II SA/Kr 2849/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Bożenna Blitek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2005 r sprawy ze skargi Z.i S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2002 r Nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych po wznowieniu postępowania oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym obowiązku zwrotu pobranego świadczenia. Wojewoda M. decyzją z dnia [...] 2002 r. ( [...]) utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2002 r, w którym uchylono • decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2001 r orzekającą o pozbawieniu Z. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] 2000 r - z powodu nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. • decyzję Starosty Powiatu K. z dnia [...] 2000 r o utracie przez Z. S.. prawa do zasiłku z powodu wyczerpania maksymalnego okresu na jaki może być przyznany • decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] 1999 r. orzekającą o wznowieniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia[...] 1999 r • decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] 1999r o wstrzymanie zasiłku z powodu braku zdolności do podjęcia pracy • decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...]1999 r o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych • decyzję dnia [...] 1999 r o uznaniu Z. S. za osobę bezrobotną z dniem[...] 1999 r, równocześnie orzekając : I. o odmowie uznania Z. S. za osobą bezrobotną od dnia [...]1999 r z powodu pozostawania w zatrudnieniu II. o uznaniu pobranego przez Z. S. zasiłku za nienależnie pobrane świadczenie III. o obowiązku zwrotu przez Z. S. nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia [...] 1999 r do [...] 2000 r w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organy powołały się na treść przedłożonego w trakcie powtórnej rejestracji (tj. [...] 2001 r) świadectwie pracy, z którego wynika fakt zatrudnienia Z. S. w Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej w K. S.A. w okresie od [....] 1983 do[...] .1999 r. Tym samym zdaniem organów powołujących się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) nie było podstaw do uznania Z. S. w dacie [...] 1999 r za osobę bezrobotną., a także wydania kolejnych decyzji uwarunkowanych przyznaniem statusu bezrobotnego. Ujawnienie treści świadectwa pracy uzasadniało wydanie przez organ pierwszej instancji w dniu [...] 2002 r postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawach powyższych, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Rejestrując się w dniu [...] 1999 r w Grodzkim Urzędzie Pracy w K. skarżąca przedłożyła (m. innymi) świadectwo pracy wystawione przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w K. SA wystawione w dniu [...]1998 r potwierdzające zatrudnienie w okresie od [...] 1983 r do [...] 1998 r, co było podstawą rejestracji i wydania w/w decyzji (uchylonych). Sytuacja prawna Z. S. uległa jednakże zmianie z chwilą zawarcia ugody sądowej z pracodawcą zmieniającej wstecznie tryb i datę rozwiązania umowy o pracę. Ugoda ta zdaniem organów stworzyła nowy stan prawny, którego potwierdzeniem była zmiana przez pracodawcę treści świadectwa pracy. Tym samym, wstecznie za niebyłą uznać należało sytuację prawną spowodowaną zarejestrowaniem się skarżącej w PUP i uznaniem jej za osobę bezrobotną z dniem [...] 1999 r z prawem do zasiłku od dnia [...] 1999 r gdyż nie można było za bezrobotną uznać osoby zatrudnionej. Także wstecz odpadła podstawa wstrzymania, a następnie wznowienia wypłaty zasiłku. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wypłacony zasiłek dla bezrobotnych, w konsekwencji uchylenia wyżej opisanych decyzji i odmowy przyznania Z. S. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku - stał się świadczeniem nienależnym. Skarżąca w dniu rejestracji tj. [...] 1999 r podpisała oświadczenie o zapoznaniu się z treścią ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jak również zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie, co w ocenie organów uzasadnia żądanie zwrotu wypłaconego zasiłku z Funduszu Pracy. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. S. domagała się uchylenia decyzji zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów do zaistniałej sytuacji co spowodowało działanie prawa wstecz na jej niekorzyść. W dniu [...] 1998 r, po 15 latach zatrudnienia pracodawca rozwiązał z nią umowę o pracę bez podania przyczyny. Wnosząc pozew do sądu powszechnego, a następnie rejestrując się w GUP w dniu [...] 