II SA/Kr 277/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędziowie WSA Jacek Bursa / spr. / WSA Mariusz Kotulski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. L. i J. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących Z. L. i J. L. kwoty po 100 / sto / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] września 1980 r., nr [...] Prezydent Miasta K., zatwierdził projekt scalenia gruntów na terenie gminy Z. w wymienionych w decyzji wsiach. Decyzja ta objęła między innymi działkę nr [...] (po scaleniu nr [.,..]), obr.[...], jedn. ewid. Z. W dniu 9 grudnia 2008 r. J.Ł. wystąpił o zmianę wskazanej powyżej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 1980 r. wskazując, że okoliczność prawidłowego kształtu działki nr [...] (po scaleniu nr [...]), obr. [...] nie była znana organowi wydającemu przywołaną wyżej decyzję z dnia 6 września 1980r. Podał zatem, że W.Ł. i Z.Ł. nabyli w roku 1968 nieruchomość złożoną z działki l. kat. Nr [...]m. Działka ta miała powierzchnię 0,1934 ha i zgodnie z decyzją z dnia 14.05.1970r. jego rodzice zostali wpisani do ewidencji gruntów i budynków jako właściciele działki o powierzchni 19 arów. Działka ta miała szerokość 20 metrów, a długość - 96,7 metra. Ukształtowane granice w chwili zakupu nie były zmieniane. Pomimo tego po pewnym czasie na mapach ewidencyjnych kształt działki zaczęto pokazywać błędnie, wskutek czego jej powierzchnia spadła do 13 a - i ten błąd przeniknął do decyzji z dnia 6.09.1980 r. Nadto wskazał, iż Z.Ł. i J.Ł. powzięli wiadomość o tym, że błędne określenie powierzchni działki oraz jej granic musiało nastąpić w latach 70. XX wieku i zostało niezgodnie ze stanem faktycznym potwierdzone w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 6.09.1980 r. (działkę potraktowano jako niezmiennik, ale źle określono jej granice i powierzchnię) - w drugiej dekadzie 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...] Starosta K. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 1980r. Uzasadniając powyższe organ I instancji wskazał, że Z. i W.Ł. w dniu 25 października 1986 r. nabyli parcelę l.kat. [...] o powierzchni 0,1939 ha, b.gm. kat. R. , dla której prowadzona była księga wieczysta[...]. W 1978 r. dla obrębu [...] założona została nowa ewidencja gruntów, w której nieruchomość Z. i W.Ł została oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 0,13 ha. Wskazano również, że Z.Ł. czynnie uczestniczyła w zakładaniu nowej ewidencji gruntów składając stosowne wyjaśnienia odnośnie stanu prawnego działki nr [...] , obręb [...] , a także podpisując się pod założoną ewidencją. Nadto organ I instancji wskazał, że w latach 1979-1980 na terenie gminy Z. zostało przeprowadzone postępowanie scaleniowe zakończone decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 1980 r., a w wyniku tego postępowania działka nr [...], obręb [...] zmieniła jedynie oznaczenie na działkę nr [...], gdyż była traktowana jako niezmiennik, co oznacza, że zachowała zarówno swoją powierzchnię, jak i swoje granice. Nadto wskazano, że - między innymi - dla działki nr [...] została założona księga wieczysta [...] , w której jej powierzchnię określono jako 0,13 ha. W związku z tym wnioskodawcy o nowych okolicznościach faktycznych, które mogły by być brane ewentualnie pod uwagę w wznowionym postępowaniu z art. 145 § 1 pkt 5 jakim jest określenie granicy i powierzchni działki przed scaleniem nr [...] (po scaleniu [...]), wiedzieli już w latach 1979-1980 r. kiedy było prowadzone postępowanie scaleniowe, a najpóźniej w dniu 30.11.1998 r. w którym założona została księga wieczysta dla działek nr [...] i [...] . Oznacza to, że miesięczny bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął się w dniu 30 listopada 1998 r. Wnioskodawcy złożyli wniosek o wznowienie postępowania z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 148 kpa. Zażalenie na to postanowienie złożyli Z.Ł. i JŁ. , zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 148 § 1 kpa poprzez odmowę wznowienia postępowania mimo, że zachodzi podstawa do orzeczenia o jego wznowieniu, a także art. 7 i art. 77 kpa poprzez nietrafne uznanie, że wnioskodawcy o przesłance uzasadniającej wznowienie postępowania wiedzieli już w 1999 r. z chwilą założenia księgi wieczystej dla działki nr [...], a także poprzez nietrafne uznanie, że W.