II SA/Kr 2853/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Krystyna Daniel ( spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Wojewody z dnia 24 września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania skargę oddala Starosta Powiatowy decyzją z [...].07.2002 r. znak: [...] na podstawie art. 112 ust. 1-4, art. 113 ust. 1 i 3, art. 119 ust.1 pkt 1-4 i 7, art. 121 ust. 1, art. 123, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 art. 130 ust. 1-2 art. 132 ust. 1-4 ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu K. gm. Z. jako działka nr [...] o pow. 0,0780 ha, stanowiącej własność W. D. z przeznaczeniem na budowę drogi ekspresowej nr [...] pn. "Węzeł komunikacyjny [...]". Ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na kwotę 9602,00 zł (całość kwoty przypada za grunt). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzja ta została wydana zgodnie z decyzją Wójta gm. Z. z dnia [...].06.1999 r. znak [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w której nieruchomość objęta wywłaszczeniem przeznaczona jest pod budowę w/w drogi ekspresowej [...] pn "Węzeł Komunikacyjny [...]". Wskazał też, że nie było możliwości nabycia własności przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy. Wskazał, że podlegająca wywłaszczeniu działka nr [...] została wydzielona w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 0,5500 ha na działki: nr [...] o pow. 0,14478, nr [...] o pow. 0.0780 ha, nr [...] o pow. 0,3242 ha zatwierdzonego decyzją Wójta gm. M. z dnia 3.08. 2000 r., znak [...]. Od tej decyzji odwołał się W. D. podnosząc, że ustalona przez organ I instancji kwota odszkodowania za wywłaszczoną działkę jest za niska. Wskazał, że wartość działek budowlanych w tym rejonie waha się w granicach 25-40 zł/m2, a skutkiem dokonanego podziału działki nr [...] na działki nr [...],[...] i [...], pierwotna działka straciła swój charakter i wartość eksploatacyjną. Podniósł, że działka nr [...], która nie jest przedmiotem wywłaszczenia traci wartość, gdyż znajduje się w strefie ochronnej projektowanej inwestycji. W związku z powyższym wniósł o ponowne ustalenie odszkodowania. Wojewoda decyzją z 24.09.2002 r. znak [...] na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte z powodu braku porozumienia W. D. z działającą w imieniu Skarbu Państwa - Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych, oraz Starostą w sprawie nabycia działki na drodze cywilno-prawnej. Wskazał, że zarzuty dotyczące wysokości odszkodowania są bezzasadne. Organ zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie wyceny, który w operacie szacunkowym z czerwca 2002 r. określił wartość rynkową nieruchomości przeznaczonej na wywłaszczenie. Zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 07.07. 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 98 poz. 612 z 1998 r.) regulującym ustalanie wartości gruntu wydzielonego pod nowe drogi albo poszerzenie dróg istniejących, rzeczoznawca majątkowy w swoim operacie majątkowym ustalił wartość przedmiotowej nieruchomości, w podejściu porównawczym, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane ze sprzedaży nieruchomości na cele budowy obwodnicy miasta. Transakcje dokonywane w latach 2001-2002 w najbliższej okolicy, na potrzeby budowy drogi krajowej nr [...], które dotyczyły nieruchomości o cechach zbliżonych do przedmiotowej nieruchomości, objętej działką nr [...] w K. Operat szacunkowy sporządzony przez osobę uprawniona, której kompetencje i rzetelność nie zostały zakwestionowane w przewidzianych prawem formach, stanowi w postępowaniu administracyjnym dowód na określoną w nim wartość nieruchomości i zarówno organ prowadzący postępowanie jak i jego strony mają obowiązek respektowania ustalonych w nim okoliczności dotyczących wartości nieruchomości. Nadto organ wskazał, że strona niezadowolona z ustalonego odszkodowania nie może skutecznie żądać zmiany jego wysokości tylko w oparciu o przekonanie, że ustalona kwota jest za niska. Jedynie przedstawienie przez stronę drugiego operatu szacunkowego lub ewentualne orzeczenie organizacji zawodowej dyskwalifikujące przedstawiony operat może stanowić przesłankę do uwzględnienia zmian zaproponowanych przez stronę. W przedmiotowej sprawie strona nie wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie dodatkowego operatu i nie wskazała żadnych zarzutów pod adresem operatu sporządzonego. Organ wskazał też -odnosząc się do zarzutu, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno być ustalone jak za nieruchomość budowlaną - odwołując się do przepisów ustawy z 