II SA/Kr 2833/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Mariusz Kotulski Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Z. M-F na decyzję Wojewody z dnia 31 października 2003 r., nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu za mienie zabużańskie skargę oddala WSA/wyr. l - sentencja wyroku Decyzją z dnia 31.10.2003 r., znak [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 par l pkt l k.p.a. - po rozpoznaniu odwołania Z. M.-F. od decyzji Starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...].2003 r. znak: [...] orzekającej o odmowie stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej przez A. W. i M. W. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje: Z. M.-F. złożyła wniosek do Starosty o wydanie decyzji stwierdzającej posiadanie uprawnień do otrzymania ekwiwalentu za minie pozostawiane przez jej rodziców A. i M. W. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa położone w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. W dniu [...].2003 r. Starosta wydał decyzję znak:[...] orzekającą o odmowie stwierdzenia wartości ww. nieruchomości, wskazując w jej uzasadnieniu, iż mimo wielokrotnego wzywania do przedstawienia wymaganych przez przepisy prawa dokumentów - nie zostały one przedłożone, przez co - nie było możliwe wydanie decyzji. Od decyzji tej odwołanie złożyła Z. M.-F., podnosząc w nim, że przedłożyła już żądane przez Starostę, uwierzytelnione dokumenty oraz, że nie można odmówić wydania decyzji potwierdzającej jej uprawnienia. Ponadto -2- stwierdziła, że stawianie zarzutu jej siostrze, nie może rzutować na jej prawa, obowiązki i uprawnienia, które znajdują potwierdzenie w art. 2, 9, 32, 77, i 87 Konstytucji RP. w związku z umową polsko - ukraińską o repatriacji z 1944 r. oraz uchwały Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozpatrując złożone odwołanie oraz całość materiału zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że .w obowiązującym stanie prawnym, regulacje dotyczące realizacji uprawnień za "mienie zabużańskie" została zamieszczona w art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm./ oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości /Dz. U. 98 Nr 9 poz. 32, zm. z 2001 r. Dz. U. 01 Nr 90 poz. 999/. Z par. 4 ww. rozporządzenia wynika, że zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości następuje na wniosek osoby uprawnionej, składany do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Do wniosku - zgodnie z pkt 2 tego paragrafu - należy dołączyć następujące dokumenty: 1) dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, 2) opis pozostawionych nieruchomości, 3) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień, o których mowa w art. 212 ust. l i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, 4) oświadczenie o wartości pozostawionych nieruchomości, oraz o ewentualnych obciążeniach hipotecznych tych nieruchomości. Ponadto jeżeli wartość pozostawionych nieruchomości przewyższa 100.000 zł, do wniosku należy dołączyć operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, z określeniem wartości pozostawionych nieruchomości. W przypadku, zaś, gdy wniosek składa spadkobierca lub osoba wskazana przez właściciela -3- pozostawionych nieruchomości, należy dołączyć odpowiednio postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub oświadczenie właściciela wskazujące osobę uprawnioną. Mając powyższe na uwadze Wojewoda w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie stwierdził , iż Z. M.-F. złożyła wniosek do Starosty o wydanie decyzji stwierdzającej posiadanie uprawnień do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa przez jej rodziców A. i M. W.. Z treści załączonej do wniosku kserokopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...].1946 r., L.dz. [...] wynikałoby, że wniosk. M. W. pozostawiła w miejscu poprzedniego zamieszkania tj. w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...] "gospodarstwo rolne o obszarze 11 ha, dom mieszkalny z zabudowaniami oraz inwentarz martwy". Z kolei ze znajdujących się w aktach sprawy nieuwierzytelnionych kserokopii innych dokumentów można by wnosić, że w dniu [...].1996 r. M. W. zmarła, a spadek po niej nabyli po 1/3 części: jej córki – Z. M.-F. z domu W. i E. S.-T. z domu W. oraz jej mąż A. W.. Natomiast po śmierci A. W. spadek nabyłyby po 1/2 części jego córki Z. M.-F. z domu W., E. S.-T. z domu W. W aktach sprawy znajduje się ponadto oświadczenie wnioskodawczyni, co do braku realizacji uprawnień do ekwiwalentu oraz wartości pozostawionego majątku (określonej na 98 000 zł.). Obowiązek dostarczenia dowodów przez uprawnionych w sprawach dotyczących tzw. "mienia zabużańskiego" wynika wprost z zapisu § 4 ww. rozporządzenia z dnia 21 stycznia 1998 r. i spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszym przypadku zgodnie z załączonymi kserokopiami dokumentów uprawnionymi do ekwiwalentu byłyby łącznie: wniosk. Z. M.