II SA/Kr 282/18

WyrokWSA w Krakowie2018-04-12

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Paweł Darmoń, Tadeusz Kiełkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego silosu zbożowego, który narusza przepisy techniczno-budowlane dotyczące odległości od granicy działki i budynków mieszkalnych, jest zgodna z prawem, gdy inwestorzy twierdzą, że była to jedynie rozbudowa lub remont istniejących obiektów?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały budowę silosu jako samowolę budowlaną, ponieważ obiekt ten narusza przepisy techniczno-budowlane dotyczące odległości od granicy działki i budynków mieszkalnych, co wyklucza możliwość jego legalizacji. Twierdzenia o remoncie lub odtworzeniu istniejących obiektów nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym, który wykazał znaczące różnice w lokalizacji, wymiarach i fundamentach w porównaniu do poprzednich silosów.
Stan faktyczny
W sprawie przedmiotem sporu była decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego silosu zbożowego wraz z fundamentem. Inwestorzy twierdzili, że była to rozbudowa lub remont istniejących obiektów. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że silos został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i narusza przepisy techniczno-budowlane dotyczące odległości od granicy działki i budynków mieszkalnych, co uniemożliwia jego legalizację. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wszechstronnego zebrania dowodów i błędną kwalifikację budowy jako samowoli.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Paweł Darmoń (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi H. J. i S. J. na decyzję nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala W dniu 23 marca 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wydał decyzję nr [...] znak: [...] którą nakazał inwestorom: H. J. oraz S. J. rozbiórkę samowolnie wybudowanego naziemnego silosu na zboże posadowionego na płycie betonowej oraz płyty betonowej zlokalizowanej od strony wschodniej silosu, usytuowanych na działce nr ewid. gr. [...] w miejscowości C., gm. G.. Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyli H. J. i S. J., a Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 sierpnia 2016 r., nr [...] znak: [...] uchylił zaskarżona decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją z dnia 14 kwietnia 2017 r., nr [...], znak: [...], którą na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. nakazał inwestorom: H. J. oraz S. J., zam. [...] [...], rozbiórkę samowolnie wybudowanej budowli: silosu wraz z fundamentem, koszem przyjęciowym i instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gr. [...] w miejscowości C., gm. G.: poprzez 1. rozbiórkę silosu NBIN 500 o wysokości 13870 mm, średnicy 8594 mm, pojemności użytkowej 695m3 oraz ładowności pszenicy 520t. (dane zgodne z kartą informacyjną) wraz z instalacjami i urządzeniami (drabiny, przenośnik, kosz przyjęciowy, instalacja elektryczna) zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, oznaczonego na poniższym rysunku jako "SILOS [...] 2. Rozbiórkę fundamentu, na którym obecnie posadowiony jest silos, wraz z zagłębieniem pod kosz przyjęciowy o wymiarach jak na poniższym rysunku, oznaczonych kolorem zielonym, z pozostawieniem "starego fundamentu" oznaczonego kolorem czerwonym. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez H. J. i S. J. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r., nr [...], znak [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przeprowadzone w sprawie dowody, w szczególności oględziny przeprowadzone przez PINB w dniach 10 września 2015 r. i 8 września 2016 r. Dalej wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane, co do zasady, wykonanie robót budowlanych wymaga, by inwestor przed przystąpieniem do ich wykonywania, uzyskał ostateczną decyzję pozwolenia na budowę (por. art. 28 ust. 1 u.p.b.). Wykonanie niektórych obiektów budowlanych zostało zwolnione z uzyskania przez inwestora ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę, a inwestor przed wystąpieniem