7.07.1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, które stanowią, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym określającym lokalne warunki, zasady i standardy kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu. A zgodnie z planem miejscowym przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie projektowanej drogi ekspresowej, nie jest więc działką budowlaną z możliwością zabudowy np. budynkiem mieszkalnym. Ustosunkowując się do zarzuty odnośnie utraty wartości przez działkę nr [...] należy wyjaśnić, że rozmiary działki wywłaszczanej uzależnione są od zakresu i rodzaju celu publicznego jaki ma być realizowany na wywłaszczonej nieruchomości. Granice terenu niezbędnego do realizacji danego celu publicznego określa ostateczna decyzja o WZiZT. W sytuacji gdy wywłaszczeniem jest objęta tylko część nieruchomości, a właściciel wykaże, że pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele - może on żądać nabycia tej części w drodze umowy cywilno-prawnej przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego na czyją rzecz nastąpiło wywłaszczenie. Roszczenie to jednak ma charakter cywilno.-prawny, a zatem nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Od tej decyzji wniósł skargę W. D. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Wskazał że w/w decyzje są dla nie krzywdzące. Podniósł, że kwota wywłaszczenia jest już drugą kwotą ustaloną przez rzeczoznawcę. Pierwsza wyniosła - [...] zł, druga, którą kwestionuje - wynikająca z zaskarżonej decyzji - [...] zł. Wskazał, że on sam zaproponował za m2 - kwotę [...] zł. Podniósł też że granice wywłaszczonej działki nie zostały wytyczone w terenie. W rzeczywistości wywłaszczona działka ma O, 0841 ha, a nie 0,0780 ha jak przyjęły organy obu instancji. Nadto wskazuje, że cała działka nr [...] była działką budowlaną. Zarzucił, że chociaż przedmiotowe działki znajdują się na terenie gm. Z. to podział ich został zatwierdzony decyzją Wójta gm. M. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie z argumentacją przedstawioną jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty dotyczące powierzchni wywłaszczonej działki nr [...] wskazuje że została ona ustalona na podstawie prawomocnej decyzji Wójta gm, Z. z dnia [...].08. 2000 r. znak: [...], która jest wiążąca dla wszystkich stron postępowania o wywłaszczenie. Poinformował, że w uzasadnieniu decyzji popełniono oczywistą pomyłkę wskazując, że powyższa decyzja została wydana przez Wójta gm. M. Informuje że w tej sprawie wniosek o sprostowanie został zgłoszony do Starosty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270). Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie p.o.p.s. a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.o.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 p. p .p. s .a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Istota sądowej kontroli polega na ocenie zasadności zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy może wydać rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy kwestionowaną w odwołaniu decyzje organu I instancji, gdy rozstrzygnięcie tego organu, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Dzieje się tak w sytuacji gdy decyzja organu I instancji, w ocenie organu odwoławczego, jest prawidłowa, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak i pod względem celowości. Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2002 r. nr 126 poz. 1070 z późn. zm.) wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z art. 130 ust. 2 cyt. ustawy wysokość odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, natomiast zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.07. 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 98 poz. 612 z 1998 r.) dla ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod nowe drogi albo poszerzenie dróg istniejących wartość nieruchomości ustala się w podejściu porównawczym, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży nieruchomości na te cele. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda decyzją z 24.09.2002 r. znak [...] zatwierdził wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu K. gm. Z. jako działka nr [...] o pow. 0,0780ha stanowiącej własność W. D., z przeznaczeniem na budowę drogi ekspresowej nr [...] pn. "Węzeł komunikacyjny [...]" oraz ustalone w niej odszkodowanie za w/w wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł. Nadto organ odwoławczy wskazał, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana zgodnie z decyzją Wójta gm. Z. z dnia [...].06.1999 r. znak [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w której nieruchomość objęta wywłaszczeniem przeznaczona jest pod budowę w/w drogi ekspresowej [...] pn "Węzeł Komunikacyjny [...]". W niniejszej sprawie podstawową kwestię sporną stanowi wysokość ustalonego odszkodowania za w/w nieruchomość, uznana przez W. D. za zbyt niską, w stosunku do jego oczekiwań. Z akt sprawy wynika, że W. D. w dniu [...].10.2001 r. nie wyraził zgody na dobrowolne zbycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej działki nr [...] w K. ze względu na zbyt niską, jego zdaniem, cenę zaproponowaną za jej zbycie tj. kwotę [...] zł. W tej sytuacji Starosta Powiatowy wyznaczył skarżącemu ostateczny termin na ewentualne zbycie w/w nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej na dzień [...] kwietnia 2002 r., a po bezskutecznym upływie tego terminu, wszczął postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji wywłaszczeniowej w dniu [...].07.2002 r. znak [...], w której ustalił odszkodowanie dla W. D. za wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...] w K. gm. Z., o pow. 0,0780 ha, na kwotę [...] zł, biorąc za podstawę wyceny wiążące organ ustalenia zawarte w operacie szacunkowym, sporządzonym w czerwcu 2002 r. przez D. W. - rzeczoznawcę majątkowego, określające wartość rynkową w/w nieruchomości, stosownie do art. 130 ust. 2 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Rzeczoznawca majątkowy w swoim operacie majątkowym ustalił wartość przedmiotowej nieruchomości w podejściu porównawczym, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane ze sprzedaży nieruchomości - o cechach zbliżonych do przedmiotowej nieruchomości - na cele budowy obwodnicy miasta w latach 2001-2002, dokonywane w najbliższej okolicy na potrzeby budowy drogi krajowej nr [...]. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że strona niezadowolona z ustalonego odszkodowania nie może skutecznie żądać zmiany jego wysokości tylko w oparciu o przekonanie, że ustalona kwota jest za niska. Jedynie przedstawienie przez stronę drugiego operatu szacunkowego lub ewentualne orzeczenie organizacji zawodowej dyskwalifikujące przedstawiony operat, może stanowić przesłankę do uwzględnienia zmian zaproponowanych przez stronę. W niniejszej sprawie W. D. nie wystąpił z wnioskiem o sporządzenie dodatkowego operatu oraz nie wskazał żadnych zarzutów pod adresem operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego D. W. w czerwcu 2002 r. Nadto Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego w kwestii podniesionego, w odwołaniu a następnie w skardze zarzutu, że wywłaszczona działka nr [...] w K. gm. Z. jest działką budowlaną. Jak ustalił Sąd przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który jest przepisem gminnym określającym lokalne warunki, zasady i standardy kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, położona jest na terenie projektowanej drogi krajowej nr [...], nie jest więc działką budowlaną z możliwością zabudowy np. budynkiem mieszkalnym. Ustosunkowując się do zarzutu odnośnie utraty wartości przez działkę nr [...], której wywłaszczenie nie objęło, należy wyjaśnić, że rozmiary działki wywłaszczonej uzależnione są od zakresu i rodzaju celu publicznego jaki ma być realizowany na wywłaszczonej nieruchomości. Granice terenu niezbędnego do realizacji danego celu publicznego określa ostateczna decyzja o WZiZT. W sytuacji gdy wywłaszczeniem jest objęta tylko część nieruchomości, a właściciel wykaże, że pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele - może on żądać nabycia tej części w drodze umowy cywilno-prawnej przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w zależności tego na czyją rzecz nastąpiło wywłaszczenie. Roszczenie to jednak ma charakter cywilnoprawny, a zatem nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego powierzchni wywłaszczonej działki nr [...] Sąd stwierdził, że została ona ustalona na podstawie prawomocnej decyzji Wójta gm, Z. z dnia [...].08.2000 r. znak. [...], która jest wiążąca dla wszystkich stron postępowania o wywłaszczenie. Nadto Sąd ustalił, że tak jak wskazał to organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji przez oczywistą pomyłkę wskazał, że decyzja powyższa została wydana przez Wójta gm. M. podczas gdy wydał ją Wójt gminy Z. Pomyłka ta nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. Ponieważ niniejsza sprawa została rozstrzygnięta po zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, prowadzących do uchylenia jednego lub obu tych aktów prawnych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.o.p.s.a. orzekł jak w sentencji.