-F. oraz jej siostra E. S.-T. Mimo wielokrotnego wezwania przez Starostę przedstawienia wymaganych dokumentów nie zostały one przedłożone (dostarczano jedynie kolejne kserokopie wymaganych dokumentów). Jak wynika z treści prowadzonej korespondencji wnioskodawczyni była wielokrotnie informowana o konieczności złożenia oryginałów dokumentów (pisma z dnia: [...].1999 r., [...].1999 r., [...].2002 r., [...].2003 r.) jednak działania te nie przyniosły skutku. Także pisma kierowane do E. S.-T. nie spowodowały uzupełnienia materiału dowodowego sprawy. Należy zwrócić uwagę, że podnoszony przez wnioskodawczynię fakt złożenia przez M. W. wszelkich żądanych przez Kierownika Urzędu Rejonowego dokumentów nie znajduje odzwierciedlenia w zebranych dokumentach. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że znajdujące się w aktach sprawy pisma nie mogą stanowić dowodu na to, co jest w nich zapisane. Są to bowiem nie poświadczone urzędowo kserokopie dokumentów. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem takie kopię dokumentów w zdecydowanej większości nie mogą stanowić dowodu na to, co jest w nich zapisane (wyrok NSA z 21.09.1999 r. III SA 7375/98). Tym samym nie można uznać zarzutu odwołującej się, iż przedłożyła już żądane przez Starostę, uwierzytelnione dokumenty. Mimo, iż Starosta w kierowanych zarówno do wniosk. Z. M.-F. jak i jej siostry E. S.-T.alik pismach pouczających o konieczności uzupełnienia braków formalnych wniosku uprzedził o możliwości zastosowania przepisu art. 64 § 2 k.p.a. i pozostawienia sprawy bez rozpoznania - ww. braki nie zostały uzupełnione. Niewykonanie przez stronę żądania opartego na przepisie art. 64 § 2 k.p.a. nie daje jednak organowi podstawy do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony (wyrok NSA z 15.04.1999 r. I S.A. 1253/98). Z naczelnej zasady postępowania administracyjnego tj. zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznie związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz. W niniejszym przypadku niedopełnienie obowiązku dostarczenia ww. -5- dokumentów uniemożliwiło organowi rozpoznanie sprawy. Tym samym należy uznać, iż wydanie w dniu [...].2003 r. decyzji znak: [...] przez Starostę stanowiło naruszenie prawa. W przypadku nie uzupełnienia wniosku mimo zagrożenia konsekwencjami wynikającymi z art. 64 § 2 k.p.a. Starosta winien był pozostawić sprawę bez rozpoznania powiadamiając jedynie o tym stronę postępowania z informacją, że uzupełnienie w przyszłości braków formalnych wniosku umożliwi rozpoznanie sprawy i wydanie stosownej decyzji. Odnosząc się do kwestii podniesionej przez odwołującą się, iż stawianie zarzutu jej siostrze nie może rzutować na jej prawa i obowiązki Wojewoda stwierdził, iż zgodnie z art. 212 ust. 5 w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą uprawnienia przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. W niniejszym przypadku, z analizy akt sprawy wynika, że nie nastąpiło wskazanie osoby uprawnionej do realizacji ekwiwalentu, a zatem wszystkie uprawnienia jak i obowiązki ciążą niepodzielnie na ogóle uprawnionych tj. - jak wynikałoby z załączonych kserokopii dokumentów – Z. M.-F. oraz E. S.-T., a w tej sytuacji, nie jest możliwym potwierdzenie uprawnień jedynie wnioskodawczyni w oderwaniu od sytuacji prawnej jej siostry. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Starosta winien, opierając się na uzupełnionym, pełnym materiale dowodowym wydać decyzję kończącą postępowanie w pierwszej instancji lub zakończyć postępowanie w inny przewidziany prawem sposób. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. M.-F. wniosła o wydanie orzeczenia nakazującego Wojewodzie wydanie decyzji stwierdzającej posiadanie przez skarżącą uprawnień do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione przez jej matkę M. W. na terenach nie wchodzących obecnie w skład obszaru Państwa Polskiego. -6- Skarżąca zarzuciła, że przedstawiła uwierzytelnione notarialnie odbitki ksero wymaganych dokumentów, co jej zdaniem wystarczało do wydania decyzji merytorycznej. Stawiany zaś jej siostrze zarzut, że nie przedstawiła ona wymaganych dokumentów nie może rzutować negatywnie na prawa podmiotowe skarżącej do uzyskania należnego jej ekwiwalentu w części odpowiadającej jej udziałowi w spadku po matce M. W.. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył , co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. Stosownie do treści art. 97 par l ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Zgodnie z treścią przepisu art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 par 2 k.p.a. na podstawie którego wydano decyzję kasacyjną. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania -7- przez organ I instancji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Tak właśnie było w niniejszej sprawie. Prawidłowo organ odwoławczy- zgodnie z treścią art. 138 par 2 zd. 2 k.p.a. wskazał jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Przepis art. 212 ust. 5 (36) ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, iż w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust., l przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Trafnie zatem organy prowadzące postępowanie i orzekające w sprawie zaliczenia nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, zwracał uwagę skarżącej, na konieczność złożenia wniosku przez wszystkich spadkobierców właściciela pozostawionej nieruchomości dla realizacji uprawnienia z art. 212 ust. l (36) ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bowiem uprawnienie to przysługiwało tylko łącznie wszystkim spadkobiercom. Bez uzyskania więc oświadczenia siostry skarżącej o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień, a także bez jej wniosku o zaliczenie wartości przedmiotowej nieruchomości względnie jej oświadczenia ze wskazaniem skarżącej, jako jedynej, której przysługuje uprawnienie z ust. l art. 212 (36) powołanej ustawy, nie można było orzec co do meritum sprawy. Słusznie więc organ odwoławczy skonstatował, że bez uzupełnienia wniosku we wskazanym w uzasadnieniu decyzji zakresie wynikającym z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13. 01. 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości /Dz. U. z 1998 r., Nr 9, poz. 32, zm. z 2001 Dz. U. Nr 90, poz. 9997 decyzja była wydana przez organ I instancji przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia sprawy, z naruszeniem art. 7 i 64 par. 2 k.p.a. -8- Jeżeli zaś wniosek nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa - tu: przytoczonego wyżej par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13.01.1998 r., w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą /..../ - i mimo wezwania wnoszącej wniosek do uzupełnienia braków w ustawowym terminie wraz z pouczeniem o skutkach nieusunięcia tych braków nie został on uzupełniony, to zgodnie z treścią art. 64 par 2 k.p.a. in fine należało pozostawić go bez rozpoznania. Wydanie decyzji merytorycznej (negatywnej) czyli dokonanie przez organ I instancji rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, zamiast pozostawienia wniosku bez rozpoznania było niedopuszczalne, co słusznie stwierdził organ odwoławczy. Jednakże trzeba zauważyć, że już po wydaniu zaskarżonej decyzji nastąpiła zmiana stanu prawnego. Przepis art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami został uchylony przez art. 14 pkt l ustawy z dnia 12.12.2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, a ta z kolei utraciła moc, na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 8.07.2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej /Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm./. Obecna regulacja prawna wprowadzona ustawą z dnia 8.07.2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty /.../ określiła w art. l i 2 nowe zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.., a prawo do rekompensaty z mocy art. 3 ust. l i 2 przyznała wszystkim współwłaścicielom lub ich wszystkim, spadkobiercom albo niektórym z nich , wskazanym przez pozostałych spadkobierców jeżeli spełniają wymóg z art 2 pkt 2 tj. posiadają obywatelstwo polskie. Obecnie więc prawo do rekompensaty nie przysługuje, jak -9- pod rządami art. 212 (36) ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy z dnia 12. 12. 2003 r. o zaliczaniu /.../. łącznie wszystkim spadkobiercom. Każdy ze spadkobierców obecnie ma prawo do realizacji rekompensaty w granicach przysługującego mu udziału stosownie do treści postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku, na warunkach określonych ww. ustawą z dnia 8.07.2005 r. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie zobowiązany do przeprowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie obowiązujących przepisów prawa w szczególności powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o /Dz..U. Nr 169, poz. 1418 ze zm./ o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Biorąc pod uwagę powyższe, skoro zaskarżona decyzją nie narusza prawa Sąd nie znajdując podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji skargę oddalił na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.