnie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem kontrola wykazała, że jest ona z prawem zgodna, co skargę czyni bezzasadną. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] wydana została w dniu 23 lipca 2001r Przepis art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r o ewidencji ludności i dowodach osobistych t.j Dz. U. z 2001r Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, które bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu ustalić nie można. Jak z powyższego wynika, przepis art. 15 ust 2 obejmuje dwa stany faktyczne, w których zachodzą ujęte w koniunkcji przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego. W pierwszym z nich osoba ulegająca wymeldowaniu musiała utracić uprawnienie do pobytu w lokalu i bez wymeldowania opuścić miejsce pobytu stałego. W drugim stanie faktycznym wystarczało opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego i nie przebywanie w nim przez okres 6 miesięcy, ale z równoczesnym wymogiem niemożności ustalenia nowego miejsca pobytu. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, oparte zostały na pierwszym ze stanów faktycznych objętych hipotezą art. 15 ust 2 ustawy tj. na utracie uprawnienia do pobytu w lokalu skarżącego i opuszczeniu miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Przesłankę utraty uprawnienia do pobytu w lokalu ustaliły organy w odwołaniu do prawomocnego orzeczenia sądu, którym dokonano podziału majątku, do którego nie wchodziła nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym w [...] (obecnie Nr [...]), gdyż wybudowany on jest na stanowiącej od 1999r. własność byłej żony nieruchomości, a przedmiot dorobku stanowiły nakłady na ten dom z majątku wspólnego. Zgodnie z przepisem art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - zwanej dalej ustawą- obowiązującym jeszcze w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przesłanką zameldowania m.in. na pobyt stały, było przedstawienie potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Powołany zatem w art. 15 ust. 2, przepis art. 9 ust 2 ustawy, w dacie wydania zaskarżonej decyzji oznaczał wymóg spełnienia dwóch objętych w koniunkcji przesłanek wymeldowania z pobytu stałego z lokalu tj. utraty uprawnień do pobytu w lokalu i opuszczeniu bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. Przepis art. 9 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz. U. z 2001r Nr 87 poz. 960 z poźn. zm) utracił jednak z dniem 19 czerwca 2002r moc, w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r sygn. K 20/01 ( OTK-A 2002/3/34) stwierdzającą niezgodność tego przepisu ze wskazanymi wyrokiem Trybunału przepisami Konstytucji RP. Wyrok powyższy opublikowany został w dniu 19 czerwca 2002r ( DZ. U. z 2002r Nr 78, poz. 716) i z tą datą, przepis art. 9 ust 2 ustawy utracił moc. Przedmiotem kontroli Sądu Administracyjnego jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, a więc zasadą jest dokonanie kontroli oceny zgodności z prawem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Mimo jednak, że przepis art. 9 ust 2 ustawy utracił moc po wydaniu zaskarżonej decyzji, rozpoznając skargę, nie może Wojewódzki Sąd Administracyjny, przy ocenie jej zgodności z prawem, nie uwzględnić okoliczności, że według aktualnie obowiązującego stanu prawnego, do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust 2 ustawy, niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych tym przepisem, a to tylko przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. Z tych względów, przy rozpoznaniu skargi z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, prawną doniosłość ma tylko zagadnienie czy przyjęcie przesłanki opuszczenia bez wymeldowania, stałego zamieszkania w Kobielniku przez organy administracji publicznej było prawidłowe, a w szczególności czy nastąpiło z zachowaniem zasad zbierania i oceny materiału dowodowego (art. 77 , 80 kpa). Okoliczność, że nieruchomość na której stoi budynek w [...] (obecnie Nr [...]) stanowi odrębną własność B. M., byłej żony skarżącego, oraz że w orzeczeniu o podziale majątku wspólnego do majątku tego zaliczono tylko nakłady na ten dom, mogła wejść tylko w zespół tych okoliczności faktycznych, które miały znaczenie dla oceny, czy wiarygodne są twierdzenia skarżącego, iż miejsce stałego zameldowania, nadal stanowi jego miejsce stałego pobytu, a więc miejsce w którym koncentruje swe sprawy życiowe, w tym osobiste i majątkowe interesy. Z tego punktu widzenia przyjęcie przez organy administracji, że skarżący nie koncentruje pod adresem w [...] Nr [...] ( obecnie Nr [...]) swoich spraw życiowych , gdyż z miejscem tym nie wiążą go względy rodzinne, ani zawodowe odpowiada zasadom oceny materiału dowodowego (art. 80 kpa), albowiem ocena dowodów nie narusza ani zasad doświadczenia życiowego, ani nie jest nielogiczna, czy dowolna. Trafnie zaakcentowano w odpowiedzi na skargę, że brak podjęcia przez skarżącego kroków przed organami do tego kompetentnymi, w celu dopuszczenia do dostępu i zamieszkania w budynku, świadczy o dobrowolności opuszczenia lokalu jeszcze przed laty. W każdym razie, taki stan istniał nadal w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji. Ustalenie to nie sprzeciwia się innym bezspornym dowodom, gdyż przy stanie zadrażnienia między skarżącym a byłą żoną, brak żądania eksmisji skarżącego z jej nieruchomości, można tłumaczyć tylko faktyczną bezprzedmiotowością żądania wynikającą z opuszczenia lokalu. Prezentowane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego przekonanie, iż wcześniejszymi wyrokami NSA przesądzono o braku przesłanek do wymeldowania jest oczywiście mylne. Wynika, to wyraźnie z uzasadnienia wyroku NSA- Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 9 stycznia 2001r ( sygn. II SA/Kr 1661/97) w którym stwierdzając nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] 1997r, uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...].1997r i orzekającej o odmowie wymeldowania z pobytu stałego, wyraźnie zaznaczono, iż przyjęcie przez organ odwoławczy, że NSA poprzednio w identycznym stanie faktycznym przesądził o wadliwości wymeldowania, bez poczynienia aktualnych ustaleń, stanowiło rażące naruszenie prawa. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] ponownie zatem rozstrzyga o odwołaniu skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 1997r . Organ odwoławczy jest organem merytorycznym, uprawnionym do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów ( art. 136 kpa). Postępowanie takie przeprowadzono, a poczynione ustalenia co do opuszczenia miejsca pobytu pod adresem stałego zameldowania nie pozostają w sprzeczności z tymi dowodami i mieszczą się w przyznanej organom swobodzie oceny dowodów, jeżeli obejmuje całokształt zebranego materiału. Okoliczność, że w imieniu Wojewody [...], z jego upoważnienia, wydał zaskarżoną decyzję, ten sam pracownik, który był upoważniony przez b. Wojewodę [...] do wydania decyzji z [...] 1997r (a wiec decyzji organu odwoławczego) w świetle przepisów art. 24 kpa nie stanowi podstawy wyłączenia pracownika. Tylko branie udziału w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji stanowi podstawę wyłączenia ( art. 24 §§ pkt 5 kpa). Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ .U. Nr 153, poz. 1270).