II SA/Kr 2753/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Aldona Gąsecka- Duda Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Piotr Głowacki (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007r. sprawy ze skarg Gminy [...],[...] oraz B. K., H. S., H. K., Z. K., J. B., R. W. i W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2003 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków rekultywacji skargi oddala Decyzją z [...] 2003r.nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania [...], Gminy [...] oraz B. K., J. K., H. S., H. K., Z. K., R. W. i W. W. od decyzji Starosty [...] z [...].2003r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia dla G. S. warunków rekultywacji gruntów poeksploatacyjnych kopalni iłów trzeciorzędowych" A i B na działkach nr 1, 2 i 3 położonych w [...] Gm. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a utrzymało w całości zaskarżoną decyzję organu l instancji w mocy. Wedle Starosty [...] rekultywację należało przeprowadzić zgodnie z dokumentacją projektową rekultywacji opracowaną przez Zakłady Usług Geologicznych [...] s.c w [...] oraz z zachowaniem wymagań określonych w zezwoleniu z [...].2002r. na odzysk odpadów, po uprzednim przedsięwzięciu niezbędnych środków w celu ochrony środowiska. Decyzja określała termin zakończenia rekultywacji oraz zawierała nakaz prowadzenia jej bez powodowania zagrożenia dla wykorzystania sąsiedzkiego złoża. Oba rozpoznające sprawę organy prezentowały pogląd, iż do rekultywacji jest zobowiązany w myśl art. 102 Prawa ochrony środowiska władający ziemią, także w przypadku, gdy za degradacją terenu odpowiedzialny jest inny podmiot, ale władający nie dokonał zgłoszenia w trybie art. 12 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo ochrony środowiska. W rozpoznawanej sprawie zachodzi taka właśnie sytuacja; G. S. nie złożył Staroście [...] formalnego zgłoszenia w trybie wspomnianego art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska -zatem nie podlegają względem niego wyłączeniu zasady odpowiedzialności określane w art. 102 ust. 1-3 Prawo ochrony środowiska. Skoro tak G. S. jest zobowiązany do rekultywacji zgodnie z dokumentacją projektową zarówno terenów poeksploatacyjnych zdegradowanych przez podmiot uprzednio władający tymi terenami, jak również północnej i środkowej części złoża objętego koncesją na wydobywanie iłów - albowiem ich degradacji dokonał sam wnioskodawca w warunkach odpowiadających normie prawnej wyrażonej w ust.1 art. 102 powołanej wyżej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzieliło dokonaną przez Starostę [...] ocenę dowodów, w szczególności dotyczącą rozlicznych zgromadzonych w aktach sprawy ekspertyz i opinii sporządzonych na okoliczność wpływu rekultywacji wyrobiska popiołami na środowisko. Z oceny tej wynikało ustalenie, że rekultywacja z wykorzystaniem popiołów dokonywana będzie technologią " na makro" eliminującą powstanie mikrosfery. Z dokumentacji projektowej rekultywacji wynikać miało dodatkowo konieczność opracowania - w przypadku braku wody w wyrobisku- operatu wodnoprawnego i uzyskania pozwolenia na pobór wody z rowu melioracyjnego przepływającego na południowy zachód od wyrobiska. Oba organy zwróciły także uwagę na dwa postanowienia wójta Gminy [...] pozytywnie opiniujące rekultywację popiołami lotnymi i popioło- żużlami. Od przedstawionej decyzji skargi do tutejszego Sądu- niezależnie od siebie- wnieśli: Gmina [...],[...] oraz : B. K., H. S., H. K., Z. K. , J. B., R. W. i W. W. Mimo redakcyjnej odrębności skargi zawierają podobne zarzuty i twierdzenia powołane dla ich uzasadnienia. W ocenie skarżących w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy" Prawo o ochronie środowiska", zaś nie ma zastosowania art. 102 ust. 1-3 tej ostatniej ustawy. Wszak G. S. nabył podmiotowe grunty na własność w 1998r. od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...] a grunty te już wtedy wymagały rekultywacji. Zatem niekorzystne przekształcenie terenu nastąpiło zanim G. S. stał się władającym w rozumieniu ustawy ; w tym stanie rzeczy wnioskodawca nie jest zobowiązany ustawowo do dokonania rekultywacji gruntów. Zdaniem skarżących sam proces rekultywacji będzie uciążliwy dla środowiska zarówno w jego trakcie jak, na skutek erozji gruntów; decyzja wydana została dodatkowo z naruszeniem art. 106 ustawy Prawo o ochronie środowiska, gdyż materiał dowodowy składa się z różnych sprzecznych ze sobą i wzajemnie się wykluczających opinii. Zarzucili także skarżący przedwczesność wydania decyzji w sytuacji braku stosowanego pozwolenia wodno- prawnego na korzystanie z wód w procesie rekultywacji jak również zwrócili uwagę na niebezpieczeństwo pozbawienia- w związku z długotrwałością procesu- terenu atrakcyjności w aspekcie cyklicznej imprezy" [...]". Wskazując na powyższe zarzuty skarżący domagali się uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem. Na rozprawie w dniu [...].2007r. Sąd zarządził połączenie spraw sygn. akt II SA/Kr 2754/03 i II SA/Kr 2755/03 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą sygn. akt II SA/Kr 2753/03. W odpowiedzi na skargi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnosiło o ich oddalenie argumentując w sposób tożsamy jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik G. S. wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem tj. legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu administracyjnego. ( art. 3 ustawy z 