Ł. w 1978 r. wyraziła zgodę na zmniejszenie powierzchni przedmiotowej działki, gdyż w rzeczywistości zgoda ta odnosiła się do powierzchni działki przyznanej w zamian za parcelę nr [...]. Uzasadniając powyższe wskazali, że podstawą do wznowienia postępowania nie jest sama w sobie niezgodność powierzchni działki ze stanem rzeczywistym - zwłaszcza, że istnienie owej niezgodności samo przez się nie wskazuje, skąd się owa niezgodność bierze. Wbrew poglądowi Starosty, sam wpis w księdze wieczystej i powołane w niej podstawy wpisu wcale nie tłumaczą, dlaczego powierzchnia działki zmniejszyła się o 6a w porównaniu ze stanem z chwili zakupu tego gruntu, a jedynie wskazują, że powierzchnię oznaczono jako mniejszą. Wiedza wyniesiona z wpisu do księgi nie tylko nie pozwala na stwierdzenie przyczyn niezgodności (a tylko te przyczyny mogą być podstawą wznowienia), ale przede wszystkim nie tłumaczy, w którym postępowaniu doszło do naruszenia prawa, dającego podstawę żądania wznowienia. W związku z tym na podstawie dokumentów i księgi wieczystej, o jakich mowa w zaskarżonym postanowieniu, wnioskodawcy nie mogli wiedzieć, jakie postępowanie kwalifikuje się do wznowienia. Dopiero pismo Wojewody z dnia 26.11.2001 r. (znak [...] pozwoliło wnioskodawcom stwierdzić, w jakim postępowaniu mogło dojść do wydania orzeczenia skutkującego zmianą powierzchni ich nieruchomości - niezwłocznie po otrzymaniu pisma, bo 9.12.2008 r., wystąpili więc z żądaniem wznowienia. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż w rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem oznaczonego datą 27 marca 1984 r. powierzchnię działki nr [...] określono jako 0,13 ha, a przy tym wpisie znajduje się odręczny wpis o treści "Przyjmuję bez zastrzeżeń. Ł.Z. " (karta [...]). Powyższe potwierdza, że właściciele działki nr [...] (po scaleniu nr [...]) co najmniej od dnia 27 marca 1984 r. mieli wiedzę na temat powierzchni działki nr [...] przyjętej na potrzeby postępowania scaleniowego. W związku z tym Z.Ł. już w chwili doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 1980 r., miała wiedzę co stanowiło podstawę przyjęcia powierzchni działki nr [...] jako 0,13 ha. Odnosząc się do dalszych zarzutów organ podał, iż zgodnie z twierdzeniami wnioskodawców - określony w art. 148 § 1 kpa miesięczny termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 1980 r. dla wnioskodawców winien być liczony od dnia doręczenia pisma Wojewody z dnia 26.11.2001 r., znak: [...]. Kolegium nie ustaliło dokładnej daty doręczenia wskazanego powyżej pisma Wojewody z dnia 26.11.2001 r., z uwagi na zaginięcie dokumentów potwierdzających doręczenie. Mając jednak na uwadze, że pismo to zostało opatrzone datą 26 listopada 2001 r. i doręczone adresatom, co potwierdzono w zażaleniu, a także w piśmie J.Ł. z dnia 9 grudnia 2008 r., Kolegium przyjęło, iż jego doręczenie nastąpiło najdalej w grudniu 2001 r. Przy przyjęciu zasadności twierdzeń żalących - termin na wniesienie podania o wznowienie upłynął dla wnioskodawców najdalej na początku 2002 r. Natomiast pierwsze pismo pochodzące od wnioskodawców, w którym zakwestionowano prawidłowość wskazanej powyżej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 1980 r., zostało opatrzone datą 9 grudnia 2008 r., a złożone w dniu 11 grudnia 2008 r., a więc po prawie 7 latach od dnia wskazywanego przez wnioskodawców jako dzień, w którym dowiedzieli się oni o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyli Z.Ł. i J.Ł. zarzucając : - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 i art. 77 kpa poprzez nietrafne uznanie, jakoby wnioskodawcy wiedzieli o przesłance uzasadniającej wznowienie postępowania bądź to w dniu 27.03.1984 r. bądź też w roku 2002 po otrzymaniu pisma Wojewody z dnia 26.11.2001r. (znak [...]) - podczas gdy w istocie wiedzę o istnieniu podstaw do wznowienia postępowania powzięli oni dopiero w toku rozpoznawania wniosku o wznowienie postępowania, jaki złożyli w dniu 9.12.2008r., - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 i art. 77 kpa poprzez nietrafne uznanie, jakoby wnioskodawczyni Z.