II SA/Kr 280/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.P.. o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 grudnia 2011r. Nr [....] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 6 sierpnia 2012r. skarżący T.P. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie swej skargi na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2011r. wydane w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody rodziny, brak dochodów małżonki, przewlekłe schorzenia obydwojga małżonków, liczne wydatki związane z codziennym utrzymaniem rodziny. Podaje, iż małżonka jest na jego utrzymaniu, rodzina utrzymuje się jedynie z renty chorobowej wnioskodawcy. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania rodziny jest renta chorobowa wnioskodawcy w kwocie 512 zł. Z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach sprawy wynika także, iż posiada on dom o pow. 80 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,80 ha. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Dodaje natomiast, iż obydwoje z żoną są osobami schorowanymi, wydatkującymi znaczne kwoty na leki. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia przez niego skargi kasacyjnej bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny w wysokości 512 zł - w odniesieniu do zwyczajowo przyjętych, podstawowych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności i cennych ruchomości, dodatkowych obciążeniach budżetu domowego w formie wydatków na specjalistyczne leczenie ( 200 zł miesięcznie ), braku dochodów małżonki - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie stronie adwokata z urzędu. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną rodziny skarżącego - jak wskazano - niskie dochody w przeliczeniu na liczbę członków rodziny, brak oszczędności, zły stan zdrowia skutkujący wydatkami na specjalistyczne leczenie kardiologiczne, neurologiczne, brak własnych dochodów członków rodziny – tj. małżonki skarżącego - poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obligatoryjny, mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych danych i oświadczeń, biorąc pod uwagę specyficzną sytuację rodzinną - do takich osób należy. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej, przyznanie mu pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej należy uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).