1999 r pozostawała bez pracy, nie otrzymywała wynagrodzenia co uzasadniało przyznanie jej statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Zawarcie ugody faktycznie nie zmieniło jej sytuacji, a jedynym skutkiem była zmiana treści świadectwa pracy. W okresie od [...] 2000 r do [...] 2000 r doszło do pogorszenia stanu zdrowia, a następnie uzyskała prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od [...] 2000 r do [...] 2001 r po czym ponownie bezskutecznie poszukiwała pracy, rejestrując się jako osoba bezrobotna. Faktycznie pozostawanie bez pracy od dnia [...] 1998 r według skarżącej uzasadniało przyznanie jej statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie i wniósł ojej oddalenie. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwanej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153 poz. 1270),sprawy w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed datą wejścia w życie tej ustawy, a postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie tej ustawy, z mocy art. 97 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r - ustawę Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 i 1271). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, powołany przez organ pierwszej instancji jako podstawa prawna wznowienia postępowania i wstecznego uporządkowania sytuacji, będącej konsekwencją ugody zawartej przez Z. S. z pracodawcą, stanowi, że w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W rozpatrywanej sprawie decyzję o przyznaniu Z. S. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku wydano w dniu [...] 1999 r. W tym czasie skarżąca wskutek wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę z dniem [...] 1998 r faktycznie pozostawała bez pracy. Do zawarcia ugody sądowej doszło w dniu [...] 1999 r. Zatem dopiero w tej dacie powstał obowiązek poinformowania organu o zmianie danych wskazanych w karcie rejestracji, a dotyczących zmiany daty i sposobu rozwiązania stosunku pracy. Nie zmienia to jednak okoliczności, że skarżąca pozostawała bez pracy, a w dacie rejestracji spełniała ustawowe warunki przyznania zasiłku dla bezrobotnych określone przepisem art. 23 ust.1. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zawarta ugoda stworzyła w dacie jej zawarcia nowy stan prawny, jednakże nie mogła ponownie wstecz ukształtować stanu faktycznego istniejącego w dacie rejestracji (w dniu[...]1999 r). Tym samym nie można wskazać na żadne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dacie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia[...]1999 r, które nie były znane organowi. Także nowy stan prawny związany z wydaniem świadectwa pracy powstał w dniu [...] 2000 r. Z tego też względu nie było powodów do wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami z daty [...] 1999 r. o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wznowienie postępowania oraz uchylenie tych dwóch decyzji w konsekwencji spowodowało konieczność uchylenia decyzji wydanych w związku z posiadanym przez skarżącą statusem osoby bezrobotnej oraz prawem do zasiłku. Obowiązek poinformowania o nowej treści świadectwa pracy nie mógł powstać przed datą jego sporządzenia. Z tego powodu przy ponownym rozpoznaniu organ ustali ponownie zakres postępowania wznowieniowego z uwzględnieniem faktu, iż wskazany w postępowaniu z dnia [...] 2002 r. zaistniał dopiero w dacie [...]1999 r. Kwestą osobną i niezależną od wznowienia postępowania jest ustalenie czy i za jaki okres pobrany zasiłek jest świadczeniem niezależnym oraz czy zachodzą okoliczności określone w art. 28 ust. 2 pkt 1 uzasadniające żądanie zwrotu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.10.2000 r III RW 20/00-OSNP z 2001 r/12/403). Sformułowanie art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazuje na to, że konieczność pouczenia o okolicznościach powodujących ustalenie prawa do pobierania świadczenia stanowi warunek sine qua non uznania pobranego świadczenia za nienależne i orzeczenia obowiązku jego zwrotu. Ustanowienie tego rodzaju warunku w sposób istotny ogranicza zasadę "ignorantio iuris nocet" i nakazuje ocenę prawidłowości pouczenia. Z tego punktu widzenia powołanie się przez organ podpisanie przez skarżącą oświadczenia o zapoznaniu się z treścią ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie może być traktowane jako pouczenie. Mając na uwadze , że zaskarżona decyzja zapadła na skutek wznowionego z uchybieniem treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowania, a orzeczenie dotyczące zwrotu pobranego świadczenia jako nienależnego zapadło w wyniku wadliwego uchylenia decyzji o przyznaniu uprawnień do jego pobierania, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na postawie art. 151 i 152 p.p.s.a.