do wykonywania takich robót budowlanych powinien dokonać zgłoszenia zamiaru ich wykonania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W art. 3 pkt. 3 u.p.b. zawierającym wyliczenie obiektów budowlanych uznawanych w świetle prawa za budowlę ustawodawca wymienia zbiorniki, przesądzając w ten sposób, że zbiorniki przemysłowe zaliczone do kategorii XIX są budowlami. Z kolei w myśl § 3 rozporządzeniem Ministra Rolnictwa o Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r., poz. 81) Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o budowlach rolniczych - rozumie się przez to budowle dla potrzeb rolnictwa i przechowalnictwa produktów rolnych, w szczególności takie jak: zamknięte zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego. Uwzględniając powyższe, obiekt budowlany przeznaczony do przechowywania sypkich produktów rolnych, takich jak zboża i pasze w specjalnych zasobnikach (komorach) niezależnie od nadanej mu nazwy - silosu, elewatora zbożowego, czy spichlerza, bądź użytych do jego budowy wyrobów budowlanych (wyroby ceramiczne bądź metalowe) powinien być uważany za budowlę, (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 365/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. II SA/Rz 802/05). Organ stwierdził, że silos na działce nr ewid.[...] w miejscowości C., gm. G. wraz z instalacjami i urządzeniami (drabiny, przenośnik, kosz przyjęciowy, instalacja elektryczna) zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem posadowiony na fundamencie stanowi całość użytkowo-techniczną. Parametry przedmiotowego silosu przekraczają wymiary określone w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b. Zatem inwestorzy winni uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę na tą inwestycję. Jak wykazano budowa odbyła się w warunkach samowoli budowlanej, do której likwidacji służy tryb wskazany w art. 48 u.p.b. Przytoczono treść tego przepisu. Zwrócono uwagę, że przepisy ustawy Prawo budowlane przewidują możliwość legalizacji samowoli budowlanej, ale tylko gdy zachodzą przesłanki wydania postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 u.p.b. Jeśli takie przesłanki zachodzą, organ musi stwierdzić, że legalizacja jest dopuszczalna, i wydać postanowienie nakładające określone obowiązki na inwestora. W dalszej kolejności inicjatywę przejmuje inwestor, który musi wywiązać się z nałożonych na niego obowiązków, pod rygorem nakazania rozbiórki. Dalej stwierdzono, że podczas kontroli w dniu 10 września 2015 r. H. J. i S. J. wskazali, iż "silos zbożowy został postawiony na istniejącej już płycie betonowej, którą wykonali wraz z drugą sąsiednią płytą betonową poprzedni właściciele nieruchomości S. i J. J., na których postawili dwa silosy zbożowe ok. 30 lat temu. Na budowę starych silosów nie posiadamy żadnej dokumentacji. Na przełomie września i października 2014r. po rozbiórce starych dwóch silosów i częściowym remoncie i dolaniu betonu do starych płyt betonowych, postawiliśmy nowy silos zbożowy typu BIN 500. Nie składaliśmy jednak żadnych dokumentów do Starostwa Powiatowego w W. w celu zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę, bo nie byliśmy świadomi, ze takie dokumenty są wymagane". Ponadto podczas kontroli w dniu 8 września 2016 r. dokonano ponownego obmiaru istniejących fundamentów, sporządzając szkic stanowiący załącznik do protokołu. W dniu kontroli zaobserwowano beton mogący wskazać na wcześniejszy fundament, jednak nie sposób precyzyjnie ustalić obrysu "starego fundamentu", gdyż w większości na jego powierzchni został wylany nowy istniejący fundament. Na szkicu zobrazowano i zwymiarowano wyłącznie widoczną starą część fundamentu, ponadto jak wyjaśniają S. i H. J. obecnie stary fundament również został częściowo skuty, co dodatkowo uniemożliwia w dniu kontroli przeprowadzenie szczegółowych obmiarów starego fundamentu. Widoczna część starego fundamentu pozwala na stwierdzenie, że został od nadlany od 0,38 m do 0,5 m (różnica z uwagi na uskok starego fundamentu mniej więcej w połowie szerokości jak na załączniku). Ponadto w dniu oględzin S. i H. J. poinformowali, że gazociąg przebiegający wzdłuż granicy działki od strony wschodniej, został przełożony przez zakład gazowniczy w K. pod koniec roku 2015. Podczas kontroli nie sposób ustalić przebiegu gazociągu, brak betonowych słupów czy tabliczek świadczących o przebiegi gazociągu. (...) Wymiary i usytuowanie przedmiotowego silosu zbożowego na betonowym fundamencie oraz sąsiedniego fundamentu od strony wschodniej jak na sporządzonym szlicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do niniejszego protokołu oględzin. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż silos zbożowy typu BIN 500 model NBIN 500 na betonowym fundamencie (betonowa płyta fundamentowa) jaki i płyta betonowa pod kolejny silos zbożowy nie zostały wybudowane - jak twierdzą inwestorzy w protokole z dnia 10 września 2015 r. i z dnia 8 września 2016 r. - tylko na "starym fundamencie" na którym wykonano nowy fundament. Na podstawie mapy sytuacyjno -wysokościowej projektu budowlanego instalacji zbiornikowej na gaz płynny na działce [...] położonej u miejscowości C. Gmina G. zatwierdzonego decyzją pozwolenia na budowę Starosty [...] z dnia 3 lutego 2012 r., znak: [...] oraz na podstawie mapy sytuacyjno - wysokościowej stanowiącej załącznik do dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego ma działce [...] w miejscowości C. Gmina G. z dnia 19 marca 2009 r., znak: [...] można ustalić, iż lokalizacja "starych silosów" istotnie odbiega od aktualnej lokalizacji silosu zbożowego wraz z dodatkowym fundamentem pod kolejny silos zbożowy. Stare silosy zlokalizowane były w odległości ok. 6,5 m - 7 m od północnej krawędzi obrysu fundamentu do granicy działki nr [...], natomiast odległość od wschodniej krawędzi fundamentu do granicy z działką drogową nr [...] wyniosła ok. 12 m, ponadto "stare silosy" posiadały również mniejsze wymiary oraz inny kształt fundamentów. Powyższe potwierdza zdjęcie lotnicze pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. wykonane 19 maja 2012 r., na których widoczne są "stare silosy" usytuowane na działce nr ewid. gr. [...] w miejscowości C.. gm. G.. Natomiast podczas kontroli w dniu 10 września 2015 r. i w dniu 8 września 2016 r. pracownicy PINB ustalili, iż odległość krawędzi silosu zbożowego usytuowanego na zachodnim fundamencie do granicy z działką sąsiednią nr [...] wynosi ok. 2,55 m, a odległość od krawędzi drugiego fundamentu od strony wschodniej do granicy z działką sąsiednią nr [...] wynosi ok. 1,75-1,94 m, a od granicy z działka drogową nr [...] ok. 3 m. Ponadto silos na zboże NBIN 500 ma wymiary ok. 14 m wysokości i średnicy ok. 8,7 m, co potwierdza kopia schematu budowy silosu typu BIN 500 wskazujący, iż silos typu BIN 500 ma wysokość 13870 cm i średnice 8594 cm oraz pojemność użytkową 695 m 3. Odległość silosu od otworów okiennych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości C. wynosi od 10 m do 10,30 m. Jak wskazał organ odwoławczy - wobec tak dokonanych ustaleń organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż realizacja obiektu narusza § 8 ust. 2 pkt 1 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa o Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r., poz. 81). Zgodnie z § 8 ust. 2 ww rozporządzenia: Odległość silosów na zboże i pasze o pojemności większej niż 100 ton powinna wynosić co najmniej: 1) 10 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od budynków inwentarskich, jednak nie mniej niż 15 m od otworów okiennych i drzwiowych w tych pomieszczeniach oraz budynkach; 2) 8 m od budynków innych niż określone w pkt 1; 3) 15 m od instalacji służących do otrzymywania biogazu rolniczego; 4) 15 m od składu węgla i koksu; 5) 4 m od granicy działki sąsiedniej. Odległość krawędzi silosu NBIN 500 zbożowego usytuowanego na zachodnim fundamencie do granicy z działką sąsiednią nr [...] wynosi 2,55 m, a odległość od krawędzi fundamentu, na którym posadowiony jest silos od strony wschodniej do granicy z działką sąsiednią nr [...] wynosi od 2,20-2,35 m należało stwierdzić, iż powyższe odległości naruszają § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa o Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Ponadto odległość silosu od otworów okiennych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości C. wynosi od 10 m do 10,30 m wobec tego narusza § 8 ust. 2 pkt 1 ww. warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Wobec braku spełnienia przesłanek umożliwiających legalizację silosu zbożowego tj. ww. warunków techniczno - budowlanych organ I instancji prawidłowo nakazał rozbiórkę silosu, bowiem nie ma możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem Zasadnym było również nakazanie rozbiórki fundamentu, na którym posadowiony jest silos wraz z zagłębieniem pod kosz przyjęciowy, który stanowi konstrukcyjną całość z przedmiotowym silosem. Na marginesie wskazano, że doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem sprowadzałoby się do rozbiórki przedmiotowego obiektu i jego wybudowanie na nowo w innym miejscu w związku z powyższym organ I instancji zasadnie nakazał rozbiórkę całości samowolnie wybudowanej budowli. Ponadto PINB prawidłowo rozdzielił postępowanie, co do płyty betonowej usytuowanej na działce nr ewid.[...] w miejscowości C., gm. G. od strony zachodniej, na której posadowiony jest silos, od oddylatowanego fundamentu od strony wschodniej, bowiem jest to samodzielny obiekt budowlany. Wobec powyższych ustaleń wskazano, że organ I instancji prawidłowo skierował nakaz rozbiórki przedmiotowego silosu na H. i S. J. - jako inwestorów tego obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w miejscowości C., gm. G. i właścicieli działki. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H. J. i S. J., zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów procedury administracyjnej poprzez: - naruszenie zasad wynikających z art. 7, 77, 107 § 3 w związku z art. 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz brak wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych a co doprowadziło do uznania, iż konieczne jest dokonanie rozbiórki silosu wraz z fundamentami, koszem przyjęciowym i instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ew. gr[...] w miejscowości C., gm. G. - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, iż zaszły okoliczności pozwalające na zastosowanie powyższego przepisu i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, 2. naruszenie prawa materialnego, a to: - art. 48 ust. 1 prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w mniejszej sprawie doszło do samowoli budowlanej, - § 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji w sposób bezrefleksyjny, arbitralny i nie odnosząc się do argumentacji odwołania stanął na stanowisku, iż w zaistniałej sytuacji nie zaszła przyczyna do uchylenia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy jest organem merytorycznym, który po raz wtóry winien rozpatrzeć sprawę w całości. Nie sposób stwierdzić, by organ II instancji ponownie sprawę rozpatrzył. Fakt opisania w decyzji zaistniałego stanu faktycznego sprawy oraz przywołania ustaleń dokonanych przez organ I instancji bez dokonania jakiekolwiek oceny prawidłowości tych ustaleń nie może być uznany za wystarczający. Powyższe, w ocenie skarżących, narusza przepisy art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa. Naruszenie to ma znaczenie zwłaszcza w kontekście zgłoszonych w odwołaniu zarzutów, do których organ odwoławczy w żaden sposób się nie odniósł. Mianowicie jednym z zarzutów odwołania był fakt braku dokonania na gruncie prawidłowych i budzących zaufanie pomiarów. Jak wskazano, pomiarów odległości silosu od granicy z działką sąsiednią dokonano w sposób orientacyjny, nie używając profesjonalnych przyrządów (strona 5 uzasadnienia decyzji organu I instancji, akapit 4). Tymczasem prawidłowe i niepodważalne oznaczenie odległości od granic działki ma kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie wobec treści przepisu § 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. W ocenie skarżących organ I instancji nie uczynił tego w sposób wiarygodny. Powyższe zostało podniesione w odwołaniu