Ł. miała w dniu 27.03.1984 r. wyrażać zgodę na zmniejszenie powierzchni objętej wnioskiem nieruchomości (stanowiącej wówczas parcelę l.kat. nr [...]), podczas gdy wnioskodawczyni zgadzała się jedynie na przyznanie jej nieruchomości o mniejszej powierzchni w zamian za parcelę nr [...], a więc jej zgoda nie obejmowała parceli nr [...], - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 i art. 77 kpa poprzez nietrafne uznanie, jakoby z pisma Wojewody z dnia 26.11.2001 r. wynikać miało, które postępowanie dotknięte jest wadą dającą podstawy do żądania wznowienia i jakiego rodzaju jest to wada - podczas gdy w istocie z tego pisma wynika jedynie, że działka skarżących zmieniła kształt i powierzchnię w bliżej nieokreślonej dacie i na bliżej nieokreślonej podstawie, co nie pozwala stwierdzić, jakie postępowanie winno być wznowione i na jakiej podstawie, - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 148 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie, mimo, iż zachodzi podstawa do jego wznowienia. W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i zasądzenia kosztów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Skarga skutkuje uchyleniem tak zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na postanowienie, uchyla je, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do takiego naruszenia przepisów postępowania doszło w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli sądu. Jak bowiem wynika z akt postępowania administracyjnego, w jego trakcie – jeszcze przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji – zmarł W.Ł. będący jego stroną. Organ został o tym poinformowany, jak również o tym kto jest jego następcą prawnym (k.[...]). Mimo tej informacji organ dokonał oceny wniosku o wznowienie postępowania z pominięciem C.Ł., który był jednym z następców prawnych wnioskodawcy W.Ł.. M.in. to świadczy, że organ nie ustalił prawidłowego kręgu stron postępowania, co było jego obowiązkiem i czym naruszył przepisy postępowania, w stopniu obligującym Sąd do uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia. Podkreślić w tym miejscu należy – z uwagi na specyfikę kontrolowanego postępowania, które zakończyło się wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania - że hipotetycznie możliwe jest, że w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą Z. i J.Ł. , zostałaby wyrażona ocena, iż nie doszło do uchybienia terminu. Rozstrzygnięciem sądu organy byłyby związane, przy czym zapadłoby ono bez udziału pozostałych stron postępowania, które pozbawione zostałyby możliwości zgłaszania i przedstawiania argumentów przeciwnych niż podnoszą skarżący. Nie mieliby zatem żadnego wpływu na tok postępowania w ramach którego dokonana zostałaby ocena, co do tego czy zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. W związku z tym należy wskazać, że uchylając postanowienia, sąd nie dokonał merytorycznej oceny zarzutów skargi i poglądów przedstawionych przez organ, gdyż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, które w myśl art. 153 p.p.s.a. wiązałyby organy i sąd w dalszym toku postępowania, wyrażona zostałaby bez udziału wszystkich stron postępowania, bez zapoznania się z ich stanowiskiem co do wniosku o wznowienie i okoliczności przytoczonych na uzasadnienie, kiedy wnioskodawcy dowiedzieli się o podstawie wznowieniowej i w praktyce czyniłaby ich udział w sprawie czysto iluzorycznym. Kończąc rozważania należy dodać, że z uwagi na śmierć C.L. w dniu 8 stycznia 2013 roku, o czym skarżący poinformowali sąd na rozprawie, rzeczą organu w ponownie przeprowadzanym postępowaniu będzie ustalenie jego następców prawnych. Ponadto organ winien dokonać ustalenia kręgu stron tego postępowania o podmioty, które mogą mieć w nim interes prawny, i to również na etapie oceny wniosku o wznowienie postępowania. Ocena taka nie może bowiem zostać wyrażona bez wszystkich podmiotów, mających interes prawny w postępowaniu, którego dotyczy wniosek o wznowienie. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a.