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. nr 153, poz. 1270). Skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem kontestowana decyzja nie narusza obowiązującego porządku prawnego. Nie sposób zgodzić się z reprezentowanym przez skarżących poglądem prawnym jakoby względem wnioskującego o uzgodnienie warunków rekultywacji zastosować należało dyspozycją art. 12 ustawy z 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. z 2001 r., nr 100, poz. 1085)- kłóciłoby się to bowiem w sposób oczywisty z literalnym, brzmieniem tego przepisu. W myśl tego brzmienia władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu [...].2001 r., na której przed tą datą nastąpiło niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot- jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do [...].2004r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawo ochrony środowiska nie stosuje się. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednie wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie terenu oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze i może je odrzucić jeżeli nie są spełniane warunki ustawy. Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia sprawia, że nie powoduje ono skutków prawnych. A zatem uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze zwalnia zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji. W przypadku dokonania zgłoszenia organ administracyjny ma obowiązek uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska lub wydania decyzji o odrzuceniu zgłoszenia. Tym samym dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego kończącego się wzmiankowanym wpisem lub odrzuceniem zgłoszenia. Odrzucenie zgłoszenia oznacza odmowę uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze. Ostateczna decyzja w tym przedmiocie powoduje, że zgłoszenie nie wywiera skutków prawnych - to zaś oznacza że zastosowanie znajdują przepisy art. 102 ust. 1-3 Prawo ochrony środowiska nakładające obowiązek rekultywacji na władającego powierzchnią ziemi, chyba że wykaże on, iż do niekorzystnego przekształcenia doszło po dniu objęcia przezeń władania i zostało dokonane przez inny wskazany podmiot. Wskazane rozwiązanie normatywne uprawnia do twierdzenia, że tym bardziej w sytuacji braku zgłoszenia przez władającego powierzchnią ziemi niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu spowodowanego przez inny podmiot przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska- względem władającego zastosowanie znaleźć muszą reguły określane w art. 102 ust. 1-3 ustawy j.w. Sytuacja podmiotu niepodejmującego jakichkolwiek przewidzianych prawem działań zmierzających do wyłączenia odpowiedzialności za rekultywację nie może być bowiem gorsza od sytuacji podmiotu działanie takie podejmującego. Niezależnie od tego zauważyć należy, że zrównanie sytuacji prawnej obu kategorii wskazanych podmiotów czyniłoby martwym zapis ustawowy art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskujący o ustalenie warunków rekultywacji obowiązany jest do jej przeprowadzenia zarówno w relacji do terenu poeksploatacyjnego przekształconego przed objęciem przezeń władania przedmiotowymi działkami jak i względem terenu północnej i środkowej części złoża objętego koncesją na wydobywanie iłów, a to na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Nie mogły odnieść skutku także te zarzuty skarżących , w których podnoszą wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego. Zasada swobodnej oceny dowodów wynika z szeregu przepisów k.p.a- między innymi z art. 77 § 1, 80 i 107 § 3. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany do ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów podnoszących przez strony w trakcie toczącego się postępowania. W doktrynie prawa administracyjnego art. 80 k.p.a uznaje się za statuujący zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego rozumianą jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następującą zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Ocena materiału dowodowego sprzeczna z logiką i doświadczeniem życiowym nie mieści się w tych granicach będąc oceną dowolną i' przypadkową. W przekonaniu Sądu organy obu instytucji przedstawionych zasad nie naruszyły. Przymiot wiarygodności przypisany ekspertyzom, z których wynika brak zagrożenia rozpylania przez wiatr najlżejszych frakcji popiołów(mikrosfera) implikowany jest w decydującej mierze zastosowaną w projekcie rekultywacji oraz przewidzianą w zezwoleniu na odzysku odpadów technologią na makro. Tymczasem ekspertyzy, z których skarżący wywodzą swoje twierdzenia o niebezpieczeństwie występowania mikrosfery abstrahują od powyższej technologii, co czyni je w istocie nieprzydatnymi dla węzłowych w sprawie ustaleń. Bezzasadny jest w końcu zarzut dotyczący potrzeby uzyskania na etapie ustalenia warunków rekultywacji pozwolenia wodnoprawnego przez wnioskującego; podzielić tu należy stanowisko organów, iż uzyskanie takiego pozwolenia- również w kontekście stanowiska autorów raportu oddziaływania na środowisko rekultywacji terenów poeksploatacyjnych oraz treści dokumentacji projektowej- może nastąpić w toku rekultywacji. Zgodzić się także należy ze stwierdzeniem, iż rekultywacja wyrobisk pocegielnianych poprawi , a nie pogorszy walory krajobrazowe terenu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30.098.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Pawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.).