od decyzji, jednakże organ odwoławczy nie odniósł się do powyższego zarzutu w żaden sposób. Ani nie stwierdzono, iż pomiary są wiarygodne i ewentualnie z jakich przyczyn, ani nie dokonano własnych ustaleń. Nie odniesiono się do zgłoszonych wątpliwości. Konsekwencją zaś błędnych i wykonanych w sposób niewiarygodny pomiarów jest, iż nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, czy w istocie nie jest możliwe dokonanie legalizacji wybudowanego obiektu. Podkreślono, że dokonanie dokładnych pomiarów zostało zalecone w decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 1 sierpnia 2016 r. znak [...], którą wydano uprzednio w sprawie. Do tych zaleceń organ I instancji się nie zastosował, zaś organ II instancji je pominął milczeniem, co narusza zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej. W ocenie skarżących wadliwe jest przyjęcie w zaskarżonej obecnie decyzji w ślad za organem I instancji, że skarżący dokonali samowoli budowlanej. Materiał dowodowy nie potwierdza powyższej tezy. W ocenie skarżących odtworzenie istniejącego wcześniej w tym samym miejscu silosu wypełnia definicję remontu, a nie jest kwestią sporną, iż w miejscu przedmiotowych obiektów istniały uprzednio budowle - dwa silosy. Organy działające w sprawie tego również nie negują. Nie można jednakże zgodzić się z argumentacją, iż powstał nowy obiekt, ponieważ istniejące uprzednio zostały rozebrane. Organ nie odniósł się tu do kwestii możliwości dokonania naprawy - remontu płyty pod silosem bez jego uprzedniego rozebrania, nie rozważył też, czy remont tak specyficznych budowli jak silosy może polegać na czasowym ich zdemontowaniu. Braki w postępowaniu dowodowym uniemożliwiają jednoznaczne przesądzenie, czy w istocie w tej konkretnej sytuacji nie mamy do czynienia z remontem. W konsekwencji zdaniem skarżących rozstrzygnięcie wydane w sprawie, jak również decyzja ją poprzedzająca są wadliwe w stopniu uzasadniającym złożenie w tej sprawie niniejszej skargi. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm.,) właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak stanowi art. 48 ust. 2 P.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W myśl art. 48 ust. 3 P.b., w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Zgodnie z art. 48 ust. 4 P.b., w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 P.b.). Zaskarżona decyzja została wydana m. in. na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. Tryb postępowania zastosowany przez organy nadzoru budowlanego był prawidłowy. Zasadą wynikającą z art. 28 ust. 1 P.b. jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 P.b. ustawodawca zawarł katalog obiektów i robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ponieważ sporna inwestycja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż parametry silosu przekraczają wymiary określone w art. 29 ust 1 pkt 1 lit d w związku z art. 30 ust 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane, słusznie organy nadzoru budowlanego za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjęły art. 48 P.b. W toku postępowania organy jednoznacznie ustaliły, że inwestorzy H. J. i S. J. dokonali budowy obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolenia na budowę PINB w W. oraz organ II instancji dokonali prawidłowej kwalifikacji przedmiotu postępowania, jakim była budowa obiektu budowlanego: silosu wraz z fundamentem, koszem przyjęciowym i instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem wybudowanego na działce nr ewid. gr[...] w miejscowości C., gm. G. Silos typu: NBIN 500 o wysokości 13870 mm, średnicy 8594 mm, pojemności użytkowej 695m3 oraz ładowności pszenicy 520t. (dane zgodne z kartą informacyjną) wraz z instalacjami i urządzeniami (drabina, przenośnik, kosz przyjęciowy, instalacja elektryczna) zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Obiekt posadowiono na fundamencie, wraz z zagłębieniem pod kosz przyjęciowy. W świetle powyższych ustaleń, znajdujących odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie budzi zastrzeżeń dokonana przez organy nadzoru budowlanego kwalifikacja obiektu, jako budowli, o której mowa w art. 3 ust 3 ustawy prawo budowlane (zbiornik walcowy z dnem płaskim na zboże o płaszczu z blachy płaskiej ocynkowanej). Orzeczenie nakazu rozbiórki przewidzianego w art. 48 ust. 1 P.b. nie jest bezwzględnym obowiązkiem w tym sensie, że przed jego wydaniem należy zweryfikować, czy możliwa jest legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jednak legalizacja warunkowana jest przede wszystkim łącznym spełnieniem przesłanek, wymienionych w art. 48 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 P.b. Budowa musi być zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zatem albo z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a albo lit. b P.b.), a ponadto nie może naruszać przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 pkt 2 P.b.). Dopiero w przypadku łącznego zrealizowania tych wymogów właściwy organ nadzoru budowlanego może podjąć dalsze czynności, zmierzające do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, zaczynając od wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych (art. 48 ust. 2 in fine P.b.), określając jednocześnie stosowne wymagania i nakładając obowiązek przedłożenia wymaganych prawem dokumentów (art. 48 ust. 3 P.b.). Co za tym idzie w sytuacji stwierdzenia niezgodności budowy z przepisami techniczno budowlanymi, a zatem niezrealizowanie przesłanki, o której mowa w art. 48 ust. 2 pkt 2 P.b., wyklucza możliwość legalizacji samowoli budowlanej i oznacza konieczność wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. Realizacja obiektu w postaci silosu narusza § 8 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa o Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. (t. j. Dz. U. z 2014 r poz. 81 z dnia 2014.01.16), w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia: Odległość silosów na zboże i pasze o pojemności większej niż 100 ton powinna wynosić, co najmniej: 1) 10 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od budynków inwentarskich, jednak nie mniej niż 15 m od otworów okiennych i drzwiowych w tych pomieszczeniach oraz budynkach; 2) 8 m od budynków innych niż określone w pkt 1; 3) 15 m od instalacji służących do otrzymywania biogazu rolniczego; 4) 15 m od składu węgla i koksu; 5) 4 m od granicy działki sąsiedniej. Z istoty legalizacja zmierza do doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie orzekania, nie zaś w dacie popełnienia samowoli (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1291/14, Lex Omega nr 2034037). Z brzmienia przepisu art. 48 ust. 2 P.b. wynika, że organ dokonuje oceny możliwości legalizacji budowy w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa, a nie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1979/12, Lex Omega nr 1502247; zob. także wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach, z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 77/16, Lex Omega nr 2078028; w Warszawie, z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 99/14, Lex Omega nr 1468454; w Gorzowie Wielkopolskim, z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 316/12, Lex Omega nr 1224003 oraz w Krakowie, z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 130/12, Lex Omega nr 1138528). Wobec jednoznacznego ustalenia, iż odległość krawędzi silosu NBIN 500 zbożowego usytuowanego na zachodnim fundamencie do granicy z działką sąsiednią nr [...] wynosi 2,55 m, a odległość od krawędzi fundamentu, na którym posadowiony jest silos od strony wschodniej do granicy z działką sąsiednią nr [...] wynosi od 2,20-2,35 m należy stwierdzić, iż powyższe odległości naruszają § 8 ust. 2 pkt 5 (w decyzji omyłkowo wskazano 4) rozporządzenia Ministra Rolnictwa o Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Ponadto odległość posadowionego silosu od otworów okiennych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości C. wynosi od 10 m do 10,30 m , wobec tego narusza § 8 ust. 2 pkt 1 warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Stwierdziwszy ten fakt organy nadzoru budowlanego były zobligowane do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego w postaci silosu wraz z fundamentem, na którym posadowiony jest silos i z zagłębieniem pod kosz przyjęciowy, który stanowi konstrukcyjną całość - na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Inspektor Wojewódzki, w zaskarżonej decyzji przyjął trafne stanowisko, że nie zachodzi sytuacja określona w art. 48 ust 2 pkt 2 prawa budowlanego to jest taka, w której budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, a w konsekwencji nie zachodzi podstawa do wdrożenia postępowania legalizacyjnego. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że przepisy naruszone zostały w sposób wystarczająco drastyczny, że wykluczona jest możliwość doprowadzenia obiektu do stanu spełniającego niezbędne wymagania. W § 1 ust 1 i 2 oraz § 2 Rozporządzenia mowa jest o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i związane z nimi urządzenia budowlane oraz ich usytuowanie, celem zapewnienia między innymi bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania i ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie, przebudowie i zamianie sposobu użytkowania budowli rolniczych lub ich części, a także związanych z nimi urządzeń budowlanych. W niniejszej sprawie obiekt w postaci silosu zbożowego znajduje się w zbliżeniu z działką i budynkiem sąsiednim mieszkalnym należącym do innego właściciela. Nie ma możliwości dostosowania tych niezachowanych parametrów do stanu zgodności z prawem. W zaskarżonej decyzji znalazły się kompletne ustalenia ( dokonane w zgodzie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a i w oparciu o prawidłowo zebrane dowody) odnośnie tego, że sporny silos został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i parametrów tej realizacji, co w dostateczny sposób wyjaśniało wybór trybu, o którym mowa w art. 48 P.b. Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia innych przepisów proceduralnych art. 8 i 11 k.p.a. Organ II instancji szczegółowo i trafnie, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a. odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pomiary dokonane zostały na gruncie przez uprawnionych pracowników organu. Ich wyniki nie budzą wątpliwości. Z czynności sporządzono protokoły oględzin z 8 września 2016 r i kontroli z 10 września 2015 r. Wykonano staranną dokumentację fotograficzną i poglądowy szkic sytuacyjny. Pomiarów dokonano w obecności skarżących, którzy podpisali się na obu protokołach, nie zgłaszając zastrzeżeń. Zasada czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.) została przez organy administracyjne dochowana. Zarzuty skargi w tym względzie są gołosłowne. Twierdzenia skarżących jakoby budowa silosu była jedynie odtworzeniem dotychczasowych dwóch silosów, które istniały uprzednio , co wypełnia definicję remontu jest pozbawione jakichkolwiek racjonalnych podstaw. Pod budowę silosu dokonano głębokich wykopów i wylano nową płytę fundamentową, która nie pokrywa się ze starym fundamentem pod dawne silosy. Z jednoznacznych ustaleń organów obu instancji wynika, że stary fundament dwóch silosów, względem nowego uległ znacznym i charakterystycznym zmianom, tak że aktualna lokalizacja silosu zbożowego wraz z dodatkowym fundamentem znacznie odbiega od dotychczasowego. Stare silosy zlokalizowane były w odległości ok. 6,5 m - 7 m od północnej krawędzi obrysu fundamentu do granicy działki nr [...], natomiast odległość od wschodniej krawędzi fundamentu do granicy z działką drogową nr [...] wyniosła ok. 12 m, Stare silosy posiadały mniejsze wymiary i inny kształt fundamentów. Te istotne okoliczności zostały szczegółowo wyjaśnione w decyzjach organów obu instancji, poparte zgromadzoną dokumentacją w postaci protokołów ze szkicami , mapy sytuacyjno – wysokościowej i zdjęcia lotniczego. Budowa silosu o wysokości 13870 mm, średnicy 8594 mm, pojemności użytkowej 695m3 oraz ładowności pszenicy 520t. nie była w żadnym razie odtworzeniem dotychczasowego stanu pierwotnego w rozumieniu art. 3 pkt 8 prawa budowlanego. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło